ლაშა გაბუნიას „ანარეკლი“

თბილისური მუსიკალური აგრესია

2012-01-06T13:34:00.001+04:00

მსოფლიოს ყველა ქალაქი თავისებურად ხმაურობს და თითოეულს თავისი მუსიკა აქვს. ჩვენი დედაქალაქიც არაა გამონაკლისი. მუსიკა და ხმაური არც თბილისისთვისაა უცხო. ამ ქალაქზე მიყურადება შეიძლება ყველგან – ყველაზე ხმაურიან ქუჩებში თუ მთაწმინდის პარკიდან. თუმცა, ახლა მინდა დავწერო იმაზე, თუ როგორი მუსიკალური ფონი აქვს ზოგადად თბილისს, ანუ ყური დავუგდოთ მის ფონურ მუსიკას. აუცილებლად უნდა აღვნიშნო, რომ ამ მხრივ, საკმაოდ ჭრელ მუსიკალურ გემოვნებასთან გვაქვს საქმე, თუმცა მინდა არა მარტო გემოვნებას, არამედ მისი მოწოდების ფორმებსაც შევეხო.

თბილისის ტაქსებსა თუ სამარშრუტო ტაქსებში ხმამაღლა ჩართული რადიოების უმრავლესობიდან გადმოღვრილი მელოდიების მოსმენით მიხვდებით, რომ ოთხი საუკუნის წინ ქართლის მეფის, როსტომ-ხანის მიერ გააზიურებულ-გააშუღებულ-გადარდიმანდებული დედაქალაქის სული არ ჩამკვდარა და რამდენიმე რადიოსადგურის საშუალებით განაგრძობს არსებობას და არა მარტო არსებობას, – იგი ძალიან პოპულარულიც კია ასეთ სატრანსპორტო საშუალებებში, ბაზრობებსა თუ დედაქალაქის უმეტეს რესტორნებში. ხალხი ამ დარდიმანდულ-საქეიფო განწყობის სიმღერებს რატომღაც ქალაქურ მუსიკას ეძახის.

მოდით, ახლა თავი დავანებოთ საზოგადოებრივ ტრანსპორტს და კაფეებში გადავინაცვლოთ, სადაც ასევე ყოველთვის ჟღერს რომელიმე თბილისური რადიოარხი, ოღონდ არა დარდიმანდული, არამედ უფრო ჰიტური – თანამედროვე მუსიკით გაჯერებული. კარგია, თუ მსგავს კაფეში მარტო შებრძანდებით, რადგან თუ ვინმესთან ერთად იმყოფებით, ბიონსეს, ჯეი-ზის, ენრიკე იგლესიასის თუ ჯენიფერ ლოპესის მუსიკის ფონზე, ხმის იოგების სასტიკი დაძაბვა მოგიწევთ, თქვენთან ერთად მყოფს რამე რომ გააგებინოთ. იგივე სიტუაციაა პრესტიჟული საფირმო მაღაზიების დიდ ნაწილშიც, თუმცა იქ ბოლო ხმაზე აყვირებულ ინდი-მუსიკას და ბრიტ-პოპს მოგასმენინებენ.

ასე რომ, ჯერჯერობით ამ მუსიკალური აგრესიისგან თავდასაცავად, გირჩევთ, საკუთარი ყურსასმენებით იაროთ და აარჩიოთ კაფე, სადაც მუსიკა ძალიან დაბალ ხმაზეა ჩართული. რაც შეეხება ტრანსპორტს: მეტრო და მუნიციპალური ავტობუსებია ის ადგილები, სადაც დაყრუების საფრთხე არ გემუქრებათ. გაგიკვირდებათ და, თბილისში მხოლოდ მეტროში ჟღერს ნამდვილი ემბიენტი, რომელიც დაბალ ხმაზე ისმის და ნამდვილი ფონის ფუნქციას ასრულებს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #16, იანვარი, 2012 წელი

კენ ჰენსლი და თბილისური ნოემბრის „ივლისის დილა“

2011-12-07T14:57:00.000+04:00

ბულგარეთში, 1986 წლიდან მოყოლებული, ყოველი 1 ივლისის წინა ღამეს შავი ზღვის სანაპიროზე ათასობით ახალგაზრდა იკრიბება. ისინი ერთად მუსიკით, სიმღერებითა და ცეკვებით ეგებებიან ზაფხულის მეორე თვის პირველ დილას. დღესასწაულს „ჯულაია“ ანუ მეორენაირად Uriah Heep-ის სიმღერის სახელი – July Morning („ივლისის დილა“) ეწოდება. ამ დღეს ბულგარეთის რადიოსადგურების ეთერში სწორედ ეს სიმღერა ჟღერს, რომლის ავტორიც ლეგენდარული ინგლისელი კომპოზიტორი, კლავიშისტი, გიტარისტი, მომღერალი, პოეტი და Uriah Heep-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი კენ ჰენსლია. მისი მუსიკა ხშირად ამ ბულგარული დღესასწაულივით რომანტიკულია და იგი მილიონობით ადამიანს აერთიანებს.

საქართველოში ჯგუფ „იურაია ჰიპსა“ და კენ ჰენსლის განსაკუთრებით ბევრი თაყვანისმცემელი ჰყავს. მკაცრმა საბჭოთა ცენზურამ ამ ჯგუფის თავისუფალი და მელოდიური მუსიკა ბოლომდე ვერ დაბლოკა და, თქვენ წარმოიდგინეთ, ერთადერთმა ხმისჩამწერმა ფირმა „მელოდიამ“ 70-იანების მიწურულს ალბომი Firefly („ციცინათელა“) გამოუშვა, რაც იმ პერიოდისთვის, პრაქტიკულად, სასწაული იყო.

„ლოკომოტივ პრომოუშენის“ დამსახურებით, ბატონმა ჰენსლიმ თბილისის ეროვნულ მუსიკალურ ცენტრში (ყოფილ რკინიგზელთა სახლში) დაუვიწყარი და შთამბეჭდავი საღამო გამართა. ამ დღეს კარგად გამოჩნდა მისი განსაკუთრებული პოპულარობა, რადგან მსმენელთა ნაწილი მუსიკოსს ხელმოწერას მის ძველ ვინილის ფირფიტებზე აკეთებინებდა. მოზარდი თაობის სიმრავლეც სასიამოვნოდ ახარებდა თვალს. რამდენიმემ როკის ლეგენდას კითხვებიც კი დაუსვა.

კონცერტმა უშუალო და თბილ ვითარებაში ჩაიარა. აკუსტიკურ სიმღერებს შორის მუსიკოსი მაყურებელთა შეკითხვებს პასუხობდა. სწორედ ამ კითხვა-პასუხიდან და წინა დღეს ჩატარებული პრესკონფერენციიდან შევიტყვეთ, რომ როკვარსკვლავი უკვე კარგა ხანია ესპანეთის ზღვისპირეთში ცხოვრობს, არის მოყვარული მეცხვარე, თანამედროვე მუსიკას ერთი ესპანური რადიოს საშუალებით უსმენს, კლავიშისტებიდან გენიალურად რიკ უეიკმანს მიიჩნევს და რომ ქართველი გოგონები და ჩვენებური ღვინო ნამეტნავად მოეწონა. ჰენსლიმ მოგვიყვა, როგორ დაწერა თავის დროზე ჩვენი საყვარელი ჰიტები და, რაც მთავარია, ეს სიმღერები შეასრულა ზუსტად ისე, როგორც შეიქმნა, ჯგუფის არანჟირებებისა და ცვლილებების გარეშე. ბოლო სამი კომპოზიცია, მათ შორის, July Morning ჰენსლიმ ქართველ, „მძიმე ჯვარისა“ და „ქომიქ ქონდიშენის“ მუსიკოსებთან ერთად შეასრულა.

კონცერტის შემდეგ ცოცხალი ლეგენდა ფოიეში ყველა მსურველს (რამდენიმე ასეულ ადამიანს) ხალისით ურიგებდა ავტოგრაფებს. ეს პროცესი ძალიან დიდხანს გაგრძელდა და დაღლილი მუსიკოსის ეს დაუზარლობა ნამდვილად მის სულგრძელობაზე მეტყველებს.

ასე რომ, წელს ნოემბრის საღამოს ვიზეიმეთ „ივლისის დილა“, თანაც თვით კენ ჰენსლისთან ერთად.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #15, დეკემბერი 2011 წელი

სესილია თაყაიშვილი Pink Floyd-ის მუსიკალურ ვიდეოში Money

2011-12-06T16:56:00.010+04:00

სესილია თაყაიშვილი – საქართველოს ბებია

© ლაშა გაბუნია

© გაგა გობრონიძე

როდესაც ფრანგ რეჟისორს ჟან დაკანტს სესილიას განსახიერებული ოლღა ბებია უნახავს, უთქვამს: „ეს ჩემი ბებიაა, რომელიც ახლა პროვანსში ცხოვრობსო“.

ლაშა: – ლეგენდარული ბრიტანული ჯგუფის Pink Floyd-ის მუსიკალურ ვიდეოში Money („ფული“) მეორე წუთზე ჩნდება ქართველი მსახიობი სესილია თაყაიშვილი. ფირში მის სახეს სულ რამდენიმე წამს ვხედავთ, მაგრამ იგი, როგორც ყოველთვის, დასამახსოვრებელი და შთამბეჭდავია.

არსებობს ორი ვერსია, თუ როგორ აღმოჩნდა მისი პორტრეტი ამ კლიპში და ორივე „ფლოიდების“ ერთ-ერთ დამაარსებელს როჯერ უოტერსს უკავშირდება. პირველის თანახმად, 1970-იანი წლების დასაწყისში ინგლისში მსოფლიოს 100 საუკეთესო მსახიობი გამოავლინეს და მათ შორის სესილიაც, სამწუხაროდ, როგორც სახელოვანი რუსი მსახიობი და არა ქართველი. უოტერსს ძალიან მოსწონებია მსახიობის მეტყველი სახე და სწორედ ამიტომ, „პინკების“ ვიდეოში მისი ფოტო ჩაუსვამს...

გაგა: – მეორე „ფლოიდელ“, დევიდ გილმორთან დაახლოვებული პირის ინფორმაციით კი, როდესაც როჯერს თენგიზ აბულაძის „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ უნახავს, ემოციებისგან ცრემლი წამოსვლია და ფილმის ნახვის შემდეგ დუმბაძის წიგნიც კი წაუკითხავს, ხოლო სესილიას ფოტო ვიდეოსთვის ჟურნალიდან ამოუღია. არსებობს კიდევ ერთი ძველი ამბავიც, – 1980 წელს „პინკ ფლოიდი“ საკონცერტოდ ლენინგრადში (ახლანდელ პეტერბურგში) უნდა ჩასულიყო. „კრემლმა“ გადაწყვიტა ჯგუფისთვის ვინმე საბჭოთა მომღერალი შეეხვედრებინა და ალა პუგაჩოვა აარჩია, მაგრამ ისევ და ისევ უოტერსმა, თურმე, სესილიასთან შეხვედრა ითხოვა. ჩვენს ორივე ვერსიაში კარგად ჩანს, რომ სესილია მუსიკოსს ძალზედ მოსწონდა.

ლაშა: – როდესაც საუკუნის ადამიანებზე ვსაუბრობთ, ლეგენდა და სინამდვილე ხშირად ერთმანეთში იხლართება, თუმცა კვამლი უცეცხლოდ რომ არ ჩნდება, ეს ჩვენს მკითხველს კარგად მოეხსენება. პირადად, საერთოდ არ მიკვირს, ქალბატონი სესილიას ასეთი პოპულარობა, რადგან არა მარტო ინგლისელი მუსიკოსი როჯერ უოტერსი იყო აღფრთოვანებული თაყაიშვილის კინოროლებით. როდესაც ფრანგ რეჟისორს ჟან დაკანტს სესილიას განსახიერებული ოლღა ბებია უნახავს, უთქვამს: „ეს ჩემი ბებიაა, რომელიც ახლა პროვანსში ცხოვრობსო“.

გაგა: – რა თქმა უნდა, კიდევ უამრავი მსგავსი ლეგენდის მოყვანა შეგვიძლია მაგალითად, მაგრამ შორს წავალთ და ამას ჩვენი ჟურნალის ფორმატი არ ეყოფა. მით უმეტეს, როდესაც ისეთ დიდებულ ქართველ ქალბატონსა და მსახიობზე ვსაუბრობთ, როგორიც ქალბატონი სესილია თაყაიშვილია. ამ შესანიშნავ მსახიობში თავმოყრილი იყო გენიალური უბრალოება, გულწრფელობა, იუმორის გრძნობა, პირდაპირობა და თავმდაბლობა, რომელიც მხოლოდ დიდ ადამიანებს ახასიათებთ.

ლაშა: – გაგა, სესილიას ცხოვრებიდან ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტი მინდა მოვიყვანო, რომელიც შენს დახასიათებას პირდაპირ მიესადაგება. 70-იანებში მსახიობს „ცეკადან“ დაურეკეს და უთხრეს, რომ მისი 70 წლის იუბილეს მოწყობას გეგმავდნენ. იმ დროს თაყაიშვილი უკვე საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი იყო. მსახიობს ძალიან არ უყვარდა მსგავსი ღონისძიებები და ჯერ მოუცლელობა მოიმიზეზა - ერთდროულად სამ ფილმში მიღებენო, მაგრამ როდესაც შეატყო, რომ სახელმწიფო მოხელე მაინც თავისას „აწვებოდა“, ძალიან მწარედ მიახალა ყველაფერი, რასაც ზოგადად კომუნისტებზე ფიქრობდა. ეს იმ საშიშ დროს ნამდვილი გმირობა იყო!

გაგა: – სრულიად ახალგაზრდა თამაშობდა ხნიერ ქალებს. 26 წლის იყო, როცა ცხოვრებისგან გაუბედურებული ამალია კარლოვნას როლი შეასრულა, 29 წლისამ – შამილის მოხუცი დედა, 31 წლისამ – პარასკევასა და 42 წლის ასაკში კი ჯულიეტას მოხუცი ძიძის როლი განასახიერა. ქართულ სცენაზე მან 120-მდე როლი ითამაშა, ყველაფერი კი მისი ღრმა ბავშვობიდან დაიწყო. პატარა სესილია ოჯახში მისულ ყველა სტუმარს ჩუმად აკვირდებოდა, ითვისებდა ლაპარაკის მანერას, მიმიკებს და მათი წასვლის შემდეგ, სარკის წინ უკვე ჩამოყალიბებული მსახიობივით ოსტატურად თამაშობდა. თავისი პირველი, ანგელოზის როლიც პატარა ასაკში შეასრულა.

ლაშა: – სიკვდილის წინ კი ასეთ ანდერძს დატოვებს: „ვთხოვ ჩემიანს ყველას, შემისრულონ თხოვნა. არავითარ შემთხვევაში თეატრში არ გადამიყვანონ, ჩემი არგადაყვანით შეწყდება თეატრში ხშირი სიკვდილი. მერწმუნეთ, არავითარ შემთხვევაში, მუხლმოდრეკილი გეხვეწებით.

დიდუბე არ მიყვარს და გთხოვთ, ნუ გამომიძებნით იქ ადგილს. საბურთალოზე თუ შეძლებთ, მაგრამ გთხოვთ ორ ადგილს, იმიტომ, რომ ჩემს გვერდით მოხვდება, ვინც ჩემს შემდეგ წავა ოჯახიდან და არ ვიქნები მარტო. იწამეთ თხოვნა. რა საჭიროა საპატიო ყარაული, ნუ დაღლით ხალხს, არავითარი სიტყვები!

ვიყავი, ვშრომობდი და დასრულდა ჩემი ცხოვრება! იმედია, ასე მშვიდად და წყნარად მიაბარებთ ჩემს ნეშტს ცივ მიწას“.

გაგა: – სესილიაზე რომ გავაგრძელოთ საუბარი, ამ წერილს დასასრული არ ექნება. ასე რომ, ისევ ჟან დაკანტის სიტყვებით დავასრულებთ თხრობას: „ეს ჩემი ბებიაა, რომელიც ერთ-ერთ პროვინციაში ცხოვრობს“.

ჟურნალი „... და ქალი“ #12, დეკემბერი 2011 წელი

აგერ ვიდეოც:

ჩემი ძველი სატელევიზიო სიუჟეტი სოციალურ მუსიკაზე

2011-12-04T23:50:00.002+04:00

სიუჟეტი ეთერში გავიდა 2003 წლის შემოდგომაზე არჩევნების წინ ტელეკომპანია "მე-9 არხის" საინფორმაციოში.

ქეთი მელუა – პირველი ქართველი პოპ-ვარსკვლავი

2011-11-02T22:58:00.002+04:00

27 წლის მუსიკოსი, კომპოზიტორი და მომღერალი ქეთი მელუა 9 წლიდან ბრიტანეთში ცხოვრობს. იგი პირველი ქართველია, რომელიც მსოფლიო დონის პოპ-ვარსკვლავი გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ ქეთი ასე მცირე ასაკიდან ბრიტანეთში იზრდებოდა, ყველგან აცხადებს, რომ ქართველია და მშობლიური ენაც არ დავიწყნია. ადრე ინტერვიუში ისიც კი მითხრა, რომ ყველაზე მეტად ახლადგამომცხვარი ქართული ლავაშის სუნი უყვარს და სიზმრად საქართველოს ხშირად ნახულობს. ბრიტანეთში წასვლამდე იგი დიდ დროს ატარებდა ბიძებთან, რომლებიც როკის მოყვარულები იყვნენ და მთელი დღეების განმავლობაში მათთან ერთად სხვადასხვა როკ-შემსრულებელს უსმენდა.

მელუას დაწერილი სიმღერები ბლუზის, ჯაზის, როკისა და პოპის თანამედროვე გემოვნებიან სინთეზს წარმოადგენს. მას რამდენიმე საინტერესო ქავერიც აქვს შესრულებული – The Cure-ის, Nina Simone-ს, Jeff Buckley-ს, Leonard Cohen-ის, John Mayall-ისა და სხვათა კომპოზიციები. მუსიკოსმა ვირტუალურად ჩაწერა სინგლი გარდაცვლილ Eva Cassidy-სთან ერთად. კონცერტებზე კი უამრავ ვარსკვლავთან ერთად იმღერა. აღსანიშნავია ქეთის დუეტი ქართველ საოპერო ვარსკვლავთან პაატა ბურჭულაძესთან. მათ საქველმოქმედო კონცერტზე გია ყანჩელის „ყვითელი ფოთლები“ შეასრულეს.

2006 წელს ქეთი მელუა გინესის რეკორდების წიგნში შევიდა. მუსიკოსმა კონცერტი ჩრდილოეთის ზღვის ნორვეგიული კომპანიის, „სტატოილის“ ნავთობის ერთ-ერთი ჭაბურღილის პლატფორმაზე – ზღვის დონიდან 303 მეტრ სიღრმეზე ჩაატარა. იმ დროისთვის ეს მსოფლიოში წყალქვეშ ყველაზე დაბალ წერტილში გამართული კონცერტი აღმოჩნდა და მისი დივიდიც გამოიცა. ქეთი მელუას დღემდე 5 ოფიციალური სტუდიური ალბომი აქვს ჩაწერილი. მისი ახალი დისკი Secret Symphony 2012 წელს გამოვა.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #14, ნოემბერი 2011 წელი

ირაკლი ჩარკვიანი კომპორომისული და შემგუებლური მუსიკის შესახებ

2011-10-16T14:37:00.001+04:00

გადავწყვიტე, ირაკლი ჩარკვიანის შესახებ დამეწერა. ძალიან არ მინდოდა, სტანდარტული გამოსულიყო. გადავათვალიერე თითქმის ყველაფერი, რაც ირაკლის შესახებ დამიწერია, ვნახე ჩემი სატელევიზიო სიუჟეტები, სადაც მას მონაწილეობა მიუღია, გადავიკითხე ირაკლის მოწერილი მეილები... დაბოლოს, წავაწყდი ძველ ინტერვიუს, რომელიც 2002 წლის თებერვალში მასთან ჩავიწერე ერთი გაზეთისთვის. ირაკლი თანამედროვე ქართულ მუსიკაზე საუბრობს და წუხს, რომ თანამედროვე ქართველ შემსრულებლებს და, ზოგადად, ახალგაზრდებს პროტესტის გრძნობა არა აქვთ, რაც ძალიან ცუდია. ბევრი ფიქრი არ უნდა იმას, რომ ამ სფეროში 10 წლის შემდეგაც აბსოლუტურად არაფერი შეცვლილა.

ირაკლი ჩარკვიანი: „თანამედროვე ქართული მუსიკა დღეს ნაკლებად პრობლემატურია. არადა, მეტი სოციალური მუხტი უნდა იყოს, რადგან ირგვლივ ბევრი სიმწვავეა. ახალგაზრდები ამას არ გამოხატავენ თავიანთი შემოქმედებით. მათი მიდგომა მუსიკის მიმართ ძალიან კომპრომისულია, რაც, ცოტა არ იყოს, შემაშფოთებელიცაა. ყოველ შემთხვევაში, მე მგონი, ეს ჩვენი კულტურული ჩაკეტილობის ბრალია. დასავლურ კულტურებში ჩვენ ვხედავთ, რომ ამ მხრივ ახალგაზრდები აქტიურები არიან. ეს კიდევ იმის ბრალია, რომ, საუბედუროდ, საქართველოში არ განვითარდა დემოკრატიული ინსტიტუტები და როკ-ენ-როლი – დემოკრატიის მუსიკა. სამწუხაროდ, სოციალურად აქტიურ მუსიკაში მე დღეისათვის ვერავის ვხედავ. ეს ცუდია. ჩვენი ახალგაზრდები ნაცადი, უკვე განვლილი გზებით მიდიან და ეთნოგრაფიულ მუსიკას ეჭიდებიან... არავის უჩნდება სურვილი, მუსიკით გამოხატოს საკუთარი აზრი დღევანდელ მდგომარეობასთან დაკავშირებით. ეს, ალბათ, ჩვენი ხასიათის კომპრომისულობა და აღმოსავლური შემგუებლობაა, რომელიც ძალზედ თვალშისაცემია...

ჩვენთან რევოლუცია ყოველთვის ელიტურია. არასოდეს ხდება ნორმალური სვლა, რადგან ეს არ არის მასობრივი. ჩემი აზრით, ეს დამღუპველია საერთოდ ქვეყნისთვის. ახალგაზრდები იმ საკითხებში ერთიანდებიან, რომელიც აბსოლუტურად ჩაკეტილი და კონსერვატორულია და არა იმ საკითხებში, რომლებმაც შესაძლოა ქვეყნის ბედი გადაწყვიტოს. არც ერთი დამრღვევი ახალგაზრდა არ ჩანს. ჩვენ თაობაში ასეთი დამრღვევები ვიყავით: მე, კოტე ყუბანეიშვილი და კიდევ სხვები, ანუ იყვნენ ისეთები, რომლებიც არღვევდნენ იმ წესებს და საზოგადოებას აიძულებდნენ, ადრენალინი გამოეყო. დღეს ახალგაზრდებს შორის ასეთ პერსონაჟს ვერ ვხედავ. ესენი არიან ყველაფერთან შეგუებულები, რომელთაც სურვილიც კი არ უჩნდებათ, რომ სოციალურად აქტიური პოზიცია გამოხატონ და მიღებული წესრიგი დაარღვიონ.

ეროვნულმა მოძრაობამ ახალგაზრდების მუსიკალური პროტესტი იმ თვალსაზრისით ჩაკლა, რომ ახალგაზრდებმა გააკეთეს მხოლოდ ერთი დასკვნა – მათი პოლიტიკურ აქტივობის შედეგად შესაძლებელი იყო ისინი პარლამენტში მოხვედრილიყვნენ და ამით ფინანსური მომავალი გასჩენოდათ. ეს, უბრალოდ, ცხოვრებასთან პრაგმატული დამოკიდებულებაა. დასავლეთისგან განსხვავებით, აქ ადამიანს ერთადერთი შანსი აქვს – გახდეს პოლიტიკოსი. მხოლოდ მაშინ ექნება ფინანსური დივიდენდები და შეძლებს ცხოვრებას. ეს, საუბედუროდ, ამ საკითხისადმი ძალიან პრაგმატული, ვიწრო და აღმოსავლური მიდგომაა“.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #13, ოქტომბერი 2011 წელი

მოუსმინე:
ირაკლი ჩარკვიანი - ამო by ERM0NIA

თემურ ყვითელაშვილის კლასიკა, ჯაზი და როკი

2011-09-13T20:59:00.003+04:00

ძალიან რთულია იმის წარმოდგენა, რომ ადამიანს მუსიკალური მოღვაწეობა საბჭოთა კავშირში ისეთ ჟანრებში წამოეწყო, როგორებიცაა როკი და ჯაზი, ეს თავისუფლება შემდგომში ბოლომდე შეენარჩუნებინა და, უფრო მეტიც, დიდი შემოქმედებითი წარმატებისთვის მიეღწია თვით ჯაზისა და როკის სამშობლოში. ასეთი მუსიკოსი საქართველოში გიტარისტი და კომპოზიტორი თემურ ყვითელაშვილია. იგი 1977 წლიდან გიტარისტია და პირველია ქართველ მუსიკოსებს შორის, რომელმაც ქართველი კლასიკოსებისა და თანამედროვე კომპოზიტორების ნაწარმოებები ელექტროგიტარის თანხლებით ააჟღერა. ამასთანავე, გიტარისთვის გადაამუშავა მოცარტის, ბახის, პაგანინის, შუბერტის, რიმსკი-კორსაკოვისა და სხვათა კომპოზიციები.

1985 წლიდან მუსიკოსი პოსტსაბჭოთა სივრცეში საუკეთესო გიტარისტად ითვლება, 1994 წელს აშშ-ში „საუკეთესო ფიუჟენ გიტარისტის“ წოდება მიენიჭა, 1998 წელს ყვითელაშვილს საქართველოს პრეზიდენტმა „ღირსების ორდენი“ გადასცა, ხოლო 2004 წელს მისი სახელი „გინესის მსოფლიო რეკორდების“ წიგნში შევიდა, როგორც გიტარისტი, რომელიც 30 საათი უწყვეტად უკრავდა. მას 6 ოფიციალური ალბომი აქვს ჩაწერილი, რომელთაგან ბოლო – Made In Georgia შარშან გამოვიდა. გიტარისტისთვის ღიაა მსოფლიოს ისეთი პრესტიჟული დარბაზისა და კლუბების კარი, როგორებიცაა: „კარნეგი-ჰოლი“, „ბერდლენდი“, „ირიდიუმი“, „ბეიკდ პოტეიტოუ“, „ბლუ ნოუტი“ და სხვა. იშვიათი ნიჭისა და შრომისმოყვარეობის წყალობით, თემურ ყვითელაშვილი ერთნაირად შთამბეჭდავად ასრულებს როგორც მუსიკის კლასიკას, ისე ჯაზსა და როკს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #12, სექტემბერი 2011 წელი

მოუსმინე:

თემურ ყვითელაშვილი - ვოკალიზი by ERM0NIA

არც სმენა, არც ენა

2011-08-21T01:53:00.003+04:00

„ადამიანებს მუსიკა ისევე ესაჭიროებათ, როგორც ჭამა, სმა, ძილი და სექსუალური კმაყოფილება“

ინგლისელი წარმოშობის ამერიკელი მწერალი და ნეიროფსიქოლოგი ოლივერ საქსი ავტორია ბესტსელერისა „ადამიანი, რომელსაც ქუდი ცოლში აერია“. ეს ნაწარმოები კომპოზიტორმა მაიკლ ნაიმანმა ოპერად გადააკეთა, ხოლო პიტერ ბრუკმა – დრამატულ სპექტაკლად. იგი 1933 წელს ლონდონში დაიბადა. სამედიცინო განათლება ოქსფორდის უნივერსიტეტში მიიღო. 1965 წლიდან ნიუ-იორკში ცხოვრობს. პროფესორი საქსი ცნობილი გახდა იმით, რომ მრავალი დავრდომილი და ფსიქიკურად დაავადებული ადამიანი საკუთარი სამკურნალო მეთოდებით განკურნა. მისი წიგნები მსოფლიოს 20 ენაზეა თარგმნილი. 2007 წელს გამოსული მეცნიერის Musicophilia: Tales of Music and the Brain („მუსიკოფილია: ამბები მუსიკასა და ტვინზე“) მუსიკისა და მედიცინის ურთიერთკავშირზეა. წერილში, რომელსაც ახლა გთავაზობთ, 78 წლის ექიმი მუსიკაზე სწორედ მედიცინის ჭრილიდან საუბრობს.

ამუზია, ანუ აბსოლუტური მუსიკალური სიყრუვე

უამრავ პაციენტს ვმკურნალობ. ზოგიერთი მათგანი მოხუცებულთა თავშესაფარში ან „ბეტ ებრაჰამსის“ ტიპის ქრონიკულად დაავადებულთა დაწესებულებებში ცხოვრობს, სადაც ორმოცზე მეტი წლის წინ განვითარდა მოქმედება ჩემს წიგნში „გამოღვიძება“ (ამ წიგნის მიხედვით გადაიღეს ფილმი, რომელშიც რობერტ დე ნირო და რობინ უილიამსი თამაშობენ – ლ. გ.), აგრეთვე, პატარა ღარიბი დების სამონაზვნო თავშესაფარში, რომელთანაც, ასევე, ვთანამშრომლობ. ამასთან ერთად, ხალხს კლინიკაშიც ვიღებ, ზოგიერთ პაციენტს კი სახლში ვმკურნალობ, რაც საოცარ სიამოვნებას მანიჭებს. მაგალითად, ამას წინათ ვსტუმრობდი ბრონქსელ ქალბატონს, რომელსაც ამუზია სჭირს, ანუ იგი ვერ აღიქვამს მუსიკალურ ტონებსა და რიტმს. ეს მეტად ყოჩაღი, ნიჭიერი და საყვარელი ქალია, რომელიც ადრე სკოლის მასწავლებელი გახლდათ. ადრეული ბავშვობიდან იგი სმენით ვერ ცნობს ვერც ერთ მუსიკალურ ნაწარმოებს, უფრო სწორად, არ შეუძლია გაიგონოს მათში მუსიკა. თავად ასე ამიხსნა: „გინდათ იცოდეთ რას ვგრძნობ, როდესაც თქვენ მუსიკას უკრავთ? გადით სამზარეულოში და ახმაურეთ ქვაბები და ტაფები. ზუსტად ამას ვგრძნობ“. არსებობენ ადამიანები, რომელთაც საერთოდ არა აქვთ მუსიკალური სმენა, მაგრამ ეს უაზრობაა იმასთან შედარებით, როცა არ არსებობს საერთოდ მისი აღქმა, როგორც ამ ქალბატონის შემთხვევაში. მას კინაღამ გული წაუვიდა, როცა შეიტყო, რომ ე. წ. შთამომავლობით ამუზიას მკვეთრი ნევროლოგიური გენეზი გააჩნია. წარსულში ჩემი პაციენტი თავის ქმართან ერთად ხშირად კონცერტებზე დადიოდა. ახლა კი იგი წუხს, რომ 70 წლის წინ არ დაუსვეს ეს დიაგნოზი, რადგან მთელი ცხოვრება თამაში არ მოუხდებოდა და თავის გაღიზიანებას ორკესტრის პირველივე ბგერებიდან აღარ დამალავდა.

გადამრჩენელი მუსიკა

წიგნში „მუსიკოფილია“ აღწერილი მაქვს 33 წლის წინ ჩემ ცხოვრებაში მომხდარი მოვლენა, როდესაც ფეხი საშინლად დავიზიანე და სწორედ მუსიკამ მიხსნა. მთებში ზღვის დონიდან 6 ათასი ფუტის სიმღლეზე ვიყავი. მაშინ აღმოვაჩინე, რომ ფეხზე დაყრდნობა წარმოუდგენელი იყო და იგი სხეულზე უმწეოდ ეკიდა. არავინ იცოდა სად ვიყავი, არც მობილური არსებობდა და იძულებული გავხდი თავი სიკვდილისგან თავად გადამერჩინა. საბედნიეროდ თან ქოლგა მქონდა. მას ღერძი მოვატეხე, ფეხზე დავიმაგრე და შევეცადე ფერდობზე იდაყვებით ჩამოვხოხებულიყავი – გადაადგილების ძალიან დამღლელი საშუალებაა. აი, ამ დროს თავში რუსული სიმღერა „დუბინუშკა“ აჟღერდა. ამ სიმღერის თითოეულ ტაქტზე, დაძაბულად ვახერხებდი წინ გაჭრას. მეჩვენებოდა, რომ მუსიკა ბუქსირით მიმათრევდა. ჩემი გადაადგილება მხიარულ, მარტივ და მოწესრიგებულ პროცესად გარდაიქმნა. რიტმი თითოეულ ჩემს მოძრაობას კოორდინირებას და სინქრონიზაციას უწევდა. მას შემდეგ, რაც ადამიანებამდე ჩამოვაღწიე და ჩემი დანაწევრებული ფეხი ისევ ააწყვეს, ნეიროფიზიოლოგიური თვალსაზრისით ეგრევე მწყობრში ვერ ჩავდექი. როდესაც სახსარი რაღაც დროის განმავლობაში უმოქმედოდაა, იგი აღარ გემორჩილება ხოლმე, რადგან მისი რეპრეზენტაცია იდევნება სხეულის წარმოსახვიდან, რომელიც თავის ტვინის ქერქში არსებობს. ასეთ შემთხვევაში იმისათვის, რომ სახსარი დავიმორჩილოთ, მარტო ამის ნება საკმარისი არაა, აუცილებელია საკუთარ თავთან ეშმაკობა და მისი იძულება. ჩემს შემთხვევაში ჩემში ჰალუცინაციასავით აჟღერდა მუსიკა იმ კასეტიდან, რომელსაც ყოველთვის ვუსმენდი – მენდელსონის სავიოლინე კონცერტი. ზუსტად ამან დამაყენა ისევ ფეხზე.

კლინიკაში ერთ მოხუც ქალს ვმკურნალობდი, რომელიც თეძოს ყელის ძვლის მოტეხილობის შემდეგ ფეხს ვეღარ იმორჩილებდა, თუმცა ნორმალურად შეხორცებოდა. ვერავინ გაიგო რა იყო ამის მიზეზი. თუმცა ერთ მშვენიერ დღეს მისი ფეხი შეირხა მას შემდეგ, რაც ირლანდიულ ჯიგას მოუსმინა. ადამიანს უმჭიდროვესი ურთიერთკავშირი აქვს რეალურ თუ წარმოსახვით მუსიკასა და მოძრაობის იდეას შორის. ვერ შეძლებ მოუსმინო ან წარმოიდგინო მუსიკა და არ განიცადო სამოძრაო აღგზნება. თუ ამ დროს უმოქმედოდ ხარ, ტვინის ქერქის სამოძრაო განყოფილება ყველა შემთხვევაში ირხევა.

მუსიკა და თავის ტვინი

ჩემს კაბინეტში ყოველთვის ჩართული რადიოს ფონზე ვწერ ხოლმე. მსგავს დამოკიდებულებაში მარტო არა ვარ. მაგალითად, ნიცშეს ბიზე ძალიან უყვარდა და მის კონცერტებზე ყოველთვის ბლოკნოტით დადიოდა. იგი ამბობდა: „როდესაც ბიზეს ვუსმენ, მე როგორც ფილოსოფოსი სრულყოფილებას განვიცდი“. რიტმს აზრების ჩონჩხი შეგვიძლია ვუწოდოთ. ყოველ შემთხვევაში, კომპოზიტორ ერნსტ ტოხის შვილიშვილი მიყვებოდა, როგორ შეეძლო ბაბუამისს ასობით რიცხვის თანმიმდევრობა მოესმინა და დაუყოვნებლივ უშეცდომოდ გაემეორებინა, რადგან მის თავში ეგრევე მზა მელოდიად გარდაიქმნებოდა. მუსიკა თავის ტვინს თითქმის ყველაფერში ეხმარება: აძლიერებს მეხსიერებას, არეგულირებს მოძრაობას, აღვიძებს ემოციებს. როგორც არ უნდა წარმოქმნილიყო მუსიკა, დღეისათვის იგი ჩვენში დამკვიდრდა და ტვინის ძალიან ბევრი ნაწილი მას ემორჩილება. „მუსიკალურ საქმეთა ერთიანი ცენტრი“ ჩვენს თავში არ არსებობს. სამაგიეროდ თითოეული მისი ასპექტით ვიწრო პროფილური ცენტრები არიან დაკავებულნი, ერთი აღიქვამს ტონალობას, მეორე – რიტმს, მესამე – ტემბრს ან მელოდიურ მონახაზს. ამის გარდა, მუსიკის მოსმენისას ჩვენ არასოდეს ვპასიურობთ. ჩვენ ქვეცნობიერად ყოველთვის გამოვიცნობთ მის განვითარებას, ხოლო ასეთი საქმიანობა ტვინის შუბლის ნაწილებსაც ასტიმულირებს. ლაპარაკისთვისაც კი ტვინი უფრო მცირე მოცულობით მოქმედებს. არსებობენ ტვინის უმძიმესი ტრამვების მქონე ადამიანები, რომლებიც მუსიკაზე მაინც რეაგირებენ. მაგალითად, ერთ-ერთი ჩემი პაციენტი აგერ უკვე ორმოცი წელია ალცჰეიმერის დაავადებით იტანჯება და ძალიან ბევრ საკითხთან დამოკიდებულებაში აბსოლუტურად უმწეოა, თუმცა აკაპელა ანსამბლში სიმღერას აგრძელებს. ამას წინათ კი პროფესიონალურ სცენაზეც გამოვიდა. დასრულებიდან 10 წამის შემდეგ კონცერტის შესახებ ყველაფერი დაავიწყდა.

იცით თუ არა თქვენ, რომ მუსიკოსის ტვინი ყოველთვის შეგიძლიათ იცნოთ თუნდაც მათემატიკოსის ან მხატვრის ტვინისგან განსხვავებით? პროფესიონალი მუსიკოსების ტვინის 6 ან 8 ნაწილი ყოველთვის ჰიპერტროფირებულია და ეს შეუიარაღებელი თვალითაც ჩანს. მუსიკის მოსმენისას ახალშობილებში ყოველთვის ჩნდება სპონტანური რიტმული მოძრაობა. მსგავსი თვისება არც ერთი ცხოველის სახეობას არა აქვს. მხოლოდ ჩვენ გაგვივითარდა კონკრეტული და აბსტრაქტული იდეებისა და გრძნობების ურთიერთგაცვლის მძლავრი მოთხოვნილება. არსებობს ჰიპოთეზა, თითქოს ადამიანები თავდაპირველად ხელების საშუალებით ურთიერთობდნენ. მაგრამ ხელები საჭიროა სხვა უამრავი საქმისათვის, ამიტომ ჩვენი სახეობისთვის უნიკალურია ტვინში სამეტყველო და სასმენი აპარატების ნაწილების განვითარება. დიდხანს შეიძლება ვიკამათოთ მეტყველება უფრო ადრე გაჩნდა თუ მუსიკა.

მუსიკა და კულტურა, მეხსიერება

ჩემი ოპონენტი, სტივენ პინკერი (ცნობილი ამერიკელი ევოლუციის ფსიქოლოგი) ამტკიცებს, რომ მუსიკა ევოლუციის მხოლოდ შემთხვევითი ნაყოფია, რომელიც მეტყველების დასამუშავებელი ნერვული სისტემის რესურსებზე პარაზიტივითაა მიმაგრებული. მაგრამ მე მიყვარს მენდელსონის სიტყვების გამეორება: „ცალკეულ შემთხვევებში მუსიკა ენაზე უფრო ზუსტია“. ეს მართლაც ასეა, რადგან მუსიკა წარმოადგენს კომუნიკაციის სხვა, თუ გნებავთ, უფრო მაღალ ხარისხს. მაგალითისთვის, მუსიკა იდეალურად ერგება რელიგიურ რიტუალებს, ლიტურგიებს და ადამიანები, რომლებიც თუნდაც თალმუდს სწავლობენ, მას დღემდე სასიმღერო სტრუქტურით იმახსოვრებენ. ყველა ხალხის კულტურაში მუსიკა ცეკვებისა და სიმღერების სოციალურ საფუძველს წარმოადგენს, აღარაფერს ვამბობ შრომის სიმღერებსა და მხედრულ მარშებზე. შემიძლია წარმოვიდგინო, რომ საზოგადოების ადრეულ სტადიებზე ადამიანები ერთმანეთს სიმღერითა და სიტყვების სკანდირებით ესაუბრებოდნენ. ეჭვგარეშეა, რომ ჰომეროსის ეპოპეებს მთლიანად სიმღერით ასრულებდნენ. მუსიკალური ინსტრუმენტების ისტორია 50 საუკუნეს ითვლის და ამქვეყნად თითქმის არ არსებობს ისეთი ადამიანი, რომელიც საერთოდ უგრძნობია მუსიკის მიმართ. გამონაკლისი იქნება ერთი ადამიანი მილიონს შორის – თუნდაც ზემოთნახსენები ბრონქსელი ქალბატონი. ჩემი ოპონენტი სტივენ პინკერი წერს: „თუ ჩვენი სახეობის ცხოვრებიდან მუსიკა გაქრება, ჩვენი ცხოვრების წესი პრაქტიკულად არ შეიცვლება“. ამ თეზისს კატეგორიულად არ ვიზიარებ. ვიმედოვნებ, მსოფლიოს არც ერთი ანთროპოლოგი მას არ დაეთანხმება.

ჯერ კიდევ ორმოცი წლის წინ აღფრთოვანებული ვიყავი მუსიკის სამკურნალო ეფექტით პარკისონიზმით, აფაზიითა და სიბერის გონებასუსტობით დაავადებულ პაციენტებში. ალცჰეიმერის დაავადების შემთხვევაში, ავადმყოფს მისთვის ნაცნობი მუსიკის გაგონებისას, ცხოვრების მომენტები საოცარი ინტენსივობით ახსენდება. ამ ფორმასთან ეფექტურობით ვერც ერთი ცნობილი სამედიცინო მეთოდი ვერ მოვა. ენცეფალიტით დაავადებულ პაციენტებს, რომლებიც პრაქტიკულად პარალიზებულები არიან, მუსიკა ცეკვის უნარსაც კი უბრუნებს. ხოლო აფაზიით დაავადებულებს, რომლებიც სიტყვასაც ვერ წარმოსთქვამენ, სიმღერა შეუძლიათ. სწორედ ამიტომ, როდესაც მსგავს ავადმყოფებთან მაქვს საქმე, ეგრევე ვთავაზობ „Happy Birthday“-ს მსგავსი მარტივი მელოდია შეასრულოს. მხოლოდ ბოლო 20 წელია შეიმუშავეს მეთოდი, რომელიც საშუალებას გვაძლევს დავაკვირდეთ იმ ადამიანთა ტვინებს, რომლებიც უსმენენ ან წარმოიდგენენ მუსიკას. როგორც ექიმს შემიძლია ვთქვა, რომ ინსულტისა და ქალა-ტვინის ტრამვის მხოლოდ უიშვიათეს შემთხვევებში კარგავს ადამიანი მუსიკით ტკბობის უნარს. სამაგიეროდ არსებობს საწინააღმდეგო ფენომენი, რომლის წყალობითაც ჩემს წიგნს „მუსიკოფილია“ დავარქვი, ანუ ასეთ შემთხვევებში ადამიანებს მუსიკისადმი ლტოლვის მძაფრი მოთხოვნილება უვითარდება – მის გარეშე ცხოვრება აღარ შეუძლიათ. საოცარია, მაგრამ მათ მუსიკა ისევე ესაჭიროებათ, როგორც ჭამა, სმა, ძილი და სექსუალური კმაყოფილება. ამავე დროს, შესაძლოა ეს კონკრეტული მუსიკისადმი ლტოლვა იყოს – შენ გჭირდება ბრამსი ან რომელიმე პიანისტის დაკრული. წიგნში აღვწერე ქირურგ ტონი ჩიკორიას შემთხვევა, რომელსაც სფეროსებრი ელვის დაცემის შემდეგ თავში მუსიკა ესმოდა. ამ შემთხვევიდან დაახლოვებით ერთი თვის თავზე მას საფორტეპიანო მუსიკის მოსმენის საოცრად მძაფრი მოთხოვნილება გაუჩნდა. მან დისკების ყიდვა დაიწყო და შოპენზე დამოკიდებული გახდა, რომელსაც ვლადიმერ აშკენაზი ასრულებდა. მცირე ხანში მას დაკვრის მოთხოვნილება გაუჩნდა, მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვობის შემდეგ ფორტეპიანოს არც კი გაჰკარებია. ამის შემდეგ ჩიკორიას თავში უკვე საკუთარი მუსიკაც ესმოდა. ამავე დროს, იგი ქირურგად მუშაობასაც აგრძელებდა, პაციენტებს იღებდა. მაგრამ ორი თვის შემდეგ ეს წყნარი მეოჯახე შეშლილობის პირას მდგარ შთაგონებულ მუსიკოსად გარდაიქმნა.

სავანტები

არსებობენ სავანტები, ანუ ადამიანები, რომლებიც განსაკუთრებული მათემატიკური, მხატვრული და მუსიკალური უნარებით არიან დაჯილდოვებულები, თუმცა საერთო ინტელექტის დონე საკმაოდ დაბალი აქვთ. სავანტებიდან ყველაზე დეტალურად სტივენ უილტშირი შევისწავლე. როდესაც მის საზოგადოებაში ხარ, სერიოზულად გრძნობ, რომ მას რაღაც ავტონომიურად არსებული ძალა ამოძრავებს. ის აშტერდება პეიზაჟს, შემდეგ უცებ ტრიალდება და ჩანახატის კეთებას იწყებს. ამ დროს მას შეუძლია ირგვლივ ყველაფერი ათვალიეროს და რაიმე მელოდიას უსტვენდეს. გეჩვენება, რომ ის საერთოდ არაა ფოკუსირებული იმაზე, რითიც დაკავებულია. და ხატავს საკმაოდ უცნაურად. წინასწარ შტრიხებს არ აკეთებს, არც კონტურებს ავლებს, ხატვას მარცხენა კიდიდან იწყებს და ეგრევე მარჯვენამდე მიდის. ამასთან ერთად იგი მუსიკალური სავანტიცაა – მას არა მარტო აბსოლუტური სმენა აქვს, არამედ ფუგის სტრუქტურასაც გრძნობს. ზოგიერთი ნეიროფიზიოლოგის შეხედულებით, სავანტებს ნაწილობრივ შენახული და აქტივიზირებული აქვთ ის უნარები, რომლებიც შორეული წინაპრებისგან მემკვიდრეობით მიიღეს. ესაა ტვინის მარჯვენა ნახევარსფეროში თავმოყრილი ანგარიშის, მუსიკის, ხატვის ნიჭები, რომლებიც ნორმალურ პირობებში, აბსტრაქტული აზროვნებისა და მეტყველების განვითარების შედეგად ითრგუნება ხოლმე. ეს ჰიპოთეზა მტკიცდება იმით, რომ მსგავსი თვისებები იმ მოხუც ადამიანებშიც ვლინდება, რომლებიც სიბერის გონებასუსტობით ავადდებიან. ამ დროს ტვინის მარცხენა ნახევარსფეროში ვერბალურ-აზრობრივი მოქმედებები ირღვევა, სამაგიეროდ მარჯვენაში იღვიძებს ისეთი მუსიკალური შესაძლებლობები, რაზეც პაციენტებს წარმოდგენაც კი არ ჰქონდათ.

ავსტრალიაში მეცნიერი ალენ სნაიდერი ატარებს ექსპერიმენტებს, რაზეც დღეს ბევრს საუბრობენ. ის იყენებს ტმს-ს (ტრანსკრანიალური მაგნიტური სტიმულაციის) მეთოდს, რომლის საშუალებითაც ცდილობს მარცხენა საფეთქლის წილის დომინანტური აქტივობა ჩაახშოს. საკუთარ თავზე გამოვცადე, მაგრამ 15 წუთში უბრალოდ თავი ამტკივდა. მთხოვეს დამეხატა ძაღლი. ჩემგან მხატვარი არ დადგება და რაღაც ოთხფეხის მსგავსის დიაგრამა გამოვიდა. ექსპერიმენტატორებმა სცადეს შეემოწმებინათ, დავკარგე თუ არა აბსტრაქტული ფორმალიზმისკენ მიდრეკილება და ძაღლის დახატვა მთხოვეს. და ასე უცბად კაპიტულაცია რომ არ გამომეცხადებინა, შეიძლებოდა... მოკლედ, არსებობს საკმაოდ მაცდური ჰიპოთეზა, რომ სავანტის შესაძლებლობები თითოეულ ჩვენგანში ლატენტურადაა ჩადებული და განსაკუთრებულ პირობებში გამოვლენას ახერხებს.

მუსიკა და ტექნოლოგიები

წიგნში ვსაუბრობ ამფეტამინების გამოყენებაზეც. ესეც 40 წლის წინ მოხდა. ორი კვირის განმავლობაში უცნაურ მდგომარეობაში ჩავიძირე. მიუხედავად იმისა, რომ ხატვა საერთოდ არ შემიძლია, აღმოვაჩინე, რომ ადამიანების ფიგურებს გასაოცარ ანატომიურ დეტალებში ვსახავდი. დღემდე შემომრჩა სავსე რვეული ჩემი ჩანახატებით, რომელთა მსგავსი არც მანამდე შემიქმნია და ვერც მერე გავიმეორე. ცვლილებები ჩემს ყნოსვასაც შეეხო. უამრავი ადამიანის და ადგილის ცნობა სუნით შემეძლო. როდესაც ეს შესაძლებლობები გამიქრა, შერეული შეგრძნებები მქონდა. ერთის მხრივ, გული დამწყდა. თუმცა ამფეტამინები ძალიან სახიფათო პრეპარატებია და, მეორეს მხრივ, მიხარია, რომ გადავრჩი.

მე გავიზარდე იმ დროს, როდესაც ადამიანი მუსიკის მოსასმენად აუცილებლად კონცერტზე უნდა მისულიყო. ახლა MP3 პლეერები საშუალებას გვაძლევს ნებისმიერ გარემოებებში მუსიკას ვუსმინოთ. ერთი შეხედვით, ეს წარმოუდგენელი მიღწევაა. იმისათვის, რომ მუსიკა მოესმინა, დარვინი იძულებული იყო დაუნიდან (სადაც ოჯახით ცხოვრობდა) ლონდონში ჩასულიყო. დღეს კი ფონური მუსიკა ყველგან თან გვსდევს. ნიუ-იორკში იგი თითქმის ყველგან ჟღერს, ნებისმიერ მაღაზიაში, სავაჭრო ცენტრში, რესტორანსა თუ სპორტ-დარბაზში. აღარაფერს ვამბობ იმაზე, რომ ამ ქალაქში ადამიანების 90% „აიპოდების“ ყურსასმენებით დადის. არ გამოვრიცხავ, რომ დროთა განმავლობაში ეს ყველაფერი მუსიკალური ჰალუცინაციების გახშირებამდე მიგვიყვანს. ადამიანის ტვინი მუსიკის მიმართ წარმოუდგენლად მგრძნობიარეა. იმისათვის, რომ მუსიკა გონებაში ჩაგებეჭდოს, აუცილებელი არაა მისი გულითადი მოსმენა, იგი ტვინში ისედაც იბეჭდება. ერთ ჩემს პაციენტს მუსიკის გაგონებისას ეპილეფსიური შეტევა ეწყება, ამიტომ იგი ნიუ-იორკის ქუჩებში სიარულისას ყურებს ბამბით იცობს. ამ ქალაქში მისი ყოფნა სახიფათოა.

მელოდიის აკიდების შესახებ

ზოგჯერ რაღაც მელოდია აგვეკიდება ხოლმე. ამ დროს, ტვინის ტომოგრაფია რომ გავიკეთოთ, გამოჩნდება, თუ როგორ ბრუნავს ციკლური ფრაგმენტი თავში. ეს მცირე ელექტრონული პარაზიტია, მაგრამ მუსიკალური ჰალუცინაცია არაა, რომელსაც ვერ მართავ. თუმცა არც იმას ფიქრობთ, რომ მელოდია თითქოს სადღაც მიღმა ჟღერს. მუსიკალური ჰალუცინაციების მქონე ადამიანებს თავში ხშირად ის მუსიკა ესმით, რომელიც მათთვის ბავშვობიდანვეა ნაცნობი. ერთ ჩემს საცოდავ პაციენტს თან სდევდა ნაცისტური სამხედრო მარშები, რომელთაც იგი 1930-იან წლებში ჰამბურგში უსმენდა. ის მაშინ პატარა ებრაელი ბიჭუნა იყო, ხოლო ქუჩები სავსე იყო „ჰიტლერიუგენდის“ ბიჭებით, რომლებიც ებრაელებს ავიწროვებდნენ. ზოგჯერ ადამიანის თავში იავნანა ჟღერს, რომელსაც მას დედა უმღეროდა. ერთი ჩემი პაციენტი ამტკიცებდა, რომ მასში „შიდა თავის ქალის მუსიკალური ავტომატი“ იყო ჩამონტაჟებული. ამავე დროს, ბევრი ეგუება ჰალუცინაციებს, ზოგჯერ მათგან სიამოვნებასაც კი იღებს და ხმასაც უწყობს. ზოგიერთი კი საკუთარ ჰალუცინაციებს ახალ რეპერტუარს ასწავლის. სხვათა შორის, გამორიცხული არ არის, რომ ამ საგანს მალე უფრო ახლო გავეცნო. ცნობილია, რომ მუსიკალური ჰალუცინაციების მქონე ადამიანთა უმრავლესობას სმენადობა აქვს დაქვეითებული. ამას განიცდის სუსტი სმენადობის მქონე ადამიანთა 2%, ანუ ეს ფენომენი ასეულ ათასობით ადამიანს ეხება. მე კი შევამჩნიე, რომ ბოლო დროს ყურთასმენა მაკლდება. ახლა ვმარჩიელობ, მეწვევიან თუ არა ჰალუცინაციები. სხვათა შორის, ბოლო დროს თავში სულ მიტრიალებს სიმღერა „A Bicycle Built For Two“, რომელსაც ხშირად დედაჩემი მღეროდა. ალბათ ეს ის პირველი სიმღერაა, რომელიც მე ვისწავლე. მე ისეთ ოჯახში გავიზარდე, სადაც მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე ყველა უკრავდა. მამაჩემი ძალზედ მუსიკალური იყო, უფროსი ძმები ფლეიტასა და კლარნეტზე უკრავდნენ. ჩვენ სახლში სიმებიანი ტრიოს ან კვარტეტის კონცერტებს ვაწყობდით. ხუთი წლისას შემეძლო მეთქვა: „ყველაზე მეტად შებოლილი ზუთხი და ბახი მიყვარს“. ახლა, როცა უკვე 70 წელს გადავცდი, შემიძლია იგივე გავიმეორო.

ქართული პატრიოტული როკის „ოკეანე“

2011-08-14T17:35:00.001+04:00

ჯგუფ „ოკეანემდე“ ბევრი ქართველი მელომანი დარწმუნებული იყო, რომ მშობლიური ენა მძიმე მუსიკას, ჰარდროკს ვერ მოერგებოდა. ჯგუფმა „ოკეანემ“ კი, რომელიც 1980-იანი წლების მეორე ნახევარში შეიქმნა, ყველას დაუმტკიცა, რომ ქართულ ენაზე საკმაოდ მძიმე სიმღერების შესრულება მეტად წარმატებული და საშური საქმე შეიძლებოდა ყოფილიყო. „ოკეანეს“ გიტარისტმა და მუსიკოსმა კაკო ვაშალომიძემ შთაბერა სული. მან დაკვრა 70-იანი წლების დასაწყისიდან დაიწყო, როგორც არაკონფორმისტმა მუსიკოსმა. შეზღუდულ კომუნისტურ სივრცეში კაკო ვაშალომიძე, სხვა მუსიკოსებთან შედარებით, უფრო თავისუფალი იყო, რადგან თავისი გიტარისტობის გამო, ტექსტებთან დაკავშირებული პრობლემები არ ჰქონია.

„ოკეანეს“ დაარსება და მოღვაწეობა დაემთხვა საქართველოს ე.წ. „ეროვნულ გამოღვიძებასა“ და 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიას, რომელიც აისახა კიდეც ჯგუფის პატრიოტულ ლირიკაში. სიმღერებში: „ტრიალებს პლანეტა“ „მოსკოვიდან ზარია“, „მიტინგი“, „ო, ღმერთო“ და სხვ. ზუსტადაა გადმოცემული 80-იანების ქართული საზოგადოების, ახალგაზრდების სულისკვეთება და განწყობა. ჯგუფის მელოდიური მუსიკა და ვახო მაკალათიას ძლიერი და სუფთა ვოკალი მსმენელს ძალიან მოსწონდა. მახსოვს, 9 აპრილის ტრაგედიის შემდეგ ჯგუფმა საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში დაუკრა და კონცერტებზე სრული ანშლაგი იყო. „ოკეანე“ ხშირად ჟღერდა რადიოშიც. ესაა ძალიან წრფელი და ქართულ ენაზე ერთ-ერთი პირველად შესრულებული მელოდიური ჰარდროკი თავისი ბალადებითა და საგიტარო სოლოებით.

ჟურნალი „ბათუმი Out“ #11, აგვისტო 2011 წელი

მოუსმინე:

ოკეანე - ტრიალებს პლანეტა by ERM0NIA

ნაშუადღევის მეამბოხენი

2011-07-09T17:04:00.005+04:00

ჯგუფი Afternoon Version ინგლისურენოვანი ექსპერიმენტული ალტერნატიული ჯგუფია, რომელიც 1993 წელს თბილისში შეიქმნა და მისი თავდაპირველი შემადგენლობა იყო: გია „სიხა“ სიხარულიძე – ბას-გიტარა, ვოკალი; მიშა აბესაძე – ვოკალი; ზურა „ზურიჩა“ ძაგნიძე – გიტარა; დათო თოიძე – გიტარა; ნიკა წერეთელი – კლავიშები, პროგრამირება, ბექ-ვოკალი; გოგა ქავთარაძე – დასარტყამი ინსტრუმენტები. ბიჭები საცეკვაო მუსიკისა და ტრანსის ნაზავს უკრავენ. „ნაშუადღევის ვერსია“ მთელი 10 წელი დუმდა. ჯგუფის შემოქმედებით ისტორიაში მნიშვნელოვანია 2000 წელს გამოშვებული 90-იანი წლების ათსიმღერიანი ალბომი Together.

ცოტა ხნის წინ კი „კომუნა.ჯის“ ბლოგზე გამოჩნდა ახალი მინი-ალბომი Renegade, ანუ „ამბოხებული“, რომლის დაგემოვნება იქვე ბლოგზეა შესაძლებელი. მინი-ალბომში მხოლოდ სამი სიმღერაა შესული: Romance („რომანსი“), Fish („თევზი“) და Railway Town („რკინიგზის ქალაქი“). ამ სიმღერებს სხვადასხვა დროს „ავთენუნ ვერშენი“ სცენაზე ასრულებდა. პირადად ჩემი ფავორიტი „რომანსია“. საინტერესო ფაქტია, რომ ჯგუფის სამი წევრი მსოფლიოს სხვადასხვა ქალაქში ცხოვრობს. უახლესი ისტორიის თანახმად, ლონდონში მყოფი „სიხა“ სკაიპით დაუკავშირდა შტუტგარტში მყოფ „ზურიჩას“ და მოგვიანებით მათ დრამერი გოგაც შეუერთდა. სწორედ ინტერნეტ-ურთიერთობების შედეგად ჩაიწერა „მეამბოხე“, რომელიც საინტერესო და სასიამოვნო მოსასმენია. „ნაშუადღევის ვერსიის“ ბიჭებს წინ სრულ ალბომზე მუშაობა და კონცერტები ელით.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #10, ივლისი 2011 წელი

მოუსმინე:

Afternoon Version - Romance by ERM0NIA

„პრიზი“ – ქართული მეინსტრიმის პიონერი

2011-06-09T16:32:00.003+04:00

ჯგუფ „პრიზის“ მსგავსი მუსიკა თავის დროზე საქართველოში მოდაში რომ შემოსულიყო, დანამდვილებით შემიძლია ვთქვა, რომ დღევანდელი თანამედროვე ქართული მუსიკა ბევრად უფრო დახვეწილი, მელოდიური და გემოვნებიანი იქნებოდა. არადა, ჯგუფის მუსიკა თავის დროზე ბევრს მოსწონდა, რადგან 1989 წლის როკ-ფესტივალზე ჯგუფს მთავარი ჯილდო – „მაყურებელთა სიმპათიის პრიზი“ ერგო, ხოლო სიმღერა „ქალაქი ღამით“ თითქმის წელიწადი რადიო ჰიტ-აღლუმის სათავეში იყო.

„პრიზელები“ – ლევან ლომიძე, ზაზა კახიანი და გივი გოგუაძე ქართულენოვან პოპ-როკს ასრულებდნენ, რომელზეც „ახალ ტალღასაც“ ჰქონდა გავლენა. იგი არაანდერგრაუნდული ქართული როკჯგუფი გახლდათ. შეიძლება ითქვას, რომ „პრიზი“ პირველი ქართულენოვანი მეინსტრიმი იყო. მშვენიერი, მარტივად გასაგები ლირიკის მქონე ადვილად დასამახსოვრებელი მელოდიური სიმღერები განსაკუთრებით პოპულარული 90-იანების დასაწყისში გახდა. „პრიზის“ კომპოზიციების მიხედვით, ტელეკომპანია „მე-2 არხმა“ მუსიკალური მინიფილმიც კი გადაიღო.

1991 წელს ფირმა „მელოდიამ“, რომელიც საბჭოთა კავშირში ერთადერთი მუსიკალური ლეიბლი იყო, „პრიზის“ ერთადერთი ვინილის ფირფიტა გამოუშვა. ალბომს „ღამის ქალაქი“ ერქვა და მასში 8 სიმღერა შევიდა. ყოველი მათგანი დღემდე შესანიშნავად ისმინება. ჯგუფის ფრონტმენი ლევან ლომიძე ამჟამად რუსეთის ერთ-ერთი საუკეთესო ბლუზ-გიტარისტია და ჰყავს ჯგუფი Blues Cousins.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #9, ივნისი 2011 წელი

მოუსმინე:
პრიზი - ქალაქი ღამით by ERM0NIA

პრიზი - დუმილის დრო by ERM0NIA

პროტესტანტი პედიატრები „ტაქსი“-ში

2011-05-24T21:55:00.000+04:00

ოციოდე წლის წინ, სანამ დადა დადიანი თბილისში იყო და მისი ჯგუფები „ტაქსი“ და „საბავშვო მედიცინა“ არსებობდა, სატელევიზიო ინტერვიუში ვკითხე: „დადა, პრობლემები რომ არ იყოს, რაზე იმღერებდი?“ მან მომიგო: „იმაზე, რომ პრობლემები არაა, ესეც დიდი პრობლემაა“. ქვეყანაში უმძიმესი დრო იდგა, როცა არაგვისპირში, დადას აგარაკზე ჯგუფის წევრები გადიოდნენ რეპეტიციას, სიმღერებს დიდ, კოჭებიან („ბაბინებიან“) მაგნიტოფონზე იწერდნენ და მუსიკალურ ვიდეოებს უბრალო, VHS სისტემაზე იღებდნენ. დადას ამ ორ პროექტში მონაწილეობდნენ მუსიკოსები: ირაკლი ჩარკვიანი, კახა კიკაბიძე, ჯოზეფა, ბიჭიკო ოსიპოვი...

პოსტ-პანკ ჯგუფი „ტაქსი“ 80-იან წლებში შექმნილი ერთ-ერთი პირველი ჯგუფია, რომელიც ქართულ ენაზე საკმაოდ პროტესტულ და სოციალურ მუსიკას ასრულებდა. „მე მინდა ბავშვს, რომელიც ჩნდება, ჰქონდეს ჰაერი, მე მინდა ქალს, რომელიც ცდება, ჰყავდეს მომვლელი, მე მინდა კაცს, რომელიც ყვირის, ჰქონდეს რწმენა, მე მინდა ერს, რომელიც ლპება, ჰქონდეს გონება“ – სიმღერა „ზამთარის“ ეს ტექსტი დღესაც აქტუალურია, და არა მარტო საქართველოსთვის...

„საბავშვო მედიცინა“ დადას ინგლისურენოვანი 90-იანების ექსპერიმენტი იყო, რომელშიც საბჭოთა ესტრადას მიჩვეული საზოგადოებისთვის აბსოლუტურად ახალი, ჯერარმოსმენილი რიტმის პულსაცია იგრძნობოდა. დადა დადიანი საყვარელ საქმეს ამჯერად ინგლისში აკეთებს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #8, მაისი 2011 წელი

მოუსმინე
ტაქსი - ზამთარი by ERM0NIA

ერთი კამერით გადაღებული მუსიკალური ვიდეოები ჩემს რადიო-რუბრიკაში

2011-05-08T11:44:00.002+04:00

ეს არის რადიო „პალიტრის“ (FM 103.9) გადაცემა „შუადღე“, რომელიც ეთერშია ყოველ შაბათს 12-დან 16 საათამდე (ამის შესახებ „ერმონიას“ ბლოგზე ადრეც ვწერდი). ჩემი რუბრიკა „მუსიკალური მასკულტურა“ ეთერშია 13:30-დან 14:00 საათამდე.

ეს გასული შაბათის ჩანაწერია, რომელიც დევს ჩვენი რადიოს საიტზე: http://www.palitratv.ge და, საერთოდ ჩვენი რადიო უკვე გატელევიზორდა და ბევრი გადაცემის ცოცხალ ეთერში ნახვა ან მოსმენა მსოფლიოს ნებისმიერი ინტერნეტიანი წერტილიდან პირდაპირ ეთერშიც შეიძლება. იქვე დევს გადაცემების ჩანაწერებიც.

ასევე შეგიძლიათ, ყოველ ცისმარე სამუშაო დილით – 8-დან 10 სთ-მდე მისმინოთ „დილის პალიტრაშიც“ :)

„მთვარის კლუბი“ გაზაფხულზე გვეპატიჟება

2011-04-12T17:37:00.003+04:00

ერთ-ერთი ყველაზე ძველი დამოუკიდებელი თბილისური ჯგუფი „მთვარის კლუბი“ ლევან ქუმსიაშვილმა თავის უახლოეს მეგობართან, გოგიტა მაისურაძესთან ერთად 1990-იანი წლების დასაწყისში ჩამოაყალიბა. ჯგუფს სახელი გოგიტას სიზმრის მიხედვით ეწოდა. „მთვარის კლუბი“ ერთ-ერთი ყველაზე რომანტიკული და ემოციური, თუმცა არასენტიმენტალური ქართულენოვანი ჯგუფია. „ჩვენი იარაღია ემოცია – არ ვაგინებთ ამ ცხოვრებას, მაგრამ არც ძალიან ვდნებით „მე შენ მიყვარხარებით“. მე ვცდილობ, რომ რიტმს ერქვას პულსი, სიმღერას – ემოცია და მუსიკა იყოს გრძნობა“, – ასე განმიმარტა ადრე ლევან ქუმსიაშვილმა ბენდის ერთგვარი მუსიკალური კრედო.

ეს ჯგუფი თბილისში ერთ-ერთი პირველია, რომელმაც მუსიკალური კლუბი შექმნა. თავად „მთვარის კლუბი“, „ზუმბა“, „ინსაიტი“, „33 ა“, „აუტსაიდერი“ – მცირე ჩამონათვალია იმ ცნობილ თუ უცნობ შემსრულებლებს შორის, რომლებიც სხვადასხვა წლებში სწორედ ამ კლუბმა, მისმა სარეპეტიციომ, სახელოსნომ გააერთიანა.

„მთვარის კლუბის“ სიმღერების უმრავლესობა როკ-ბალადისა და ფოლკის შესანიშნავი ნაზავია და მათ საფრანგეთის, ბალკანეთის და საქართველოს სეზონების სურნელი ასდის. „ღამე მშვიდობისა“, „ოქროს ფოთოლთა ლივლივი“, „ფრთებს“, „ოცნება ზღვების“, „გაზაფხული“, „მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით“... – მცირე ჩამონათვალია „მთვარის კლუბის“ მშვენიერ ჰიტებს შორის, რომელთა მოსმენა სასიამოვნოა საყვარელ ადამიანთან და მეგობრებთან ერთად, რადგან ეს სიმღერები ჭეშმარიტ შინაურ, თბილ გრძნობებს აღძრავს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #7, აპრილი 2011 წელი

მოუსმინე
მთვარის კლუბი - მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით by ERM0NIA

„სტუმარი“ – ყველაზე სასურველი მუსიკალური სტუმარი

2011-02-03T17:20:00.008+04:00

წარმოიდგინეთ სიმღერები, რომელთა ტექსტებიც შედგენილია ბიბლიოთეკების ძველ წიგნებში ამოკითხული არქაული დასალოცებით, იგავებით, თანამედროვე ქართველი პოეტების ტექსტებით, უბრალო ხალხური სიტყვებით... მუსიკა, მეტად ორიგინალური, დახვეწილი და ჰარმონიული, ფოლკლორიდან იკვებება. ეს არ არის ქართული ფოლკლორის მარგალიტების კიდევ ერთი ახლებური მომაბეზრებელი გადამღერება, რომლითაც სავსეა დღევანდელი სცენა. ოჯახური ჯგუფი „სტუმარი“ ასრულებს ფოლკს (და არა ფოლკლორს), რომელსაც ჩვენს ქვეყანაში თავის დროზე „ქალაქური მუსიკა“ შეარქვეს. ზოგადად, საქართველოს ოჯახური მუზიცირების მდიდარი ტრადიცია აქვს და მისი პიონერი „დები იშხნელები“ იყო.

„სტუმარი“ აკადემიური აკუსტიკური ინსტრუმენტების (ვიოლინო, გიტარა, ფლეიტა, პერკუსიები, კონტრაბასი) გარდა, არც აფრიკულ, ჩინურ თუ ქართულ ტრადიციულ ინსტრუმენტებზე ამბობს უარს და არც ელექტრონულზე. მათი მუსიკა უზადოდაა არანჟირებული. 2004 წელს „სტუმარი“ სამმა ოჯახის წევრმა ჩამოაყალიბა – დავით ხოსიტაშვილმა (გიტარა, სალამური, ფანდური), ნინა ჯანჯღავამ (ვოკალი, ფლეიტა, კლავიშები) და მარიამ „მამუ“ ჯანჯღავამ (ვიოლინო, ვოკალი). მუსიკის შექმნასა და არანჟირებაში ჯგუფის თითქმის ყველა წევრი იღებს მონაწილეობას. „სტუმართან“ ერთად მსმენელი გაივლის „ბეწვის ხიდს“, ნახავს როგორ „მღერიან თევზები ღუზებთან“, როგორ სეირნობს ტყეში „ზღარბების ოჯახი“, რას „ჩიოდა მელა“ და იგი კიდევ ბევრ უძველეს თუ ახალ ამბავს მოისმენს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #5, თებერვალი 2011 წელი

მოუსმინე
სტუმარი - ღუზებთან თევზები მღერიან by ERM0NIA

ბობ დილანი - Bob Dylan

2010-12-07T01:20:00.044+04:00

ბობ დილანი, იგივე რობერტ ალენ ციმერმანი 69 წლისაა. მკითხველისთვის საინტერესო იქნება თუ რას ფიქრობს ამერიკელი მუსიკოსი, პოეტი და მხატვარი, თანამედროვე მუსიკის ცოცხალი ლეგენდა განვლილ წლებზე, აწმყოსა და მომავალზე. როგორია მისი თამაშის წესები. ამას მისი გულახდილი საუბრებიდან შეიტყობთ.

თავს პოეტად არ ვთვლი, რადგან არ მიყვარს სიტყვა „პოეტი“. ჩამთვალეთ ტანმოვარჯიშედ რეპეტიციაზე.

ამბობენ დილანი არავის ესაუბრებაო. რა სისულელეა! მე ამისთვის არ გამოვდივარ პუბლიკის წინაშე.

თუ გინდა იპოვო ის, ვისაც დაუჯერებ, შეწყვიტე საკუთარი თავის მოტყუება.

შესამჩნევ პერსონად ყოფნა უმძიმესი ტვირთია. ქრისტე იმიტომ აცვეს ჯვარს, რომ ზედმეტად შესამჩნევი გახდა.

არასოდეს მნდომებია წინასწარმეტყველი ან მაცხოვარი გავმხდარიყავი. შესაძლოა მსურდა, ელვის პრესლი ვყოფილიყავი. ძალიან იოლად წარმოვიდგენ თავს მის ადგილას, მაგრამ წინასწარმეტყველად – არა, არასოდეს.

როდესაც ელვისს პირველად მოვუსმინე, მივხვდი, რომ არასოდეს არავინ გახდებოდა ჩემი უფროსი. მისი მოსმენის შემდეგ ვიგრძენი, რომ თითქოს ციხე გავარღვიე.

უკვე არც ისე ახალგაზრდა ვარ. ამიტომ ყოველთვის, როცა დილით ვიღვიძებ და ძალ-ღონის მოზღვავებას ვგრძნობ, ვფიქრობ: „შესანიშნავია, როგორც ჩანს, არც ისე მალე ვნახავ ელვისს“.

ჰიბინგში (ქალაქი მინესოტას შტატში), სადაც მე გავიზარდე, არასოდეს ყოფილა რაბინი. იგი იმ მომენტში გაჩნდა, როდესაც ჩემი ბარ-მიცვის (იუდეური წეს-ჩვეულება, რომელიც აღინიშნება, როცა ყმაწვილი ბიჭუნა 13 წლის ხდება ლ. გ.) დრო დადგა. იგი ჰიბინგში მხოლოდ ერთი წლით ჩამოვიდა – ცოლთან ერთად შუა ზამთარში ავტობუსს ჩამოჰყვა. ეს თეთრწვერა და შავსამოსიანი ბრუკლინელი მოხუცი გახლდათ. იგი იმ კაფეს თავზე დაასახლდა, რომელიც ქალაქის მთავარ გასართობად ითვლებოდა. ეს როკ-ენ-როლ კაფე იყო, სადაც ყოველდღე დავდიოდი. ასე რომ, რაბინთან გატარებული საათის შემდეგ, მე თავით ვეშვებოდი სიშლეგეში.

მინესოტელი ვარ. ეს არის ადგილი, სადაც არაფერი ხდება. არ ვიცრუებ და არ ვიტყვი, რომ იქიდან გამოვიქეცი, სამყარო რომ მენახა ან დამეპყრო. იქიდან უბრალოდ წამოვედი და როდესაც ამას ვაკეთებდი, მხოლოდ ერთზე ვფიქრობდი: მჭირდებოდა წამოსვლა, რომ აღარასოდეს დავბრუნებულიყავი.

მამაჩემმა არც ისე ბევრი, შეიძლება ითქვას, თითქმის არაფერი დამიტოვა. ძალზედ უბრალო ადამიანი გახლდათ და ერთხელ მითხრა: „შვილო, შენ ხომ იცი, ამ ცხოვრებაში იოლია თავი ისე გაიფუჭო, რომ დედ-მამამაც კი შეიძლება ზურგი შეგაქციოს. ამიტომ დაიმახსოვრე, ერთადერთი, ვინც შენს გამოსწორებას ირწმუნებს, უფალი ღმერთი იქნება“.

საკმაოდ ჩამოვცილდი რწმენას, რადგან რწმენა ყოველთვის გაიძულებს, თავი დამნაშავედ იგრძნო.

ადამიანები იშვიათად აკეთებენ იმას, რისიც სწამთ. გაცილებით ხშირად ისინი იმას აკეთებენ, რაც მოცემულ სიტუაციაში სჭირდებათ და მერე ამას ნანობენ.

არსებობს ერთი რამ, რომელსაც უმრავლესობა უბრალოდ ვერ იგებს: გრძელი თმით სიარული უფრო თბილია, ვიდრე მოკლეთი. მოკლეთმიანები უფრო მალე იყინებიან. ისინი იძულებულები არიან დაფარონ საკუთარი კანკალი და ჟრჟოლა და ყოველთვის შურდეთ იმათი, ვინც სითბოშია. შემდეგ ასეთი ადამიანები დალაქები, ან უფრო უარესი – კონგრესმენები ხდებიან. ციხის მეთვალყურეთა უმრავლესობასაც მოკლე თმა აქვს. და საერთოდ, ოდესმე თუ აღგინიშნავთ, რომ აბრაამ ლინკოლნს გაცილებით გრძელი თმა ჰქონდა, ვიდრე ჯონ უილქს ბუტს (თეატრის მსახიობი, ლინკოლნის მკვლელი – ლ. გ.).

მეზიზღება თანასწორობაზე ლაყბობა. ერთადერთი, რაშიც ადამიანები თანასწორნი ვართ ისაა, რომ ყველანი მოვკვდებით.

მომწონს ბარაქ ობამა. იგი რომელიღაც წიგნის პერსონაჟს ჰგავს, რომელიც სინამდვილეშიც არსებობს.

პოლიტიკოსები ყოველთვის უფრო მეტ პრობლემას აჩენენ, ვიდრე შეუძლიათ მოაგვარონ.

როდესაც ახალ ამბებს ვუყურებ, ვხვდები, მსოფლიოს მართავენ ისინი, ვინც მუსიკას არ უსმენენ.

ომი დღეს ყველგანაა. ზოგჯერ მეჩვენება, რომ ომი უკანა ეზოებშიც კი გაჩაღებულია.

მორალი და პოლიტიკა ზედმეტად შორს არიან ერთმანეთისგან.

მზად ვარ დავწერო სიმღერა ჯორჯ ბუშზეც კი. უკიდურეს შემთხვევაში, მის სახელზე რითმის შერჩევა არ გაჭირდება.

არც ერთი პოლიტიკური სიმღერა არ დამიწერია, რადგან მუსიკა მსოფლიოს ვერ გადაარჩენს.

სიცოცხლის განმავლობაში სულ რაღაც ოთხი სიმღერა დავწერე, მაგრამ ეს ოთხი სიმღერა მილიონჯერ დავწერე.

ფეხებზე მკიდია მელოდიის წარმოშობა, რადგან ყველა მელოდია ამა თუ იმ აზრით, ტრადიციულია და უფრო დიდი ხნით ადრე დაიბადა, ვიდრე მე გავჩნდებოდი.

ფოლკმა საკუთარი თავი გაანადგურა. არავის უცდია მისი განადგურება. ამასთან, იგი ყოველთვის აქაა და თუ იცი, სადაც უნდა ეძებო, ყოველთვის აქ დარჩება.

ჩემს შესახებ რომ შეიტყო, შეგიძლია უბრალოდ ჩემს სიმღერებს მოუსმინო. მთავარია, საჭირო სიმღერები ამოარჩიო. მე ხომ დრამატურგი არა ვარ, ამიტომ ჩემი სიმღერების მთავარი პერსონაჟი თავად გახლავართ.

ჩემი მუსიკა თუ მოგწონს, არ ნიშნავს, რომ შენი ვალი მაქვს.

რა არის კარგი ფანატებში? შენ ვერ შეძლებ აპლოდისმენტებით საუზმობას და ვერც მათთან ერთად დაიძინებ.

ხდება ხოლმე, ჩემთან მოდის ვინმე და ამბობს – მაინც რა მაგარი ბრძანდებით. მაგრამ ამას იშვიათად ვიღებ კომპლიმენტად. რადგან ვინც ამბობს „მაინც რა მაგარი ბრძანდებით“, როგორც წესი, ჩამოყალიბებული გიჟია.

ოდესღაც ბიცოლაჩემი ერთსა და იმავეს მემუდარებოდა: „ბობი, ბოლო-ბოლო როდის დაწერ ჩემზე სიმღერას? მინდა რადიოში მოვხვდე“. ამის მოსმენა გაუსაძლის წამებად იქცა. „უკვე დავწერე ბიცოლა, – ვუთხარი ერთხელ. – უბრალოდ, თქვენი მიმღები სხვა სადგურზეა აწყობილი“.

არავითარ პასუხისმგებლობას არ ვგრძნობ მათ მიმართ, ვინც თავს ჩემს გულშემატკივრებად ასაღებენ. პასუხისმგებელი ვარ იმაზე, რასაც ვქმნი, ხოლო გულშემატკივრების შექმნით არ ვარ დაკავებული.

იმ ადამიანების წინაშე, ვისთვისაც ვუკრავ, შემიძლია ყველაზე მეტად დავრჩე ის, რასაც წარმოვადგენ, – არ ვითამაშო მათთან და არ ვუწოდო საკუთარ თავს უდიდესი მებრძოლი, ან დიადი საყვარელი, ან დიდებული ვუნდერკინდი. არც ერთი ვარ, არც მეორე და არც მესამე და არ მინდა ვინმე შედცომაში შევიყვანო. დაე, ეს აკეთონ მედისონ ავენიუზე (ნიუ-იორკის ქუჩა, სადაც ტრადიციულად სარეკლამო კომპანიებია განთავსებული ლ. გ.), რადგან გაყიდვა მათი საქმეა.

მე მომწონს ფულის კეთება.

პოეტი რომ იყო, სრულიად არაა აუცილებელი რამე წერო. ზოგიერთი მთელი ცხოვრება ავტოგასამართ სადგურებზე მუშაობს და პოეტია.

მიაჩნიათ, რომ ხელოვნების სამყარო სავსეა ლამაზი ქალებით. მაგრამ მე ასე ვიტყვი: მას, ვისაც უნდა თავის ცხოვრებაში აუარება ლამაზმანის ხილვა, უკეთესია ადვოკატი ან ექიმი გამოვიდეს, კიდევ უფრო უკეთესი შანსია კერძო დეტექტივობა.

ვისაც სურვილი აქვს მუსიკით სერიოზულად დაკავდეს, უნდა დაიმახსოვროს, რომ აკორდეონს შეუძლია პრაქტიკულად ყველა ინსტრუმენტის ჩანაცვლება.

მუსიკა ისეთი უნდა იყოს, რომ თავში კბილის ტკივილივით გაგიჯდეს.

„ბითლზი“ – ეს უდიდესი მუსიკაა, მაგრამ მე მას როკ-ენ-როლს ვერ დავარქმევდი. როკ-ენ-როლი – ეს მოზარდების სექსის იმიტაციაა და მეტი არაფერი.

მე მგონი საკმაოდ ხშირად ვუყურებ ტელევიზორს.

ყველაზე მეტად იმედს მიცრუებს და ძალას მაცლის, როცა ვხედავ, თუ როგორ დადიან თანამედროვე ახალგაზრდები ქუჩებში თავიანთი მობილურებითა და აიპოდებით ხელში, თავიდან ფეხებამდე ფაილებსა და ვიდეოთამაშებში გახვეულები. ყველა ეს საგანი მათ საკუთარ პიროვნებას ჰპარავს, რეალური ცხოვრების ტალღაზე აწყობის საშუალებას არ აძლევს. რა თქმა უნდა, ისინი თავისუფლები არიან და შეუძლიათ აკეთონ ის, რაც სურთ, – თუ აქ საერთოდ თავისუფლებაზე შეიძლება ვისაუბროთ, მაგრამ თავისუფლება დღეს არაა იაფი. ვიმედოვნებ, რომ მათ შეუძლიათ გააცნობიერონ ეს აზრი მანამ, სანამ საკუთარ ცხოვრებას სხვადასხვა ელექტრონულ სისულელეზე გაფლანგავენ.

არ ვფიქრობ, რომ თანამედროვე სამყაროს მიღმა ვცხოვრობ. უბრალოდ, ოდნავ გვერდზე ვარ.

ადამიანებს, რომელთაც ყველაფერი ჰკიდიათ, სხვადასხვანაირები არიან. ბენზოგასამართი სადგურის ოპერატორსა და ძენ-ბუდისტს სხვადასხვა მიზეზების გამო არ სურთ საკუთარი თავები ათასი სისულელით გამოიტენონ.

ას მილიონამდე ჩემი ფირფიტა გავყიდე, მაგრამ აზრზე არა ვარ, როგორ შეიძლებოდა ეს მომხდარიყო.

წარმატება – ესაა შესაძლებლობა დილით გაიღვიძო და საღამოს დაიძინო, ხოლო ამ ორ მოვლენას შორის მოასწრო იმის გაკეთება, რაც ყველაზე მეტად მოგწონს.

შთაგონება არც ისე ხშირად გვსტუმრობს, როგორც ჩვენ ეს გვსურს. ასე რომ, ჩაავლე ხელი იქ, სადაც შეხვდები.

იმედი და შიში სულ ერთად დადიან, როგორც პროფესიონალი კომედიური დუეტი.

თუკი ყოველი ჩვენი სიზმრის დამახსოვრებას ვისწავლით, ძალიან ბევრს შევიტყობთ ჩვენს ქვეცნობიერზე. ეს იგივეა, მიახლოების გარეშე გაიგო, თუ რა არის ბნელ კუთხეში.

პატივს ვცემ ქაოსს, მაგრამ დარწმუნებული არა ვარ, რომ ქაოსსაც მოვწონვარ.

შეუძლებელია იყო ერთდროულად შეყვარებული და ბრძენი.

მგონი, 80-იანებში გავეჭედე.

ჟურნალი „ათიანში“ #10, სექტემბერი, 2010 წელი

Outsider – წრის გარეთ მყოფი ჯგუფი

2010-12-03T17:17:00.010+04:00

ჰერმან ჰესე ამ ჯგუფის ნათლიაა, ხოლო ქართველი ფოლკლორის მომღერალი ლეგენდარული ჰამლეტ გონაშვილი კი – 45 წლის რობი კუხიანიძის, ჯგუფ „აუტსაიდერის“ უცვლელი ლიდერის სულიერი მასწავლებელი. ჯგუფის სტილი პოსტპანკიდან გრანჟამდე, ბოლო დროს ფოლკ-პოპამდეც კი მერყეობს. რობის ბევრ სიმღერაში მსმენელი გრძნობს სუფთა ეროვნულ, საქართველოს სხვადასხვა კუთხის მუსიკალურ მოტივს, რომელთაც მომღერალი და გიტარისტი ქუთაისური აქცენტით ასრულებს. ლირიკა (ლექსები) ტრადიციულად პირქუშია და უკლებლივ პირველ პირშია დაწერილი.

სიმღერებს, რომლებიც ხშირად უხეშობაში გადადის, მაინც აქვთ ერთგვარი არისტოკრატიული და ზრდილი შინაგანი თავშეკავებულობა; ეს მათ შიშველი უხამსობისგან იცავს, რაც მუსიკას, ქართული ღვინის მსგავსად, თავისებურ და განუმეორებელ ხიბლს აძლევს. როდესაც „აუტსაიდერი“ ასრულებს საკუთარ ჰიტებს – „ძუძუ“, „ქალაქში ბნელა“, „დუმილი“, „ტაია“, „დიმპიტაური“ და სხვა, რობის სასცენო უშრეტი ენერგიის და მისი სხეულიდან გადმოფრქვეული გრძნობების შემხედვარე, მსგავსი მუსიკის მოყვარულ მაყურებელს მძაფრი სურვილი უჩნდება, ნებისმიერი სახის ალკოჰოლი მიიღოს, უარყოფითი ემოციებისგან გათავისუფლდეს და მთელი ხმით იყვიროს – „მე თავისუფალი ვარ!“ რობი კუხიანიძე გასული საუკუნის 80-იანი წლების ბოლოს აღმოცენებული ქართული მუსიკალური ანდერგრაუნდიდან მოდის და 90-იანი წლების რამდენიმე საერთაშორისო ალტერნატიული მუსიკის ფესტივალში წარმატებებს მიაღწია რუსეთში, ესტონეთსა და სამშობლოში.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #3, დეკემბერი 2010 წელი

მოუსმინე
რობი კუხიანიძე - სიკვდილო გამოდი

პინკ ფლოიდი (ნაწილი III)

2010-11-05T00:05:00.047+04:00

© ლაშა გაბუნია

© გაგა გობრონიძე

I ნაწილი იხილეთ აქ: პინკ ფლოიდი (ნაწილი I)

II ნაწილი იხილეთ აქ: პინკ ფლოიდი (ნაწილი II)

გაგა: – Dark Side-ის ტრიუმფიდან განვლილ ორ წელიწადს ჯგუფისთვის თავის ტკივილის მეტი არაფერი მოუტანია. ჩაფიქრებული ექსპერიმენტული ალბომი არ შედგა. გაურკვეველი დროით თაროზე შემოიდო ორი კომპოზიციური იდეაც. მაგრამ მთავარი ის გახლდათ, რომ ჯგუფმა ბოლო ალბომით თითქმის ყველა ამბიცია დაიკმაყოფილა.

მან თითქოს მიაღწია თავისი შესაძლებლობების პიკს, რის ქვემოთაც ჩამოსვლას მომავალში მათ უკვე აღარავინ აპატიებდა. შედეგად ჯგუფში გაიზარდა როჯერის ამბიციები, რომელმაც ერთპიროვნულად ჯგუფის შემოქმედებითი მხარის სადავეები ხელში ჩაიგდო, მაგრამ ძველი ინერციით ბიჭები მაინც ერთად იყვნენ.

ამ ყველაფერს დაემატა ერთი არასასიამოვნო ისტორიაც – ჯგუფის ფანებმა 1974 წელს გამალებით დაიწყეს „ფლოიდების“ „ახალი ალბომის“ შეძენა, რომელიც ამ ხუმრობა-ხუმრობაში საკმაოდ დიდი ტირაჟით გავრცელდა. სინამდვილეში კი ეს საკმაოდ მაღალ პოლიგრაფიულ დონეზე შესრულებული და შეფუთული ჯგუფის საკონცერტო ჩანაწერი გახლდათ, რომელსაც მეკობრული წესით უკანონოდ ავრცელებდნენ.

ლაშა: – ამ არასასიამოვო ინციდენტის დროს კიდევ ერთხელ დამტკიცდა მარადიული სიბრძნე, რომ ადამიანმა ნებისმიერ ნეგატიურ ამბავში პოზიტივიც უნდა ეძებოს და შესაძლოა იპოვოს კიდეც. ამ შემთხვევაშიც ასე მოხდა. მეკობრულად გავრცელებულ British Winter Tour' 74-ის მასალებით შეკოწიწებულ „ახალ ალბომში“ ერთი ექსპერიმენტული კომპოზიციაც შევიდა, რომელსაც ბენდი იმ წელს კონცერტებზე პერიოდულად უკრავდა. იმ უკანონო დისკზე სწორედ ეს საკმაოდ გაწელილი შესრულება აღმოჩნდა მსმენელისთვის ყველაზე მოსაწონი. აღნიშნული ფაქტი ჯგუფში განსჯის საგანიც გახდა და ისინი სტუდიაში შეიკრიბნენ. მუშაობის პროცესში ზემოთ აღნიშნული კომპოზიცია დაიხვეწა და გალამაზდა. მის დამუშავებაში ოთხივემ მიიღო მონაწილეობა და როჯერის მიერ ტექსტის საბოლოო კორექტირების შემდეგ ჯგუფმა მიიღო სიმღერა, რომელიც მოგვიანებით მთლიანი ალბომის კონცეფცია აღმოჩნდა.

გაგა: – დარწმუნებული ვარ „ათიანშის“ მკითხველი ეგრევე მიხვდა თუ რაზეცაა საუბარი. დიახ, Shine On Your Crazy Diamond აღმოჩნდა ის კომპოზიცია, რომელმაც ბიძგი მისცა „ფლოიდებს“ ახალი იდეებისა და ალბომის შესაქმნელად. ბიჭებმა ეს საქმე უცხოს არავის ანდეს და თავად გაუკეთეს პროდიუსირება ალბომს, რომელიც 1975 წლის 15 სექტემბერს გამოვიდა და მას დღეისათვის უკვე ძალიან ნაცნობი Wish You Were Here ჰქვია. ფირფიტა მითურ სტუდია Abbey Road-ში ჩაიწერა. მასზე მუშაობის პროცესი ადვილი ნამდვილად არ იყო. „პინკებს“ აშკარად მოწყენილობა, დაღლილობა და გარკვეული აპათია ეტყობოდათ. ნიკ მეისონს საერთოდ ძლივს სვამდნენ დასარტყმელ ინსტრუნეტთან, მას ყველა სიკეთესთან ერთად უთანხმოებები ჰქონდა თავის მეორე ნახევართან. იგივე პრობლემა აწუხებდა როჯერსაც, რომელიც მეუღლეს დაშორდა. თავისი ცხოვრების იმ ეტაპზე გათამაშებული პირადი დრამა მან მოგვიანებით დიდ ალბომში ძალზედ ნაყოფიერად გამოიყენა.

ლაშა: – მართლაც ეს პერიოდი „პინკებისთვის“ მეორე კრიზისის დასაწყისი აღმოჩნდა. ბენდი კინაღამ დაიშალა, მაგრამ ალბომზე მუშაობამ და მიღებულმა ფანტასტიკურმა შედეგმა მაინც თავისი გაიტანა. ჯგუფი რაღაც პერიოდი კიდევ ერთად არის, ხოლო გილმორი და რაიტი მოგვიანებით ალბომ Wish You Were Here-ს თავიანთ საყვარელ ალბომს უწოდებენ. მიუხედავად ამისა, ყმაწვილკაცობაში დაწყებულ მეგობრობას და თანამშროლობას სერიოზული ბზარი გაუჩნდა. თითქოს უმნიშვნელო, მაგრამ ახლო მომავალში მაინც სერიოზულმა უთანხმოებებმა ბენდის არსებობას დიდი კითხვის ნიშანი დაუსვა. ჩვენ ორიოდე სიტყვა იმაზეც ვთქვათ, საიდანაც დაიწყო აღნიშნულ ალბომზე ფიქრი. კომპოზიცია, რომელიც ამჟამად მილიონობით მელომანმა და არა მარტო მელომანმა იცის, ბიჭებმა სიდ ბარეტს მიუძღვნეს. მათ, როგორც იქნა, დასძლიეს მეგობრისადმი ადრე გაჩენილი კომპლექსი. რაღა თქმა უნდა, ალბომის პირველ ტრეკს – 13-წუთიან Shine On You Crazy Diamond (Part 1)-ს ვგულისხმობ.

გაგა: – საკმაოდ უცნაური და სევდიანი ამბავი მოხდა სტუდიაში 1975 წლის 5 ივნისს. ალბომი პრინციპში მზად იყო და მუსიკოსები ამერიკაში მეორე ტურს გეგმავდნენ, ხოლო „ები როუდში“ ზუსტად Shine On...-ის დასკვნითი ნაწილზე სამუშაოდ შეიკრიბნენ. იმავე საღამოს გილმორის ქორწილიც იყო დაგეგმილი და ყველა ჩქარობდა. ამ დროს სტუდიაში ჩუმად შემოვიდა მსუქანი მამაკაცი, რომელსაც თავიც და წარბებიც აეპარსა, ხოლო ხელში რაღაც პოლიეთილენის პაკეტი ეჭირა. როჯერმა შემოსულს ყურადღება საერთოდ არ მიაქცია. გილმორს სტუმარი სტუდიის ტექნიკური პერსონალი ეგონა. რაიტმა მამაკაცი ჯერ რატომღაც როჯერის მეგობრად ჩათვალა და მერე მოულოდნელად „ოთხეულიდან“ სიდ ბარეტი პირველმა ამოიცნო. დიახ, ეს უცნაური სტუმარი სიდი გახლდათ, რომლის გარეგნობამ და იერმა ნიკ მეისონი, რომელმაც ყველაზე გვიან გაიგო მომხდარის არსი (მოშორობით დრამზე მჯდომს, გილმორმა ამცნო), პირდაპირ შოკში ჩააგდო.

ლაშა: – ბიჭებს სიდი მთელი ხუთი წელი არ ენახათ. იმ მომენტს სტუდიაში მყოფი ცნობილი ბრიტანელი ფოტოგრაფი სტორმ ტორგერსონი ასე იხსენებს: „ორი თუ სამი ატირდა, ახლა აღარ მახსოვს რომლები. სიდი ჩამოჯდა და მეგობრებთან საუბარი გააბა. იმდენად არაადექვატური იყო მისი ფრაზები, ნალაპარაკებიდან მივხდი, რომ სიდი სადღაც სხვაგან იყო“. შემდეგ მან აბსოლუტურად გაუნძრევლად ჯგუფთან ერთად თავიდან ბოლომდე მოუსმინა Shine On You Crazy Diamond-ს. ბარეტმა ბიჭებს საჭიროების შემთხვევაში, დახმარება შესთავაზა. მოგვიანებით სიდი გილმორის ქორწილსაც დაესწრო, საიდანაც უჩუმრად აორთქლდა. მას შემდეგ სიდი მეგობრებს 2006 წლამდე აღარ უნახავთ.

გაგა: – ამ წერილის პირველი ნაწილიდან გვახსოვს, რომ სიდმა „პინკ ფლოიდი“ 1970 წელს დატოვა და უკან, კემბრიჯში დაბრუნდა, ისე, რომ არც კი დაელოდა მეორე ალბომის გამოსვლას. განდეგილური ცხოვრების შემდეგ, მას მცდელობა ჰქონდა მუსიკას დაბრუნებოდა, მაგრამ ასე არ მოხდა. არსებობს მოსაზრება, რომ სიდი გარკვეული ეტაპი ანონიმურად მაინც მოღვაწეობდა. მაგალითად, ჯგუფების T-Rex-ისა და Twink-ის იმ პერიოდის ალბომებში, სიმღერების თანაავტორად დღემდე გასაიდუმლოებული ვინმე A. Syd და Crazy Diamond-ი არიან მოხსენიებულები. გამორიცხული არაა, რომ სიდი 1972-1974 წლებში როგორც სესიური მუსიკოსი მუშაობდა. ოფიციალურად ცნობილია, რომ 1974 წელს პიტერ ჯენერმა (იმ დროისთვის „პინკ ფლოიდის“ ყოფილი და მომავალში The Clash-ის მენეჯერი და საკმაოდ ცნობილი მუსიკოსიც) მოახერხა და სიდი სტუდიაში მიიწვია. რაღაც პროექტიც მოხაზეს, მაგრამ რამდენიმე დღეში ჩანაწერზე მუშაობა შეწყდა. მიზეზი ძალიან მარტივი იყო – სიდი უბრალოდ სტუდიაში აღარ გამოჩენილა. იგი დედის სახლში იზოლირებულად ცხოვრობდა, ხატავდა და მებაღეობას მისდევდა. ეს ყველაფერი 2006 წლამდე გაგრძელდა, რადგან ამ წელს სიდი გარდაიცვალა. ასეთია ეს ნაღვლიანი ისტორია...

ლაშა: – Wish You Were Here-ს შემდეგ დგება ის პერიოდი, რომელიც დღემდე ჯგუფის თაყვანისმცემლებს ყველაზე უფრო სწყინთ. „ფლოიდებს“ შორის ურთიერთობები საკმაოდ დაიძაბა. მეისონს, როგორც არქიტექტორს, პერიოდულად „ხაზვის“ ნოსტალგიები ჰქონდა. მეუღლესთან უთანხმოებებზე უკვე ვილაპარაკეთ. დევიდ გილმორს დღემდე იცნობენ, როგორც საკმაოდ პოზიტიურ, დამთმობ და თბილ ადამიანს, მაგრამ მაშინ მანაც გამოთქვა თავისი პრეტენზიები და გარკვეული პროტესტიც გამოხატა როჯერის დიქტატურის წინააღმდეგ. დევიდს უბრალოდ სურდა, არ მოეხდინათ მისი იდეების იგნორირება, რასაც როჯერი ხშირად აკეთებდა. ამ ყველაფრის საბაბი ალბათ, ისიც იყო, რომ დევიდმა 1978-ში თავისი სოლო ალბომი გამოუშვა, რომელსაც საკუთარი სახელი დაარქვა. სხვათა შორის, მეისონმაც ჩაიწერა და გამოუშვა ალბომი. როჯერმა კი ჯგუფის ლირიკის ფაქტობრივი „მონოპოლიზირება“ მოახდინა.

ჯგუფმა ჯორჯ ორუელიც გაიხსენა და ერთი მთლიანი კონცეპტუალური ნაწარმოები ჩაწერა, სადაც „ფლოიდებმა“ ფანტასტიკური ტექნიკის დემონსტრირება მოახდინეს. ლაპარაკია ალბომ Animals-ზეა. იგი 1977 წელს გამოვიდა და, მიუხედავად იმისა, რომ პუბლიკა, თავად როკ-მუსიკა და საერთოდ პლანეტა რადიკალურად შეიცვალა (გავიხსენოთ: 1977 წელი ნახევრად-ოფიციალურად პანკ-მუსიკის დაბადების თარიღია) და ჯგუფს თითქმის დეკადენტობაში დასდეს ბრალი, Animals-მა მაინც ღირსეული ადგილი დაიკავა და ათწლეულებსაც გაუძლო. მგონი, ეს ალბომი ახლა კიდევ უფრო აქტუალური და კარგად მოსასმენია, ვიდრე გამოსვლის ეპოქაში. Animals-მა და წინა ორმა ალბომმა, პრაქტიკულად ნიადაგი და პუბლიკა შეამზადეს 1979 წლისთვის, როდესაც ჯგუფმა შედევრი – The Wall გამოუშვა.

გაგა: – „კედელი“ ისეთი ალბომია, იმდენი საინტერესო ფაქტებითა და ამბებითაა გაზავებული, რომ მისი ისტორიის განხილვას ცალკე საუბარი დასჭირდება. აღსანიშნავია მთელი ის ფილოსოფია და კონცეფცია, რაც The Wall-ის მთავარი შემადგენელი ნაწილია. არ არის გამორიცხული, რომ ამ ალბომს და ფენომენს ცალკე დრო და ადგილი დაუთმოს ჩვენმა ჟურნალმა, სადაც დეტალურად ვისაუბრებთ „კედელის“ გარშემო. ამჟამად კი მოკლედ ჩამოვთვლით რამდენიმე ფაქტს, რომელთა ხსენებაც ამ საუბარში უბრალოდ აუცილებელია.

ლაშა: – ალბათ იმის თქმა გინდა, რომ „კედელი“ 23-გზის გახდა „პლატინის“ და აშშ-ში ყველაზე კარგად იყიდებოდა. „კედელის“ ძალიან ძვირადღირებული შოუ სრულფასოვნად მხოლოდ ოთხ ქალაქში დაიდგა: ნიუ იორკსა და ლოს-ანჯელესში (1981 წლის თებერვალში), ლონდონში (იმავე წლის აგვისტოში) და ბოლოს, 1981 წლის ივნისში დორტმუნდში. თუმცა კიდევ ერთი „სპეცლაივი“ ისევ ლონდონში გამართულა. ამ კონცერტიდან კადრების გამოყენებას აპირებდნენ ფილმში, რომლის გადაღებას რეჟისორი ალან პარკერი როჯერის სცენარის მიხედვით შეუდგა. უოტერსის და პარკერის მუდმივი კამათის გამო, ეს კადრები ფილმ The Wall-ში არ მოხვდა და მისი დემოსტრირება ოფიციალურად არ მომხდარა. ამჟამად ეს ვიდეო რარიტეტად ითვლება და ნებისმიერი მელომანი ბედნიერი იქნება, რომ იგი მის კოლექციაში აღმოჩნდეს.

გაგა: – ლაშა, შენ ძალიან ხავერდოვნად გადაგვიყვანე ფილმის თემაზე. ის, რომ ფილმში მთავარი როლი ყოფილმა ირლანდიელმა პანკმა სერ (ამჟამად უკვე) ბობ გელდოფმა ითამაშა, ალბათ, ყველამ იცის. მოგვიანებით გელდოფმა ფესტივალების Live Aid-ის და Live 8-ის ორგანიზებით გამოიჩინა თავი, ხოლო „კედელის“ ანიმაციური მხარე ცნობილმა მულტიპლიკატორმა ჯერალდ სკარფმა ითავა. ფილმშიც და, რა თქმა უნდა, ალბომშიც მონაწილეობა მიიღო არლინგტონის „მწვანე სკოლის“ მოზარდთა გუნდმა. საორკესტრო არანჟირება ბობ ეზრინსა და მაიკლ კეიმენს ეკუთვნით. მოდი, იმ ბექ-ვოკალების გვარებსაც ჩამოვთლი, რომელთა ხმებიც ჟღერს „კედელში“: Bruce Johnston, Toni Tenille, Joe Chemay, John Joyce, Stan Farber, Jim Haa.

„კედელი“ კი ჯგუფის „ოქროს“ შემადგენლობისთვის ერთგვარი „გედის სიმღერა“ აღმოჩნდა. სტუდიური სამუშაოები ჯერ არც კი იყო დასრულებული, რომ რაიტმა „პინკ ფლოიდი“ დატოვა და საბერძნეთში გაემგზავრა. დანარჩენები ერთმანეთს თითქმის აღარ ხვდებოდნენ და მხოლოდ თავიანთი სოლო-პროექტებით ან სხვა მუსიკოსებთან თანამშრომლობით იყვნენ დაკავებულები.

ლაშა: – მომიწევს „დაღმასვლის ქრონიკების“ გაგრძელება. ჯგუფმა ამ შემადგენლობით კიდევ ერთხელ „გაიბრძოლა“ და ალბომი The Final Cut ჩაწერა, რომელსაც მუსიკალური კრიტიკა საკმაოდ თავშეკავებულად შეხვდა. თუმცა ისიც აღვნიშნოთ, რომ ალბომი მილიონახევარიანი ტირაჟით გაიყიდა, ხოლო კომპოზიცია The Gunners Dream სხვადასხვა ჰიტ-აღლუმებში საკმაო სტაბილურობით გამოირჩეოდა. თუმცა ეს უკვე აღარ იყო ძველებური „პინკ ფლოიდი“. The Final Cut ფაქტობრივად როჯერის სოლო ალბომი უფროა. ყველა კომპოზიციაში მხოლოდ როჯერი დომინირებს. ტექსტიც მისია და მუსიკაც. ცოტა ხანში კი ჯგუფი მეისონმაც დატოვა. მან მუსიკა საერთოდ მიატოვა. ხაზვის ნოსტალგიასთან ერთად ნიკ მეისონს კიდევ ერთი ჰობი ჰქონდა – ავტომანქანები და ავტორბოლები. მან მოულოდნელად გადაწყვიტა მუსიკისგან დაესვენა და მთელი თავისი დრო საყვარელი გატაცებებისთვის დაეთმო. ეს ალბათ ჯგუფიდან წასვლის საბაბი უფრო იყო, ვიდრე რეალური მიზეზი. ორთოდოქსი მელომანები ალბათ იტყვიან, რომ ზუსტად აქ დაასრულა როკის ლეგენდამ Pink Floyd-მა არსებობა, მაგრამ პირადად ამ მოსაზრებას არ ვეთანხმები.

გაგა: – რა თქმა უნდა, შეიძლებოდა აქ წერტილიც კი დაგვესვა, თუნდაც იმიტომ, რომ შემდგომში რაც დაიწყო, თან აქვს კავშირი ფენომენ Pink Floyd-თან და თან თითქოს – არა. როჯერი დარწმუნებულიც იყო, რომ მის გარეშე არავინ არაფრის მაქნისი იყო. უფრო მეტიც, მან ბრენდ „პინკ ფლოიდთან“ საკუთარი თავის გაიგივება დაიწყო. მაგრამ ოდნავ მოგვიანებით გილმორმა და მეისონმა ყველას დაუმტკიცეს, რომ მათაც მშვენივრად შეეძლოთ მუზიცირება და შემოქმედების გარძელება. მიუხედავად როჯერის დიდი პროტესტისა, გილმორმა და მეისონმა ბენდი მაინც აღადგინეს. სასამართლომ მათ საფირმო სახელის ტარების უფლება მისცა, რომელიც ასე ბევრს ნიშნავს მილიონობით ადამიანისთვის. მათ მალე რიკ რაიტიც შეურთდა, რომელიც მეგობრებს თავდაპირველად მოწვეული მუსიკოსის სტატუსით დაუდგა გვერდში, რადგან ბენდის ოფიციალურ წევრად აღარ ითვლებოდა. ჯგუფმა უკვე როჯერის გარეშე 1987 წელს საკმაოდ სიმპატიური A Momentary Lapse Of Reason ჩაწერა. აი, ამ ალბომის შემდეგ, როგორც იტყვიან, დაიწყო, მაგრამ რა დაიწყო...

ლაშა: – როჯერმა სასამართლო პროცესი წამოიწყო, რომლის თითოეული დღე მას 5000 გირვანქა სტერლინგი უჯდებოდა. ამ საჩივრით იგი მხოლოდ ერთს ითხოვდა – დევიდსა და ნიკს (რაიტი, როგორც ვთქვით, ჯგუფის ოფიციალურ წევრად აღარ ითვლებოდა) აღარ ჰქონოდათ „პინკ ფლოიდის“ საფირმო ნიშნის გამოყენების უფლება. უოტერსმა ჯგუფის ბოლო დისკს „კარგად გაკეთებული სიყალბე“, ხოლო დევიდს საერთოდ უნიჭო უწოდა. აქ უკვე დევიდსაც ნერვებმა უმტყუნა და მან დაიწყო დიდი ტირაჟით მაისურების წარმოება, რომელსაც ჰქონდა წარწერა: „და ვინ არის ეს უოტერსი?“. შემდეგ როჯერის იმავე წელს გამოშვებული ალბომი Radio K.A.O.S საერთოდ არარაობად მოიხსენია და მსოფლიოს ისეთი ტურნეთი დაემუქრა, რომლის ბადალიც როკ-სამყაროს ჯერ არ ენახა. სხვათა შორის, „პინკებს“ ბოლო დრომდე მართლაც უძლიერესი ტურები და შოუები ჰქონდათ.

გაგა: – ეს მსოფლიო ტური რეანიმირებულმა „ფლოიდმა“ 1987 წლის 9 სექტემბერს დაიწყო და ორ წელიწადს გასტანა. ევროპის მარტო 45 ქალაქში მათი დიდი შოუები მოეწყო. ჯგუფს ამ მეგა-ტურში ორი დიდი მუსიკოსი, ბასისტი ტონი ლევინი და საქსაფონისტი სკოტ პეიჯი ახლდნენ. მათთან ერთად „ფლოიდებმა“ 100-მდე კონცერტი ჩაატარეს. 1988 წელს გამოვიდა ორმაგი ალბომი, რომლის ფლეილისტის პირველი ნაწილი აღნიშნული ტურის ახალი სიმღერების მასალებით ააწყვეს, ხოლო მეორე ნახევარი კი ძველი ჰიტების ლაივ-შესრულებებით. უსაქმოდ არც როჯერი გახლდათ. მშვენიერი ალბომები და პროექტები შექმნა. მაგრამ ის, რაც ბერლინში 1990 წელს მოხდა, აუცილებლად უნდა ვახსენოთ.

ლაშა: – დიახ, გრანდიოზულ შოუკონცერტზე, რომელიც ბერლინის კედლის ნგრევას მიეძღვნა, უოტერსმა მთლიანი The Wall-ის რეპერტუარი გამოიტანა. უამრავ მეგავარსკვლავთან ერთად (რომლებსაც პარტიები დანაწილებული ჰქონდათ) კონცერტში ბერლინის ფილარმონიის ორკესტრმა, ბერლინის რადიოს გუნდმა და საბჭოთა არმიის სამხედრო ორკესტრმაც კი მიიღეს მონაწილეობა. ორმაგი ალბომიც ჩაწერეს.

შემდგომში, მიუხედავად ჯგუფის წევრების საკმაო აქტიურობისა, „ფლოიდები“ ე. წ. „ოქროს შემადგენლობით“ აღარასოდეს აღმდგარა, თუმცა ეს ბედნიერება ერთხელ მაინც მოხდა, სანამ რიჩარდ (რიკ) რაიტი ცოცხალი იყო. 2005 წლის 2 ივნისს მთელი პლანეტა სულგანაბული ელოდა. ამ ისტორიულ დღეს ოთხივემ ერთმანეთის მიმართ არსებული ყველანაირი წყენა დაივიწყა. ლონდონში საქველმოქმედო ფესტივალ Live 8-ზე შეყრილი პუბლიკის წინ ბენდი კლასიკური შემადგენლობით წარსდგა – როჯერი, დევიდი, ნიკი და რიჩარდი პუბლიკის ტაშის გრიალში სცენაზე ავიდნენ და ოთხი კომპოზიცია შეასრულეს: Breathe, Money, Wish You Were Here და Comfortably Numb. დიდი ფანტაზია არ სჭირდება იმის წარმოდგენას, თუ რა ამბები ტრიალებდა სცენის მიღმა. ყველაფერ ამას მე ცოცხლად, ინტერნეტით ვუყურე და საოცარი შეგრძნება დამეუფლა: ჩემი ბავშვობის და მთელი ცხოვრების უსაყვარლესი ხალხი კვლავ ერთად იყო და ჩემთვის უახლოეს მუსიკას ისევ ერთად უკრავდა.

გაგა: – „ფლოიდების“ ეს გამოსვლა ერთი კვირის თავზე თურქეთში ტელევიზიით ვნახე. მოგვიანებით დევიდმა Live 8-ზე როჯერთან ერთად გამოსვლის ფაქტზე ასეთი კომენტარი გააკეთა: „ჩემსა და როჯერს შორის არსებულ ცუდ ურთიერთობებს უდიდესი ენერგია მიჰქონდა. ეს ყველაფერი უბრალოდ მორალურად მფიტავდა. ამიტომაც უცებ გადაწყდა, რომ ამ გამოსვლით ყველაფერი ცუდი უკან დაგვეტოვებინა. არ ვიცი, ამით რა მივიღეთ, მაგრამ პირადად მე ძალიან ვინანებდი, რომ უარი მეთქვა ამ წინადადებაზე“.

ლაშა: – თუმცა ჯგუფმა უარი თქვა ერთ ფანტასტიურ შემოთავაზებაზე. Live 8-ის კონცერტის შემდეგ „ფლოიდებს“ 150 მილიონი დოლარი მხოლოდ იმისთვის შესთავაზეს, რომ ორიგინალური შემადგენლობით ამერიკაში ტური ჩაეტარებინათ, მაგრამ ამაოდ, ჯგუფმა არ მიიღო ეს ძალზედ სარფიანი წინადადება.

გაგა: – ალბათ არც შემცდარან. ამით ის მაინც შესძლეს, რომ, ასე თუ ისე ლამაზად დაამთავრებინათ ის დიდი ისტორია, რომელსაც Pink Floyd-ი ჰქვია...

ლაშა: – Goodbye Cruel World…

ჟურნალი „ათიანში“ #12, ნოემბერი 2010 წელი

თემურ ყვითელაშვილი – Made In Georgia

2010-10-07T17:26:00.029+04:00

ინგლისურ ენაში არის გამოთქმა Self made man, ანუ კაცი, რომელმაც საკუთარი თავი შექმნა. მუსიკოსი და გიტარისტი თემურ ყვითელაშვილი სწორედ „სელფმეიდმენია“, მან საბჭოთა საქართველოში დაიწყო თავისი მუსიკალური კარიერა და ბევრის გასაოცრად, მსოფლიოს მასშტაბით დიდი წარმატებებისკენ გზა თვითონ გაიკვალა.

– თემურ, რომელ ასაკში გაგიჩნდათ მუსიკის შესწავლის სურვილი და როგორი დამოკიდებულება ჰქონდათ ამ გატაცებასთან თქვენს მშობლებს?

– ჩემი მუსიკასთან ზიარება საკმაოდ მტკივნეული თემაა. სკოლაში კარგად არ ვსწავლობდი. ჩემი ძმა კი ფრიადოსანი იყო. გიტარამ რომ გამიტაცა, სადღაც 11-12 წლის გახლდით. მამა უკვე ავადმყოფობდა. სკოლაში ცუდად სწავლის გამო, ერთ დღეს მან გიტარა დამიმსხვრია. ძალიან განვიცადე უბრალო, შვიდმანეთიანი გიტარის დაკარგვა და ცხონებული დედაჩემი მამშვიდებდა ნუ ტირიო. იაფიანი კი იყო ის გიტარა, მაგრამ ჩემთვის ძალიან დიდი მნიშვნელობა და ფასი ჰქონდა. რამდენიმე წელიწადში მამა გარდაიცვალა, ვერც ერთ ჩემს წარმატებას ვერ მოესწრო... დედაჩემმა, რომელიც ორი წლის წინ გარდაიცვალა და ბოლო ჩემი ალბომი სწორედ მის ხსოვნას მივუძღვენი, პრაქტიკულად ყველაფერი გააკეთა ჩემთვის, ისე გვზრდიდა, შვილებს უმამობა არ გვაგრძნობინა.

10-11 წლის ვიყავი, როცა გიტარით დავინტერესდი. დედა მეუბნებოდა, რომ ბავშვობიდან თურმე არანორმალური განცდით, თვალდახუჭული და გათიშული ვუსმენდი მუსიკას. ჩემი ძმა გიტარაზე სამაკორდიან სიმღერებს უკრავდა. ამ პერიოდში ინტენსიურად ვუსმენდი „ფარფლებს“, „ზეპელინებს“ და ჯიმი ჰენდრიქსს, რომელიც ჩემს ძმას მაგნიტოფონზე ჰქონდა ჩაწერილი. ავიღე გიტარა და ხელი თვითონ დავიყენე – ვისაც ვეუბნები, ნაკლებად სჯერა. ახლაც ჩემი გამოგონილი მედიატორით ვუკრავ, რომელსაც განსხვავებული ფორმა, სისქე და ზომა აქვს. 12-13 წლისამ „ფარფლების“ იმ დროისთვის უკვე გამოსული ყველა ალბომის საგიტარო პარტიები ზეპირად ვიცოდი. „ლედ ზეპელინი“, „გრანდ ფანკი“ და ჯიმი ჰენდრიქსიც გადაღეჭილი მქონდა.

მამა 1977 წელს 17 წლის ასაკში დავკარგე. ამ პერიოდში უკვე ყველა თვითმოქმედ მუსიკალურ კოლექტივში სასურველი მუსიკოსი ვიყავი. მაშინ, როგორც სკოლის ცუდი მოსწავლე, პროფტექნიკუმში გამიშვეს. რამდენიმე სასწავლებელში პატივით მეპყრობოდნენ, როგორც მუსიკოსს. პროფტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ, 1981 წელს ანსამბლ „დიელოში“ მოვხვდი. მანამდე კი თითქმის ყველა უმაღლესი სასწავლებლის ანსამბლებში ვუკრავდი. „დიელოს“ შემდეგ პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში შესანიშნავმა ქალბატონმა ნათელა ვასაძემ ისტორიის ფაკულტეტზე ჩამრიცხა. აქაც გიტარისა და მუსიკის გამო მოვხვდი, რათა შემდეგ მსოფლიოს ახალგაზრდობის ფესტივალებზე ინსტიტუტის სახელით გამოვსულიყავი. მიმიწვიეს „ორერაში“. შემდეგ იყო: „ნატვრის ხე“, „თეატრონი“, „ივერია“, ვთანამშრომლობდი ბატონ ვახტანგ კიკაბიძესთან, ქალბატონ ნანი ბრეგვაძესთან, მერაბ სეფაშვილთან, სოსო პავლიაშვილთან, თამრიკო გვერდწითელთან, თეონა კონტრიძესთან და სხვებთან.

მალე ჩემს შემოქმედებაში ქართული მუსიკა შემოვიდა. დავამუშავე ვიქტორ დოლიძის, ზაქარია ფალიაშვილის, რეზო ლაღიძისა და სხვათა ნაწარმოებები. იმ პერიოდისთვის ეს ახალი სიტყვა იყო და ყველა გაოცებული დარჩა.

– ოჯახზეც მოგვიყევით...

– მყავს მეუღლე ლანა და ორი შვილი. ჩემი გოგონა – მაია, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტში იურიდიული ფაკულტეტის მესამე კურსის სტუდენტია. ბიჭი – თემური მე-7 კლასშია, გიტარით სერიოზულადაა გატაცებული, ჩემს კონცერტებზეც დაუკრა, როგორც დიდ საკონცერტო დარბაზში, ასევე კონსერვატორიაში. მთხოვს, რომ ინსტრუმენტი კარგად შევასწავლო. ვუხსნი, რომ აუცილებელია უმაღლესი განათლების მიღება, პარალელურად გიტარაზეც ვამეცადინებ. ჩემი შვილი ჩემთვის ყველაზე ძვირფასია და ამავე დროს, თუ რამე არ მომწონს, საკმაოდ მკაცრად ვსჯი. ოჯახი ოჯახს უნდა ჰგავდეს, რომ წესრიგი იყოს. ჭკუას არ ვასწავლი ვინმეს, საკუთარ ოჯახზე ვამბობ, სხვაზე არაფერს ვიტყვი. სხვისი ოჯახის საქმეებში ჩარევა ყველაზე დიდი ცოდვაა.

– რომელი თვისების წყალობით გაიკვლიეთ გზა ცხოვრებაში?

– ბავშვობიდან მქონდა ის თვისებები, რაც ახლაც გამაჩნია: პირდაპირობა, პრინციპულობა, უკომპრომისობა, სამართლიანობა... ეს ყველაფერი ცხოვრებას უფრო მირთულებდა, მაგრამ სწორი გზაა. ეს თვისებები დღემდე შევინარჩუნე, რითიც ძალიან ვამაყობ. რა თქმა უნდა, ცხოვრების მანძილზე შემეძლო ბევრი რამ გამეიოლებინა, რაღაცაზე თვალი დამეხუჭა, რის გამოც თუნდაც ჩემი მატერიალური მდგომარეობა ათასჯერ უკეთესი იქნებოდა. როდესაც ითხოვ წესრიგს, დისციპლინას, სიმართლეს, აკურატულობას, ერთგულებას, პრინციპულობას, სიტყვის შესრულებას, ბევრს მიაჩნია, რომ მსგავსი ადამიანი თავის ტკივილია, პრობლემაა ისეთებისთვის, რომლებიც სიტყვას არ ასრულებენ და საქმეში სათანადო სიმაღლეზე არ დგანან. ისინი ხშირად ამბობენ: „მერე რა მოხდა?“, „მერე გავაკეთებ“, „მერე რა, რომ დავაგვიანე“... ეს და კიდევ უამრავი მსგავსი რამე არავისთვის მიპატიებია და არც ვაპატიებ. ტრაგედიას არ ვქმნი და აყალმაყალს არ ვტეხ, უბრალოდ ჩამოვცილდები. საქმეში რაოდენობას ხარისხი მირჩევნია, ამიტომ შეიძლება ურთიერთობა მქონდეს სამ ან ხუთ ადამიანთან, მაგრამ აუცილებლად პროფესიონალ და წესიერ ხალხთან.

– ალბათ, მსგავსი დამოკიდებულება საქმეში პარტნიორების შერჩევისას დაგეხმარათ.

– პარტნიორი ბიზნესშიც და ხელოვნებაშიც თავისი საქმით უნდა ცხოვრობდეს. საქართველოსა და უცხოეთშიც უამრავ არტისტთან მითანამშრომლია. ბევრი დაგემოწმებათ, როცა ვჭირდებოდი, მათი ინტერესებით ვცხოვრობდი. ასეთი მიდგომა სწორად მიმაჩნია. თუ სადმე მუსიკალურ კოლექტივში სამუშაოდ მივსულვარ, იმ კოლექტივის ინტერესებით მიცხოვრია. თუ ეს ანსამბლი თავისი კოლექტივის წევრთა ინტერესებს არ ითვალისწინებდა, იქიდან მოვდიოდი. ანსამბლებიდან ჩემი წამოსვლის ერთ-ერთი მიზეზია პროფესიონალიზმი და ადამიანური ფაქტორი. თუ ორივე არსებობდა, რა თქმა უნდა, ჩემთვის იდეალური იყო, თუ ერთ-ერთი მოიკოჭლებდა, მაინც მოვდიოდი.

და პატივს არ ვცემ ისეთ ადამიანს, ვინც მარტო ნიჭიერია და წესიერი, ზრდილი, თავმდაბალი, მოკრძალებული და კარგი ადამიანი არ არის. ბევრი ნიჭიერი ნაძირალა მინახავს ცხოვრებაში. პირველ რიგში, მუსიკოსს მისი ადამიანობის გამო ვცემ პატივს.

– ქართულ მუსიკაში უძრაობის პერიოდი დგას, არ ვითარდება. ზოგი მუსიკოსი ბევრს წუწუნებს, რომ სახელმწიფო ხელს არ გვიწყობსო და ხელს ხელისუფლებისკენ იშვერს...

– ვინც თავის წარუმატებლობას სახელმწიფოს ან სხვა ფაქტორებს დააბრალებს, იმან მიზეზი უფრო საკუთარ თავში უნდა ეძებოს. პირადად მე არავის არაფერს ვაბრალებ. ძალიან ცუდია, როცა მუსიკოსები სხვადასხვა სტრუქტურას ადანაშაულებენ. აღარ ვარ პატარა ბიჭი, ბევრი მთავრობა გამოვიცვალე. არც ერთ მთავრობას არ უკითხავს ჩემთვის – როგორა ხარ, ან რაიმე ხომ არ გჭირდებაო. ეს შეიძლება არაა სავალდებულო, მაგრამ, როცა ადამიანი შენი ქვეყნის სახელით გამოდის და მას ასახელებს, მადლობა მაინც ხომ უნდა გადაუხადონ? არადა, ბევრს მივაღწიე – საქართველოს სახელით მთელ მსოფლიოში კონცერტები ჩავატარე და ბევრი ტიტული მივიღე. მაგრამ უყურადღებობისთვის არავინ დამიდანაშაულებია. რაც დღეს არ გამაჩნია და მაკლია, ესეც ჩემი ხასიათის და ცხოვრების წესის ბრალია, მაგრამ შემოქმედებით წარმატებას მხოლოდ საკუთარ თავს „ვაბრალებ“ და მადლობას ვუხდი ღმერთს, რომ ეს მომცა, მიუხედავად იმისა, რომ მატერიალურად შეიძლება ბევრი რამ მაკლია.

დღევანდელი ქართული მუსიკა რომ არ ვითარდება, ეს უდიდესი პრობლემაა. ჩემს ახალგაზრდობაში რომ არ განვითარებულიყო, კიდევ გასაგები იქნებოდა, რადგან მაშინ აუდიო-ვიდეოინფორმაცია და ლიტერატურა ასე თავისუფლად არ იშოვებოდა. ქვეყანა ჩაკეტილი იყო და ამიტომ ველოსიპედის ხელახლა გამოგონება გვიწევდა. ვინილის კარგ ფირფიტებს ძლივს ვშოულობდით, რომ ცოტა ინფორმაცია მაინც მიგვეღო და ანალიზი გაგვეკეთებინა. მადლობა ღმერთს, რომ დასკვნების გაკეთების უნარი აღმომაჩნდა. ამ ინფორმაციული სიმწირის გამო, საკუთარი მიგნებები მქონდა. მაშინაც არ ვწუწუნებდი. დღეს რა უფლება აქვს ვინმეს ამ მხრივ დაიჩივლოს? უთო რომ ჩართო, იქიდანაც კი ინფორმაცია მოედინება...

– თქვენი შემოქმედებითი გზა საბჭოთა პერიოდში დაიწყო. რა იყო მაშინდელი ესტრადის ყველაზე დიდი ნაკლი და დადებითი მხარე?

– იმ პერიოდში დადებითი ალბათ ის იყო, რომ ტელეეკრანზე ან სცენაზე ისე ადვილად ვერ მოხვდებოდით, როგორც ეს დღეს ხდება. ამისთვის უამრავი შემოწმება უნდა გაგევლოთ – მუსიკალური რედაქტორი, მთავარი რედაქტორი და თუ მუსიკოსი პროფესიონალურ მოთხოვნებს არ პასუხობდა, ეთერში ვერ გავიდოდა. ერთი მხრივ, ეს შემოწმება პლუსი იყო, – საშემსრულებლო დონის უქონლობის შემთხვევაში, ეკრანზე ვერ მოხვდებოდით. დღეს ასე არ ხდება. თუ ადამიანი დამფინანსებელს იპოვის, გადაიღებს კლიპს და საეთერო დროში ფულს გადაიხდის, ეთერში თავისუფლად მოხვდება. გაზეთსა და ჟურნალშიც შეიძლება სტატიების შეკვეთა. მაშინ მსგავსი რამ იშვიათობა იყო. მაშინ უნიჭო ძნელად თუ მოხვდებოდა ეკრანსა და სცენაზე. შეგვიძლია ამას მკაცრი სელექცია ვუწოდოთ. ეთერში ყველაფრის თქმა და ყველაფრის გაშვება რომ არ შეიძლება, ეს საკამათო არ უნდა იყოს. სულ ვიმეორებ: რატომ იხარშება ყველა ერთ ქვაბში? დაიყოს ეს ყველაფერი სხვადასხვა დონედ.

– და ამ ყველაფერს სახელმწიფოს მხრიდან კონტროლის სუნი ხომ არ ასდიოდა?

– სახელმწიფოს მხრიდან კონტროლი რომ ყოფილიყო, არსად გამაჭაჭანებდნენ, რადგან არანაირ კონტექსტში არ ვჯდებოდი. აპოლიტიკური ადამიანი ვარ, არასოდეს არც ერთ პოლიტიკურ ძალასთან არ მივსულვარ და მომავალშიც არ ვაპირებ, არც სახელმწიფო სტრუქტურებთან და მთავრობასთან დაახლოებული ვყოფილვარ ოდესმე. საკუთარი საქმე მიყვარს და ვაკეთებ. ჩვენთან ადამიანი ვერ ახერხებს, რომ ნიჭიერ ადამიანში ჩადებული ფინანსებით ბიზნესი ააგოს. უცხოეთში თუ ნიჭიერება შეგამჩნიეს, ბევრ რამეზე წამოვლენ, რომ შენზე ფული გააკეთონ. იმისათვის რომ დაგითანხმონ, კარგ პირობას შეგიქმნიან. ჩემთვის ყოველთვის მთავარი იყო: კეთილსინდისიერება, პატიოსნება, ერთგულება და პროფესიონალიზმი. ფულიც სწორედ ასეთ ადამიანთან ერთად უნდა გააკეთო, რადგან არ გიღალატებს და წესიერი ურთიერთობაც აეწყობა.

– თემურ, ისტორიულზე სწავლობდით და მუსიკოსი რომ არ გამოსულიყავით, რა პროფესიას აირჩევდით?

– ისტორიკოსი არასოდეს ვიქნებოდი. სიმართლე გითხრათ, არ ვიცი. შეიძლება ფეხბურთელი გავმხდარიყავი. ერთი პერიოდი გატაცებულიც ვიყავი და ძალიან კარგი მონაცემები მქონდა. თავის დროზე დიდმა მიშა მესხმა ამიყვანა სავარჯიშოდ. მაგრამ საბოლოოდ გულმა მაინც მუსიკისკენ გაიწია. თავიდან ცხოვრება რომ დამეწყო, არაფერს შევცვლიდი.

– მსოფლიოს მუსიკაში ინტერნეტიზაციის პროცესი აქტიურ ფაზაში შევიდა, ანუ თითქმის ყველაფერი იშოვება MP3 ფორმატში, იხურება უამრავი მუსიკალური მაღაზია. ეს ყველაფერი რამდენად უშლის ან უწყობს ხელს მუსიკალური შემოქმედების განვითარებას?

– ვფიქრობ, ძალიან უშლის ხელს. მუსიკა რომ განვითარდეს, იგი ჯერ ვიღაცამ უნდა შექმნას. ამიტომ ეს ყველაფერი, პირველ რიგში, მუსიკოსთანაა კავშირში. თქვენ მაღაზიები ახსენეთ. ამერიკაში ყოველ წელს ორჯერ-სამჯერ ჩავდივარ. როცა თავისუფალი დრო მაქვს, ფირფიტების ყველაზე პრესტიჟულ მაღაზიებში მივდივარ. ერთ მშვენიერ დღეს ლოს-ანჯელესში, ტრადიციულად „ვირჯინის“ მაღაზიასთან მივედი, მაგრამ დაკეტილი დამხვდა. მითხრეს, გაკოტრდა და დაიხურაო. ეს თან ჰოლივუდში ხდება. ამის შემდეგ სან-ფრანცისკოში მქონდა კონცერტი და იქაც შესანიშნავი „თაუერ რეკორდსის“ მაღაზია მეგულებოდა. ისიც დახურული დამხვდა. გავგიჟდი! დისკის ყიდვა მინდოდა და ვერსად ვიყიდე.

– ვის ფირფიტებს ყიდულობთ ხოლმე მაღაზიებში? რას უსმენთ?

– ყველაფერს ვუსმენ. პირველ რიგში, მაინც ჩემს საყვარელ მუსიკოსებს. ესენია: ჯონ მაკლაფინი, ალან ჰოლთფორდი, ჯორჯ ბენსონი (მისი ბოლო ალბომები არ მომწონს), ჯიმ ჰოლი, ქენი ბარელი, ბარნი ქეზერლი, ფრენკ გამბალე, სკოტ ჰენდერსონი, ტომი ემანუელი – ეს გიტარისტები დღეს ჩემი მეგობრებიც არიან. სხვა ინსტრუმენტალისტებიდან ძალიან მომწონს კიტ ჯარეტი, ჩიკ კორეა, ჰერბი ჰენკოკი, ჯო ზავინული, მაიკლ ბრეკერი და სხვები. ყველა რომ ჩამოვთვალო, საუბარი ძალიან გაგვიგრძელდება. მაღაზიაში შესვლისას ახალი დისკების განყოფილებასაც დიდხანს ვათვალიერებ. დღეს იმხელა არჩევანია, რომ ყველაფერს ვერ გავწვდები, ამიტომ ხშირად ვუსმენ რადიოს. ამერიკაში სულ ჯაზის არხს ვუსმენ ხოლმე.

– რომელ ქვეყანაშია ყველაზე კარგი სამუშაო პირობები?

– ამ მხრივ ძალზე მოკრძალებული და ნაკლებად პრეტენზიული ადამიანი გახლავართ. როცა სადმე კონცერტზე ჩავდივარ, ელემენტარული მოთხოვნები მაქვს – აეროპორტში დამხვდნენ და დროზე სასტუმროში წამიყვანონ, სადაც განმარტოების საშუალება მექნება. ვითხოვ შესრულდეს ის პირობები, რასაც ჩასვლამდე დამპირდნენ. თბილისის დარბაზიდან დაწყებული, „კარნეგი-ჰოლით“ დამთავრებული, ხალხის მოწონებას მხოლოდ ის არტისტი დაიმსახურებს, ვინც გულწრფელი და მომზადებულია. გიტარისტისთვის ძალიან ბევრს ნიშნავს, ამერიკაში თუ მიგიღებენ. ამ მხრივ მართლა შემიძლია ვთქვა, რომ ამერიკის ყველაზე პრესტიჟულ დარბაზებში დამიკრავს, რომლებზეც ადრე მხოლოდ ვოცნებობდი. ჩემთვის უბედნიერესი დღეები იყო, როცა „კარნეგი-ჰოლში“, „ბერდლენდში“, „ირიდიუმში“, „ბეიკედ პოტეიტოში“ დავუკარი. მალე „ბლუ ნოუტში“ მექნება კონცერტი. ჩათვალეთ, რომ ეს ჯაზ-კლუბებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟულია. „ბლუ ნოუტი“ და „ბერდლენდი“ უკვე მარტო ჯაზ-კლუბად აღარ მოიხსენებიან. მსოფლიოს ბრენდებს წარმოადგენენ. ამას წინათ „ბერდლენდში“ სტუმრობისას მისი მენეჯერი გამოვიდა, გადამეხვია და მისაყვედურასავით, სად ხარ, სად დაიკარგე და როდის უნდა დაუკრა ჩვენთანო. ეს უდიდესი პატივია, როცა ასე გეუბნებიან. „კარნეგი-ჰოლის“ ბუკლეტი ვაჩვენე, აქ უნდა დავუკრა-მეთქი. კიდევ ერთხელ გადამეხვია და მითხრა, ძალიან კარგია, მაგრამ ცოტა ხანში ჩვენთან უნდა დაუკრაო. უდიდესი სიხარული იყო ჩემთვის. „ბერდლენდში“ პირველად 2006 წელს დავუკარი და ყოფილი საბჭოთა კავშირიდან პირველი მუსიკოსი ვიყავი, ვინც იქ დაუკრა. „კარნეგი-ჰოლში“, „ბეიკედ პოტეიტოში“ კი პირველი გიტარისტი ვარ ყოფილი საბჭოთა კავშირიდან, ვინც ამ სცენაზე მოხვდა. ლოს-ანჯელესის „ლავილში“ ორი კონცერტი მაქვს ჩატარებული. ამის შემდეგ შემიძლია ვთქვა, რომ ჩემი შემოქმედება შედგა. როგორც იტყვიან, ამაში ბევრი მაქვს გადახდილი – ფულს, რა თქმა უნდა, არ ვგულისხმობ.

– 2004 წელს თქვენ გინესის რეკორდი დაამყარეთ და გიტარაზე 30 საათის განმავლობაში უკრავდით. მაინტერესებს, რას ასრულებდით?

– დიდი სურვილი მქონდა, ეს გიტარის მარათონი ყოფილიყო და არა გინესის რეკორდსმენობისთვის ბრძოლა, რაც, დამეთანხმებით, სხვადასხვა რამაა. გინესის რეკორდის დამყარება უფრო სპორტთან და შეჯიბრებასთან ასოცირდება და ცხოვრებაში არავის გავჯიბრებივარ. ჩემი სახელი და გვარი თუ არაფერს ამბობს, როგორც გინდა დაუკარი, უკვე აღარანაირი მნიშვნელობა აქვს. მადლობა ღმერთს, ჩემს სახელზე ჩემივე ხელოვნება ახსენდებათ. თუმცა ჩემმა მეგობარმა დავით ტატულაშვილმა, რომელიც ციმბირში, ქალაქ ანგარსკში ცხოვრობს, ამ მარათონის იდეას „გინესის“ სახე მისცა. მანვე დააფინანსა, ინგლისიდან დამკვირვებლებიც ჩამოიყვანა და ეს პროცესი კამერებზე აღიბეჭდა. „გინესის“ რეკორდსმენთა წიგნში ეს ყველაფერი შევიდა ქართველი მუსიკოსის სახელით, რომელმაც რეკორდი რუსეთში დაამყარა. მსოფლიოს მედიამ ეს მოვლენა გააშუქა. ერთმა ნაწილმა დასვა კითხვა, ამხელა რანგის გიტარისტს რაში დასჭირდა „გინესი“, ცოტა არ იყოს, არასერიოზულიაო. მეორე ნაწილმა აღნიშნა, რომ თემურს მსგავსი რამ ბევრჯერ გაუკეთებია, ახლა მხოლოდ დააფიქსირაო. სხვებმა კი განაცხადეს, ამ ფაქტით ჩვენ ბევრი რამ დავინახეთო, რასაც მეც ვეთანხმები. ანუ ადამიანი თუნდაც ერთი საათით სკამზე ჯდომით იღლება. აქ კი 30 საათზეა საუბარი, სადაც არა მარტო ვიჯექი, არამედ მუსიკასაც ვუკრავდი. ამაში ჩემი ხასიათიც გამოჩნდა, რომ ორგანიზებული და დისციპლინებული გახლავართ, მაქვს ენერგია, თანაც ვიცოდი, რა უნდა დამეკრა. ვთვლი, რომ ამ ფაქტმა კიდევ უფრო კარგად დამახასიათა.

„გინესის“ წესებში მოთხოვნა იყო, რომ 4 საათის განმავლობაში არც ერთი მუსიკალური ფრაზა არ გამეორებულიყო. ეს ძალიან რთულია. გამოცდილების, იმპროვიზაციის უნარისა და ცოდნის წყალობით, ეს მოთხოვნა ზუსტად შევასრულე. შესვენებისთვის საათში ერთხელ მხოლოდ 3 წუთი მომეცა. ამ 30 საათის განმავლობაში დიდად არ მიწვალია და სიამოვნებაც მივიღე. სასაცილო იყო, ტელეოპერატორებს რამდენჯერმე კინაღამ ჩაეძინათ, არადა, ფირი რომ გაჩერებულიყო, ყველაფერი ჩაიშლებოდა. ძირითადად ჩემი ის ნაწარმოებები დავუკარი, რომელიც სხვაგან არ შემისრულებია. მაყურებელი შემოდიოდა და გადიოდა, ბოლომდე აბა ვინ გაძლებდა? შემოსვლა თავისუფალი იყო. დავამტკიცე, რომ ადამიანის შესაძლებლობებს საზღვარი არა აქვს და 30 საათის განმავლობაში შეუძლია მუსიკა დაუკრას, თავადაც ისიამოვნოს და სხვებიც ასიამოვნოს.

– წარმატების თქვენეული საიდუმლო თუ გაქვთ?

– ამას საიდუმლოს ვერ დაარქმევ. უფრო აქსიომასავითაა: გულწრფელი და წესიერი ადამიანი უნდა იყო. არ არსებობს ეს დაიკარგოს. თუ ადამიანს უნდა დრო გაატაროს, გაერთოს, ყველაფერი აკეთოს და ასე მიაღწიოს წარმატებას, არ გამოუვა. თუ მან ბევრი რამ გვერდზე არ გადადო და მუსიკა მისი მოწოდება და ცხოვრება არაა, მაშინ ნუ ექნება პრეტენზიები, ან სხვა საქმე აკეთოს. მუსიკაში რომ წარმატებას მიაღწიოთ, ნიჭის გარდა, თქვენ უნდა გქონდეთ არანორმალური შრომისმოყვარეობა, ერთგულების გრძნობა და თავგანწირვის უნარი. როცა ეს შენი მოწოდებაა და არა პროფესია, 24 საათი ამით ცხოვრობ და გიხარია, ამ შემთხვევაში მოვა წარმატება, თორემ თუ ამას ყველაფერს ძალით აკეთებ, მაშინ კატორღაა. ამ სფეროს ხანგრძლივი მეცადინეობა, თავის გადადება სჭირდება, ბევრი სხვა რამ უნდა მოიკლო ცხოვრებაში.

გუშინ რუსთაველზე ჩემს შვილთან ერთად ვსეირნობდი, ათამდე ადამიანმა გამაჩერა და ავტოგრაფი მთხოვა. ეს სიყვარული ყველაზე დიდი ჯილდოა ჩემთვის, რომელიც ყველანაირ სიმდიდრეს მირჩევნია. ვამაყობ, რომ ეს ჩემი შრომით და წესიერებით მოვიპოვე. რა თქმა უნდა, იყვნენ ადამიანები, რომლებიც გვერდში დამიდგნენ, ამის გარეშე წარმოუდგენელია ყველაფერი. თუნდაც დედის გარდაცვალების დროს უამრავი ადამიანი მამხნევებდა და გვერდში მედგა. კონცერტების ჩასატარებლადაც ბევრმა დამასპონსორა. ეს ყველაზე დიდი საჩუქარია ჩემთვის. ამ ხალხს არასოდეს დავივიწყებ, არავის არაფერი დაეკარგება. ცხოვრებაში ყველანაირი ჯილდო მივიღე და ბედნიერი ვარ. შემიძლია თავაწეულმა ვიარო, რადგან არასდროს არავისთვის ცუდი არ გამიკეთებია და არავის ვალი არა მაქვს.

– საკმაოდ ბევრ ქართულ კომპოზიციას უკრავთ და მღერით კიდეც. ებრაული კი „ჰავანაგილა“ მახსოვს მხოლოდ. მაინტერესებს, რატომ არ წყალობთ სხვა ებრაულ კომპოზიციებს?

– ებრაელი ვარ, ქართველი ებრაელი. შეგნებით კი ქართველი გახლავართ. ორი ჩემი ალბომის დასახელებაშიც კი გავუსვი ხაზი ამას: I'm From Georgia (2002) და Made In Georgia (2010). საზღვარგარეთ ყველგან ქართველ გიტარისტად მომიხსენიებენ. სცენაზეც ყველგან ვამბობ, რომ ქართველი ვარ. ყველგან ჩემი ქვეყნით ვამაყობ. თუმცა, როგორც აღვნიშნე, დედის და მამის მხრიდან ებრაელი ვარ.

საერთოდ ეს მტკივნეული თემაა ჩემთვის. ძალიან პატიოსანი ებრაული ოჯახიდან გამოსული ადამიანი ვარ. თავის დროზე ებრაელები გვერდით არ დამიდგნენ... რა თქმა უნდა, ყველაზე ამას ვერ ვიტყვი, ბევრი სამაგალითო ებრაელი მეგობარი მყავს. დავდიოდი 67-ე საშუალო სკოლაში, სადაც ქართველებთან და სხვა ეროვნებებთან ერთად უამრავი ებრაელი სწავლობდა. ისეთ ადამიანებს ახლოს არ ვუშვებდი, რომლებიც არასწორად იქცეოდნენ. ბევრი მამიკოს შვილი იყო, რომელთაც ცოტა ზემოდან ყურება უყვარდათ... ქუჩის ცხოვრებაც გამოვლილი მაქვს და ქუჩამ ბევრი რამ დამანახვა. შემდეგ ბევრი ებრაელი საცხოვრებლად ისრაელში წავიდა, ზოგიც აქ დარჩა, ზოგი ფინანსურად გაძლიერდა, ზოგიც – გაუბედურდა. ზოგიერთს შეშურდა ის, რომ საქართველოში ებრაელმა კაცმა ასეთი სუფთა ცხოვრებით, უფულოდ, თავისი პრინციპებით მიაღწია ამდენს. ასეთებს ჩემი წარმატება ყელში გაეჩხირათ... მსგავსი უარყოფითი თვისება, რა თქმა უნდა, ყველა ეროვნების ადამიანშია, მაგრამ რადგან შეკითხვა დამისვით, ვცდილობ, გულწრფელად გიპასუხოთ.

1984 წლიდან ისრაელში მიმოსვლა დაიწყო და წარმოიდგინეთ, დღემდე ამ ქვეყანაში კონცერტი არ ჩამიტარებია. ეს ფაქტი ალბათ, ბევრ რამეზე მეტყველებს, მაგრამ ვინც ცხოვრებაში ერთხელ მაინც ჩაჭრილა, იგი ჩემთან მეორედ ვეღარ მოვა. შეიძლება სურდეს კიდეც ჩემთან ურთიერთობის აღდგენა, მაგრამ იციან, რომ მათთვის ყველა გზა გადაკეტილია. თემურ ყვითელაშვილი მარტო გიტარისტი არაა, პირველ რიგში, ის კაცია. ამერიკაში, ისრაელში, ბელგიაში, ავსტრიაში, რუსეთში, საქართველოში და კიდევ ბევრ ქვეყანაში შესანიშნავი ებრაელი მეგობრები მყავს. მაგრამ თავის დროზე ებრაელობა თემურ ყვითელაშვილს გვერდით არ დაუდგა... ამის მიზეზი შურია. ეს იმ ადამიანების ბოღმაა, რომლებმაც მამიკოების და სიმამრების ფულებით ვერაფერს მიაღწიეს. ამ ხალხმა ცოლებიც კი ფულის გამო მოიყვანეს და ჩემნაირს ზემოდან უყურებდნენ.

საერთოდ აღარ ვაპირებდი რომელიმე ებრაული კომპოზიციის მუზიცირებას, მაგრამ ცხონებულმა დედამ მთხოვა ერთი ებრაული სიმღერა მაინც გააკეთეო. „ჰავანაგილა“ სწორედ დედის თხოვნით და იმ დროს გავაკეთე, როცა მისი ჯანმრთელობა გაუარესდა. ამ კომპოზიციამ დიდი მოწონება დაიმსახურა, მაგრამ მივუთითე, რომ ეს მხოლოდ დედის პატივსაცეად გაკეთდა.

– თემურ, რამდენად რელიგიური ბრძანდებით?

– ყოველდღე ებრაული წესით ვლოცულობ. ყველა დღესასწაულს აღვნიშნავ. ყველა წესს ვიცავ, მაგრამ ფანატიკოსი არა ვარ და არ შემიძლია ყოველდღე სინაგოგაში ვიარო. ნებისმიერ სარწმუნოებაში მთავარია იყო მართალი, სუფთა და იცხოვრო სწორად. ღმერთი ყველაფერს ხედავს.

– თბილისს რა ადგილი უკავია თქვენს ცხოვრებაში?

– აქ მშობლიურ ენერგიას ვგრძნობ. თბილისი ჩემთვის ყველაზე წმინდა და ძვირფასი ადგილია. ძალიან მიყვარს. უბრალოდ, სიტყვები არ მყოფნის, გამოვხატო ჩემი დამოკიდებულება. საზღვარგარეთ გასვლის შემდეგ ერთ კვირაში ჩემი ქალაქი უკვე საოცრად მენატრება. შემთხვევით არ ვმღერი სიმღერას „ნოსტალგია“, რომელიც რომან რცხილაძემ თენგიზ ჩხეიძის ლექსზე 1988 წელს სპეციალურად ჩემთვის დაწერა, როცა „ნატვრის ხეში“ ვუკრავდით. ყველაფერი, რაც კი დამიკრავს, განსაკუთრებით ქართული მუსიკა, ამ ქვეყანასთანაა დაკავშირებული. სიმღერა „ჩემო თბილისო“ ბატონმა ვაჟა აზარაშვილმა სპეციალურად ჩემთვის ქალბატონ მაია სარალიძის ლექსზე დაწერა.

– თქვენი მეგობარი გიტარისტები ახსენეთ. ხომ არ აპირებთ მათთან ერთად ფირფიტის ჩაწერას ან ერთობლივი კონცერტების ჩატარებას?

– თანამედროვე ფიუჟენის ერთ-ერთ საუკეთესო გიტარისტ სკოტ ჰენდერსონთან ერთად ალბომის ჩაწერა მინდა. კალიფორნიაში კი ხშირად მიწევს ჩასვლა, მაგრამ ჩაწერას ჯერ ვერ ვახერხებთ, მას თავისი გეგმები აქვს, მე – ჩემი. ერთად ხშირად დაგვიკრავს. ალბათ, სადღაც 2 წლის შემდეგ მოვიფიქრებთ რამეს, რადგან წელიწად-ნახევარი უკვე დაგეგმილი მაქვს. რამდენიმე მუსიკალური ბრენდის სახე ვარ და ამ ბრენდებს ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე და ბალტიისპირეთშიც რეკლამას ვუკეთებ. პირველად ჯერ კიდევ 1995 წელს „დადარიოს“ სახე გავხდი, რომელიც მსოფლიოში საუკეთესო გიტარის სიმებს უშვებს. 2000 წლიდან „დიარის“ სახე ვარ, ამ ფირმის გიტარის სიმებს ხელით აკეთებენ, 2001 წლიდან კი ამერიკულ-გერმანული კომპანიის „ენგელის“ სარეკლამო სახე ვიყავი, რომელიც გიტარის ერთ-ერთ საუკეთესო და ძვირადღირებულ გამაძლიერებლებს ამზადებს. დღემდე „შექტორის“ კომპანიის სახეს წარმოვადგენ, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო გიტარებს ამზადებს. ამჟამად კიდევ გიტარის სიმების „ერნიბოლის“ სარეკლამო სახე გახლავართ, რომელიც ასევე ძალიან პრესტიჟული ფირმაა. ეს ყველაფერი უფასოდ მეძლევა იმდენი, რამდენიც მჭირდება, ამიტომ სიმების, კაბელისა და გამაძლიერებლის პრობლემა მოხსნილი მაქვს.

ჟურნალი „ათიანში“ #10, სექტემბერი, 2010 წელი

პინკ ფლოიდი (ნაწილი II)

2010-10-05T15:55:00.011+04:00

I ნაწილი იხილეთ აქ: პინკ ფლოიდი (ნაწილი I)

ლაშა: – როგორც ვთქვით, სიდ ბარეტი წავიდა ჯგუფიდან და იგი დეივ გილმორმა შეცვალა. ჯგუფის წევრები დეივზე შესანიშნავ სიტყვებს არ იშურებდნენ და შეიძლება ითქვას, რომ დეივის მოსვლის შემდეგ „ფლოიდების“ შემოქმედება უფრო რბილი, ღრმა და ნაკლებად ფსიქოდელიური გახდა. როჯერ უოტერსი ამტკიცებდა: „დეივ გილმორის მოსვლის შემდეგ ჩვენ სულ უფრო და უფრო უკეთესები ვხდებით. ჩვენი წარმოდგენები ახლა უფრო სრულყოფილი და პროფესიონალური გახდა“. ჯგუფიდან წასულ სიდ ბარეტზე კი როჯერმა უბრალოდ თქვა: „მან გააფრინა“.

გაგა: – სიდის წასვლის შემდეგ კრიტიკოსები იმასაც ამბობდნენ, რომ ჯგუფმა ის იუმორის გრძნობა დაკარგა, რაც ბარეტთან ერთად მას მუდამ ჰქონდაო. არიან მელომანები, რომლებიც დღემდე ამტკიცებენ, რომ ნამდვილი „პინკ ფლოიდი“ მხოლოდ ბარეტის დროს არსებობდა. არ ვიცი... არ ვეთანხმები ამ მოსაზრებებს, თუნდაც იმიტომ, რომ „ფლოიდებმა“ დევიდ გილმორთან ერთად საერთოდ სხვა მწვერვალების დაპყრობა დაიწყეს. გილმორის გახსენებაზე ისიც აღვნიშნოთ, რომ ევროპასა და პარიზში მარად მოხეტიალე დევიდმა უამრავი პროფესია გამოიცვალა (მტვირთავიდან მხატვრების მენატურემდე) და ფრანგულ ენას ბრწყინვალედ დაეუფლა. ამავე დროს სერიოზული გიტარისტიც აღმოჩნდა და რაც მთავარია, მშვენივრად მღეროდა.

ლაშა: – გილმორის დროინდელი „პინკ ფლოიდი“ ბევრად უფრო მხიბლავს, ვიდრე მანამდელი ფსიქოდელიური ექსპერიმენტები. ბიჭებმა მთელი სერიოზულობით მიიღეს გამოწვევა და გადაწყვიტეს, რომ ალბომი ლონდონის ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად ჩაეწერათ, რომლებთან ერთადაც მანამდე რამდენიმე კონცერტიც გამართეს. ეს ფაქტი ჟურნალისტებმა სენსაციად მონათლეს. ხოლო უოტერსმა განაცხადა: „ჩვენ არა ვართ მიწისქვეშა ჯგუფი, ჩვენ მიწისზედა ჯგუფი ვართ!“. ამ სიტყვებით მან ხაზი გაუსვა იმას, რომ მუსიკაში წარმატება არ განისაზღვრება მხოლოდ სოციალური პროტესტით ან მარტო გაურკვეველი ექსპერიმენტებით. იმავე პერიოდში დეივმა ერთ-ერთ ინტერვიუში თქვა: „ჰიტ-პარადებს ჩვენნაირი ჯგუფებისთვის მორალური სიკვდილი მოაქვს ხოლმე. მიუხედავად ამისა, მომდევნო სინგლის გამოშვების შემდეგ, მოხარული ვიქნები, თუკი იგი პოპულარულ ცხრილებში მოხვდება“.

გაგა: – ალბათ ამის გამოძახილი იყო, რომ „ფლოიდები“ უკვე თავს იკავებდნენ და კონცერტებს საცეკვაო დარბაზებში ან მსგავს დაწესებულებში აღარ ატარებდნენ. მთელი ყურადღება ისევ საუნივერსიტეტო დარბაზებისკენ, ანუ მოაზროვნე აუდიტორიისკენ გადაიტანეს. სხვათა შორის, ბენდი სხვადასხვა ნოვაციისთვის სახსრებს არ იშურებდა და ყოველ წელს თავიანთ აპარატურას ტექნიკის ბოლო ნიმუშებით ამდიდრებდა. ზუსტად ამ უნიკალური აპარატურის წყალობით „ფლოიდებს“ ყოველგვარი დაძაბვის გარეშე შეეძლოთ სცენაზე ის ატმოსფერო და ეფექტი შეექმნათ, რასაც ვერც ერთი სხვა ბენდი ვერ ახერხებდა. ბიჭებმა სასცენო იმიჯი ოდნავ შეცვალეს და პრაქტიკულად უარი თქვეს ცნობილ „სინათლის შოუებზე“, რომელსაც თავად „მოციმციმე ნათურებსაც“ ეძახდნენ. ჯგუფი სცენაზე უკვე სიბნელეში დადგა, მაყურებელი მხოლოდ ბიჭების სილუეტებს და უამრავ სხვა ეფექტს ხედავდა. ეს იმ დროისთვის ძალზე შთამბეჭდავად გამოიყურებოდა. ხოლო შოუ More Furious Madness From The Massed Gadgets Of Auximenes საერთოდ შოკის მომგვრელი აღმოჩნდა საზოგადოებისთვის. აქ ჯგუფმა პირველად გამოიყენა ბგერის პანორამული რეგულატორი, რომლის საშუალებითაც დარბაზში შესაძლებელი გახდა ბგერითი ფონის ინტენსიური ცვლა.

ლაშა: – ამ ბგერით საოცრებას ჯგუფის წევრებმა „აზიმუტ-კოორდინატორი“ შეარქვეს. „პინკ ფლოიდის“ კონცერტებზე უკვე რეალურად ისმოდა ჩაიდნის სტვენის ან ჩანჩქერის ხმა, გუგუნებდნენ რეაქტიული თვითმფრინავები, ფეთქდებოდა ყუმბარები. დარბაზის ყველა კუთხეში 100-ვატიანი დინამიკები მონტაჟდებოდა, ხოლო „აზიმუტ-კოორდინატორის“ საშუალებით უჩვეულო ექოებისა და დახვეწილი კვადრო-ეფექტების მიღება ხერხდებოდა. იმ პერიოდის ერთ-ერთმა კრიტიკოსმა განაცხადა: „ეს ნამდვილი სასწაულია! მუსიკა თითქოს შენი მეზობლიდან, დარბაზის ჭერიდან, კედლებიდან, სავარძლიდან და ხანდახან შენივე ტვინიდან იღვრება“.

გაგა: – ზემოთ „მოციმციმე ნათურები“ ვახსენეთ და აუცილებლად უნდა აღვნიშნოთ ისიც, რომ „პინკ ფლოიდის“ სასცენო მუსიკა უბრალო კონცერტი არასოდეს ყოფილა. იგი დღემდე გრანდიოზული და მრავალფეროვანი შოუა. პირველ წლებში, „ფლოიდები“ უმეტესწილად სინათლის სხვადასხვა ეფექტს იყენებდნენ. რიკ რაიტმა ერთხელ თქვა, რომ მუსიკა უფრო მეტად მოქმედებს შუქთან ერთად. რიკი იმასაც აღნიშნავდა, რომ „ფლოიდები“ არასოდეს იფარგლებოდნენ ერთნაირი ეფექტებით. ისინი დიდ ყურადღებას სასცენო ჩაცმულობასაც უთმობდნენ. 60-იანების ბოლოს მათ მრავალფეროვანი ბრჭყვიალა პერანგები ეცვათ, რომელიც ლონდონში მოდური გახდა. რაიტი იმასაც ამბობდა, რომ მათ კონცერტზე მისულ ადამიანს არ შეეძლო რაიმე სასმელის შეკვეთა და მერე სხვებთან ლაყბობა.

ლაშა: – ასეთმა წარმატებამ არ დააბრმავა ჩვენი „გეპეიშნიკი“ ბიჭები (ჯგუფის წევრების უმრავლესობამ პოლიტექნიკური სასწავლებელი დაამთავრა). ძველი საგაზეთო ინტერვიუებიდან კარგად ჩანს, რომ ჯგუფის წევრები არც ელოდნენ ასეთ წარმატებას და უფრო მოკრძალებულები იყვნენ, ვიდრე მომდევნო წლებში. 1967 წელს „რეკორდ მირორისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში ნიკ მეისონი ამბობდა: „არქიტექტორისთვის კლიენტების მოზიდვის ყველაზე კარგი საშუალება შოუ-ბიზნესში ყოფნაა. ყოველთვის ვეძებ ვინმეს, ვისაც ნახევარი მილიონი გირვანქა სტერლინგი ექნება და სურს, სახლი დავუპროექტო. გადაეცით „რეკორდ მირორის“ მკითხველებს, თუკი მათ შორის არიან მდიდარი ადამიანები, რომელთაც ჩემი მომსახურება სჭირდებათ, აუცილებლად დამიკავშირდნენ“.

გაგა: – მეისონის ეს ფრაზა ან ტრადიციული ინგლისური იუმორის ნაყოფია, ან დრამერში უბრალოდ კაი ხანს არ ჩაკვდა „გეპეიშნიკური“ სული. საინტერესო ფენომენია – იყო „პინკ ფლოიდის“ დრამერი და პარალელურად ცალი თვალი მაინც ნახაზებისკენ გეჭიროს. თუმცა, მიუხედავად მეისონის ხაზვისკენ ლტოლვისა, ჯგუფმა 1970 წელს გამოუშვა ალბომი Atom Heart Mother, რომელმაც ინგლისურ ჩარტებში მოწინავე პოზიციები დაიკავა და ჯგუფს ოფიციალურად „სუპერბენდის“ სტატუსი მოუტანა. მალე (1971 წლის ნოემბერში) შემდგომი ალბომი Meddle გამოჩნდა, რომელიც კრიტიკამ რატომღაც ცივად მიიღო.

ლაშა: – ეს ალბათ იმიტომ, რომ Meddle საკმაოდ არ ჰგავდა წინამორბედს. „ატომისგულიანი დედისგან“ განსხვავებით, მასში საერთოდ სხვა ტიპისა და ხასიათის კომპოზიციები ჟღერდა, თუნდაც San Tropez, რომელიც ერთი ჩვეულებრივი ნაღვლიანი და ნელი ფოქსტროტია. მაგრამ ახალი ალბომის შედევრი მაინც სუიტა Echoes აღმოჩნდა, სადაც ჯგუფის წევრებმა მრავლად გამოიყენეს ახალი, თითქმის დამთრგუნველი, უცხო ელექტრონული ჟღერადობა. Meddle ოდნავ მოგვიანებით უფრო ჯეროვნად დააფასეს. სხვათა შორის, ამ ალბომში მონაწილეობდა ელექტრონული მუსიკის მაღალი რანგის ექსპერიმენტატორი რონ გრიზინი.

გაგა: – ჯგუფი მიუახლოვდა ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ეტაპს – „ჭეშმარიტების მომენტს“. ამას ალბომი The Dark Side Of The Moon ჰქვია.

ახლა „ფლოიდების“ კინონამუშევრებზე ვიტყვი ორიოდე სიტყვას. არა, ჯგუფის წევრებს არ იღებდნენ ფილმებში, თუმცა ასეთი ფაქტები როკ-სამყაროში ჯერ კიდევ „ბითლზების“ შემდეგ უკვე მრავლად არსებობდა. 1969-1972 წლების ალბომები საკმაოდ კინოგენური და თეატრალური აღმოჩნდა. ფრანგმა ქორეოგრაფმა როლან პეტიმ მარსელ პრუსტის გადატანა სცადა სცენაზე და დაწერა პარტიტურა ბალეტისთვის „დაკარგული დროის ძიებაში“, სადაც ყველა მუსიკალური მოტივიდან Atom Heart Mother-ის ნოტები იფრქვეოდა. 1970 წელს მიქელანჯელო ანტონიონის შეკვეთით ჯგუფმა შექმნა მუსიკა ფილმისთვის Zabriskie Point, რომელიც დღემდე საკულტო ნამუშევრად ითვლება. ხოლო „პინკების“ ალბომი Obscured By Clouds, რომელიც არც ისე პოპულარულია ჩვენს მელომანურ წრეებში, ბარბეტ შრედერის ფილმის „ხეობა“ ძირითადი საუნდტრეკია. ფილმს და თავისთავად ალბომსაც დიდი წარმატება ხვდა წილად. იმავე წელს Pink Floyd - Live At Pompei გამოვიდა, რომელიც „ევროვიზიისთვის“ (აი, როგორი მუსიკით ინტერესდებოდა მაშინდელი „ევროვიზია“) რეჟისორმა ადრიან მეიბენმა გადაიღო. ამ ფილმმა და რომის კოლიზეუმის ნანგრევებში გამართულმა ეფექტურმა სანახაობამ კიდევ ერთხელ დაანახვა სკეპტიკოსებს, რომ ჯგუფი სწორ გზას ადგას. თუმცა, როგორც ზემოთ ვახსენე, 1973 წელს ჯგუფის ცხოვრებაში ძალიან მნიშვნელოვანი რამ მოხდა...

ლაშა: – ჯგუფმა The Dark Side Of The Moon-ზე მუშაობას მთელი 9 თვე მოანდომა. მის ჩაწერაზე ტიტანური შრომა დაიხარჯა, მაგრამ შედეგმა ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა. ახალი ალბომის ფირფიტები გამოსვლისთანავე (1973 წელს,) საარაკო სიმრავლით გაიყიდა და მასზე მოთხოვნა დღემდე არ განელებულა. ბრიტანულ ჰიტაღლუმებში ეს დისკი მთელი ორი წლის (!) განმავლობაში ლიდერობდა. მსგავსი შემთხვევა როკ-მუსიკის ისტორიას არ ახსოვდა. დღემდე ფირფიტა მსოფლიოში დისკების გაყიდვის ლიდერია. ალბომის საკონცერტო პროგრამამ მთელი მსოფლიოს მსმენელი ისტერიაში ჩააგდო. ამ შოუზე ბილეთის შოვნა პრაქტიკულად შეუძლებელი გახდა. აღნიშვნის ღირსია სან-ფრანცისკოსა და ლონდონის LIVE-ები. ეს ჩანაწერები დეფიციტია, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, ჯგუფის ერთგულ ფანებს ექნებათ. აი, ამ კონცერტებზე „ფლოიდებმა“ თავიანთ ფანტაზიებს გასაოცარი გასაქანი მისცეს, რომლებიც უამრავ ვიზუალურ თუ მუსიკალურ ეფექტებში აისახა. დარბაზში ისმოდა ავიაკატასტროფის ხმები, მშრალი ყინულის ორთქლისა და თვალისმომჭრელი პროჟექტორების გარემოცვაში მწვანეთვალებიანი გასაბერი ადამიანი დაფრინავდა. პერიოდულად ჟღერდა ავბედითი გონგის ხმაც, ეკრანზე ჩანდა ცეცხლი ჰიროსიმას დაბომბვის შენელებული კადრები, რომელსაც კულისებიდან ნამდვილი აფეთქების ხმა ახმოვანებდა. ეს იყო ალბომი გაფრთხილება, საიდანაც ჯგუფი მსმენელს მოუწოდებდა, რომ მათ მაგივრად არავინ გააკეთებს იმ საქმეს, რაც მისი გასაკეთებელია. რომ არავინ არავის დაანახვებს, თუ როგორ უნდა ეძებოს გამოსავალი, რადგან ეს ადრე ერთმა სცადა, მაგრამ მას არ დაუჯერეს. ხოლო ამ ყველაფერზე ადამიანი იწყებს ფიქრს მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ხანში შედის და მარტოოდენ ამაზე ფიქრი და სინანული შეუძლია. ეპოქალური The Dark Side Of The Moon-ის საშუალებით სრულიად ახალი, მუსიკალური აზროვნება გვაჩვენა ჯგუფმა „ფლოიდებმა“ – მუსიკაში ინტელექტი ჩადეს, ხოლო დაუჯერა თუ არა მათ მსმენელმა, ეს კიდევ საკითხავია...

გაგა: – „ფლოიდომანია“ საყოველთაო გახდა, ამიტომ აუცილებელია, ოდნავ უკან დავიწიოთ და თავად „ფლოიდების“ მუსიკოსებს დავანგრევინოთ ის მითი, რომელიც მაშინდელმა მედიამ მათ მიაწება და ბიჭები მთელი არსებით მისგან თავის დაძვრენას ცდილობდნენ. მათ აღიზიანებდათ ის, რომ ჯგუფს ფსიქოდელიურ კოლექტივებს შორის იხსენიებდნენ. მათ არ სიამოვნებდათ, როცა ჟურნალისტები ჯგუფს სხვებთან ერთად ერთ ფსიქოდელიურ ქვაბში ხარშავდნენ. „ფსიქოდელიური? ჩვენ არ გვესმის ეს რას ნიშნავს. თუ ამაში მოციმციმე ნათურები იგულისხმება, მაშინ გახლავართ ფსიქოდელიური ჯგუფი“ – 1966 წლიდან მოყოლებული იმეორებდნენ პრესაში ამ სიტყვებს „ფლოიდების“ წევრები.

ლაშა: – თავის დროზე, დანარჩენებისგან განსხვავებით, იმავე სიდ ბარეტს ამ სიტყვაზე ნაკლებად ეშლებოდა ნერვები და უფრო მშვიდად ამბობდა: „ჩვენს შემოქმედებას რაც უნდათ, ის დაუძახონ. ჩვენ არ გვიყვარს იარლიყები, მაგრამ სანამ ჩვენს მუსიკას უსმენენ, წინააღმდეგი არ ვარ, ფსიქოდელიური უწოდონ“. რიკ რაიტმა კი ალბათ, ყველაზე ზუსტად განმარტა, თუ რატომ არ სიამოვნებდათ ჯგუფის წევრებს მათ მუსიკას ფსიქოდელიურს რომ ეძახდნენ: „სიტყვა „ფსიქოდელიური“ აღნიშნავს „ცნობიერების განვრცობას“, უკიდურეს შემთხვევაში, ეს იგულისხმებოდა, როცა თავდაპირველად მისი გამოყენება დაიწყეს. მაგრამ ბრიტანეთში თუკი ვინმე „ფსიქოდელიურს“ ახსენებს, აუცილებლად „ნარკოტიკებზე მიბმული“ იგულისხმება, ამიტომ არ გვსურს, ეს სიტყვა ჩვენთან დაკავშირებით გამოიყენებოდეს“.

გაგა: – ამ მითის მსხვრევას „პინკ ფლოიდი“ შემდგომშიც გააგრძელებს და შეეცდება საზოგადოებას სულ სხვადასხვა იპოსტასში მოევლინოს. თან ჩვენ ნელ-ნელა მივადექით ჯგუფის შემოქმედების ყველაზე საინტერესო ეტაპს, რაც აუცილებლად უნდა დაწყებულიყო. ის თამასა, რომელიც The Dark Side Of The Moon-ზე დაფიქსირდა, უფრო დაბალ ნიშნულზე არ უნდა ჩამოწეულიყო და ამ მხრივ ამბიციურ ჯგუფს წინ უდიდესი სამუშაო ელოდა. როგორც შემდგომი მოვლენები გვანახვებს, „პინკ ფლოიდი“ თავს არ შეირცხვენს. თუმცა ეს ეტაპი აღსანიშნავია, აგრეთვე, იმ სამწუხარო ტენდენციით, რასაც ამ დიდებულ ბენდში არსებული უთანხმოებები ჰქვია. ეს ყველაფერი კი ბოლოს რაღაც ლოგიკურ წერტილამდე მივა, რომელმაც თითქოსდა დაასრულა როკ-მუსიკის ერთი უმნიშვნელოვანესი ეპოქა.

ლაშა: – გაგას ნათქვამს ოდნავ განვმარტავ და ვიტყვი, რომ წერილის მომდევნო, დამასრულებელ ნაწილში ვისაუბრებთ იმ ალბომებზე, რომელთაც დიდი ფურორი მოახდინეს (Wish You Were Here - Animals - The Wall), კიდევ ერთხელ დავუბრუნდებით სიდ ბარეტს, მის პოსტ-ფლოიდურ ამბებშიც გავერკვევით, ვისაუბრებთ ჯგუფის წევრთა უმდიდრეს სოლო მემკვიდრეობაზეც და იმ არასასიამოვნო ფაქტებსაც განვიხილავთ, რასაც „პინკფლოიდური“ შინაომები ჰქვია.

თემის დასასრული შემდეგ ნომერში, ანუ აქ:პინკ ფლოიდი (ნაწილი III)

ჟურნალი „ათიანში“ #10, სექტემბერი, 2010 წელი

ქაჯები აქ არიან!

2010-09-14T20:52:00.008+04:00

„რა ენა წახდეს, ერიც დაეცეს...“ – ბრძანა თავის დროზე გრიგოლ ორბელიანმა. არ ვიცი, ამჯერად რამდენად კისერ და კინჩხ-მოტეხილები ვართ, მაგრამ ინგლისური სიტყვების ყოველ მეორე წინადადებაში ჩასმით და ამით თავის მოწონებით, მასობრივ გაქაჯებასთან ნამდვილად ახლოს ვართ. ქაჯუნიები გვყვანან პატარები და დიდები – თვით სახელმწიფო მოხელეებს შორისაც კი. ადრე, ჯერ კიდევ რუსეთის იმპერიაში, მერე კი საბჭოთა კავშირში ჩვენს ენაში უცხო სიტყვები შემოიჭრა და ბევრი რუსული სიტყვა სალაპარაკო ენაში დამკვიდრდა. მიუხედავად იმისა, რომ რუსული იმ ქვეყნის სახელმწიფო ენა იყო, ქართველები ეწინააღმდეგებოდნენ ენის გარუსულებას. თუმცა მაშინ არსებობდა ადამიანების კატეგორია, რომელთათვის რუსულად საუბარი და ბევრი რუსული სიტყვის მშობლიურ ენაში ჩატენა, ერთგვარად პრესტიჟული და მისი „მაღალი დონის“ მაჩვენებლობის სიმბოლოც კი იყო. „სტოლი“, „სტაქანი“, „პეპელნიცა“, „შკაფი“, „პოლი“, „კუხნა“ (და კიდევ სხვა მრავალი) ის სიტყვებია, რომელთაც ქართული შესატყვისი ჰქონდა და აქვს, მაგრამ რუსულმა ექსპანსიამ ბევრს კინაღამ გადაავიწყა. ქართული ენის სადარაჯოზე ქართველი მწერლები, ჟურნალისტები და რადიო-ტელევიზიის მუშაკები დადგნენ. თუმცა ზოგიერთი მატრაკვეცა თანამოქალაქე არც მაშინ კადრულობდა მშობლიურ ენაზე ლაპარაკს და რუსულად მუსაიფს ამჯობინებდა.

დაახლოებით 8-9 წლის წინ ამერიკელებმა ქართული ჯარის „წრთვნისა და აღჭურვის პროგრამა“ წამოიწყეს და ჩვენმა ქვეყანამ მზერა ჩრდილოეთიდან დასავლეთისკენ გადაიტანა. ყველას პირზე ეკერა „ამერიკელები მოდიან“, „რაღაც აუცილებლად გვეშველება“ და ა. შ... მახსოვს, ერთი ჩემი ნაცნობი ისეთი აღფრთოვანებული იყო ამერიკასთან მჭიდრო ურთიერთობის დაწყებით, კმაყოფილებას ვერ მალავდა და განუწყვეტლივ ამ ფაქტზე საუბრობდა. ხშირად იმეორებდა, როგორ საჭიროა დღეს, ამ გაგანია გლობალიზაციისას, ინგლისურის ცოდნა და გვარწმუნებდა, რომ თავის ჯერ არდაბადებულ ბავშვს აუცილებლად ასწავლიდა ინგლისურს. რა თქმა უნდა, ამ სურვილში არაფერი უცნაური არაა, თუმცა მან საუბრის ბოლოს დასძინა, რომ ერჩივნა ბავშვს ინგლისური ენა უფრო კარგად ესწავლა, ვიდრე მშობლიური! თან ეს ცხოვრებისადმი „პრაგმატული“ დამოკიდებულებით ახსნა. ამერიკელ სამხედროთა ზემოთხსენებულ პროგრამამდე საზოგადოებაში თანდათან ისედაც მკვიდრდებოდა აზრი, რომ ინგლისურის და კომპიუტერის გარეშე, ადამიანს პერსპექტივა არ აქვს. მართლაც, დღეს კარიერის გასაკეთებლად ეს ორი რამ აუცილებელია და ამაზე არავინ დავობს. თუმცა რატომ უნდა მოხდეს ეს ყველაფერი საკუთარი ენის დაკნინების ხარჯზე, ცოტა გაუგებარია.

სწორედ იმ პერიოდიდან პარალელურად დაიწყო ცოტა არ იყოს ზედმეტად ნევროზული ისტერია: „ენას გვართმევენ!“, „ქართველობას გვართმევენ!“ და ა. შ. ზოგიერთების პანიკა ამ მხრივ ისე შორს წავიდა, ამერიკელების თუ ანგლო-საქსების „თავზარდამცემ ექსპანსიაზეც“ ალაპარაკდნენ. არავინ აკვირდებოდა და აკვირდება იმას, რომ ეს „მოძალადე“ ამერიკელები ჩვენს ენას დღემდე უფრთხილდებიან. საქართველოში რამდენიმე დასახელების ამერიკული მსხვილი ფირმის პროდუქცია შემოვიდა და დამკვიდრდა. ამერიკელებმა შემოსვლისთანავე თავად მოითხოვეს თავიანთი პროდუქტების გაქართულება. თუნდაც „კოკა-კოლას“ მაგალითი ავიღოთ, – ამ გამაგრილებელი სასმელის ნებისმიერ ბოთლზე თუ ქილაზე აუცილებლად ნახავთ ქართულ წარწერას. მოხდა „მაიკროსოფტის“ – უმსხვილესი კომპიუტერული სისტემის Windows-ის გაქართულება და ეს პროცესი, ასევე ამერიკელი ბოსების დაჟინებული მოთხოვნითა და დაფინანსებით დაიწყო...

ასე რომ, მშობლიურ ენას არც არავინ გვართმევს და არც გვიკნინებს. ენის მნიშვნელობის გაუფასურებასა და მის დამცირებაში მთავარი დამნაშავე დღეს რუსი ან ამერიკელი კი არა, თავად ჩვენა ვართ – ვითომ ჩვენი საგნებისადმი „პრაგმატული“ მიდგომებით, უაზრო მოდის დამკვიდრებით, ჩვენი პროვინციალიზმითა და მატრაკვეცობით. თუნდაც ინტერნეტის სოციალურ ქსელებში ძალიან ცოტა უთმობს ყურადღებას ქართული ენის ინგლისურიზაციის პრობლემას და, ამ დროს, მთელი აქცენტი გადატანილია სამეტყველო ენაში რბილი „ლ“-ს არსებობაზე და ამ ენით მოუბარი სხვა ქართველების დაცინვა-გაკიცხვაზე. ესეც კიდევ ერთი დიდი და მსუქანი სნობობაა!

არ არის გამორიცხული, ის ჩემი ანგლოფილი ნაცნობი ახლა სადმე სამინისტროშია მოკალათებული და იქიდან ქაჯობს. იმისთვის, რომ „ნონედუკატიურად“ (გაუნათლებლად) არ ჩათვალონ, ალბათ პრესას ეცნობა, კითხულობს ინტერნეტ-გამოცემებს, დარეგისტრირებულია სოციალურ საიტებზე და დასცინის იმ ქართველებს, ვინც მეტყველებისას (სხვათა შორის, ქართულად მეტყველებისას) შიგადაშიგ რბილ „ლ“-საც გამოურევს... იგი ზოგჯერ თავის „სქედულს“ (დღიურს) ჩახედავს და დაადგენს რომელ „ივენთზე“ (საღამოზე) ან „ფართიზეა“ (წვეულებაზე) მისასვლელი, რათა იქ „ძაან ქული“ (უმაგრესი) „სფიჩი“ (სიტყვა) წარმოთქვას. იქ ხომ ტელევიზიები იქნება და კამერების საშუალებით, როგორც მოხელე, მნიშვნელოვან „მესიჯს“ (გზავნილს) გაუგზავნის ხალხს.

ამასობაში კი ქვეყანაში იხსნება: სასტუმრო „რედისონ ბლუ“, ფილარმონიაში „ივენთ-ჰოლი“ (ღონისძიებათა დარბაზი), „ფეშენ-უიქი“ (მოდის კვირეული), ათასნაირი გაუგებარი სახელის მქონე მაღაზია, მაგალითად „არაი თუმოროუ“, სადაც ხელმძღვანელობამ შეიძლება სეზონური „სეილიც“ (ფასდაკლება) გამოაცხადოს... თუ რაიმე ინგლისური სიტყვის შესაბამისი თარგმანი არ არსებობს, ვისაც რა უნდა, ის ტერმინოლოგია თუ ფრაზა გამოიყენოს და ისე ილაპარაკოს, მაგრამ მართლა ქაჯობაა, როცა გვაქვს ამ სიტყვების ქართული შესატყვისები, თანაც უკვე დროში გამოცდილი და ჩვენ მაინც ვცდილობთ ამ უტვინობის ძალით დანერგვას. ზემოთ ვახსენე, სსრკ-ს დროს ტელე და რადიო ჟურნალისტები მშობლიურ ენას იცავდნენ-მეთქი და ქართულად მეტყველებდნენ. დღეს კი, როდესაც მხოლოდ ქართულია სახელმწიფო ენა, ჟურნალისტებს შორისაც მატრაკვეცები მრავლობენ, რომლებიც საკმაოდ წარმატებით ამკვიდრებენ სამეტყველო ენაში ამ აბსოლუტურად უცხო სიტყვებს.

ქაჯები კი არ მოდიან, არამედ უკვე აქ არიან და ისე გამაგრდნენ ციხეში, ხმა თუ არ ამოვიღეთ, ენას მართლა გადაგვიგვარებენ.

პინკ ფლოიდი (ნაწილი I)

2010-09-08T01:11:00.008+04:00

ლაშა: – როცა „ბიტნიკებსა“ და ჰიპებზე სტატიას ვამზადებდით, ხაზი გავუსვით, რომ ჰიპების წიაღში იშვა ახალი მუსიკალური ჟანრი – ფსიქოდელია, რომელიც უმეტესწილად ნარკოტიკებთან არის დაკავშირებული. ფსიქოდელია მოდაში შემოვიდა თუ არა, მას ბევრი ბენდი უკრავდა. ჯგუფი, რომელზედაც ვაპირებთ საუბარს, ფსიქოდელიურ გარემოში ჩამოყალიბდა. ისე, „პინკ ფლოიდი“ ამერიკული ბენდი რომ ყოფილიყო, ნეტავ როგორი სახე ექნებოდა?

გაგა: – ამ შემთხვევაში არაა გამორიცხული ბოლომდე ფსიქოდელიურ ჯგუფად დარჩენილიყო. მიუხედავად იმისა, რომ ჩამოყალიბების სტადიაში აშკარა ფსიქოდელიას ასრულებდნენ, ჯგუფის წევრები ყოველთვის უარყოფდნენ რაიმე კავშირს ამ მუსიკალურ ჟანრთან. ჩემი აზრით, მათ უბრალოდ კარგად გამოიყენეს ახალგაზრდებში დამკვიდრებული მოდური ჟანრი, რათა შემდეგ საკუთარი, განუმეორებელი მუსიკა შემოეთავაზებინათ, რომელიც არ ჯდება არც სუფთა ფსიქოდელიაში და არც სუფთა პროგრესივ-როკში.

ლაშა: – ძნელია დაიცვა რაციონალური ლოგიკის საზღვრები, როდესაც საუბარს იწყებ ისეთი ლეგენდის შესახებ, როგორიცაა Pink Floyd.

გაგა: – შემოგთავაზებ, რომ დავიწყოთ საკმაოდ ლოგიკური გასეირნებით. გავცდეთ ლონდონის ჩრდილოეთს 70 კილომეტრით და ჩავიდეთ კემბრიჯში. ქალაქის უძველეს ცენტრში, მდინარე კემზე მდებარე ხიდზე გადავიდეთ (სწორედ ამიტომ ეწოდა ქალაქს Cambridge) და გავუყვეთ ვიწრო ქუჩებს, რომლებზეც განლაგებული შენობების ასაკი რამდენიმე ასეულ წელიწადს ითვლის. ეს ქუჩები გარეუბან შერი ჰინტონში მიგვიყვანს, რომელშიც იმართება საყოველთაოდ ცნობილი ბრიტანული ფოლკლორის ფესტივალი. მაგრამ ეს ადგილი, სულ სხვა მოვლენის გამო იქცა უამრავისთვის საკულტო ადგილად – აქ, 1946 წლის 6 იანვარს დაიბადა სიდ ბარეტი (როჯერ კიტ ბარეტი).

ლაშა: – მართლაც ლოგიკურია, რომ Pink Floyd-ზე თხრობა ზუსტად სიდ ბარეტიდან დავიწყეთ, იმიტომ, რომ მის გარეშე ამ ჯგუფის დაბადება უბრალოდ წარმოუდგენელია. თუმცა ისიც აღვნიშნოთ, რომ ჩვენი „სეირნობის“ მარშრუტიც (ლონდონიდან კემბრიჯის გარეუბნამდე) საკმაოდ გადაჯაჭვულია ამ ეპოქალური ბენდის დაბადებასთან – ნიკ მეისონი და რიკ რაიტი ლონდონელები იყვნენ, ხოლო უკვე ნახსენები სიდ ბარეტის გარდა, როჯერ უოტერსი და დევიდ გილმორიც კემბრიჯელი ყმაწვილები გახლდნენ. ისიც აუცილებლად ვთქვათ, რომ „პინკ ფლოიდის“ დამაარსებლები, ვერაფრით დაიკვეხნიდნენ თავიანთი „მუშურ-გლეხური წარმომავლობით“. ბრიტანელი როკ-ვარსკვლავების უმეტესობას ასეთი წარმომავლობა ჰქონდა.

გაგა: – ბენდის „კემბრიჯული შტოს“ წარმომადგენლები ე. წ. „თეთრი საყელოების“ ოჯახებიდან იყვნენ გამოსულები. დევიდის მამა – დაგ გილმორი გენეტიკის დარგში პროფესორი გახლდათ, ხოლო დედა სილვია ერთ-ერთ პრესტიჟულ სკოლაში ასწავლიდა. მაქს ბარეტი (სიდის მამა) პროფესიით პოლიციის პათოლოგანატომი და პარალელურად, ბრიტანეთში ბავშვთა დაავადებების ცნობილი სპეციალისტი იყო. როჯერის დედა – მერი სკოლის პედაგოგი იყო, რომელიც ქალაქის პოლიტიკურ ცხოვრებაშიც აქტიურად მონაწილეობდა, ხოლო მამა რელიგიასა და ფიზკულტურას ასწავლიდა. ახლა წარმოიდგინეთ, რას ნიშნავს ბრიტანეთში ექიმის ან პედაგოგის ოჯახი და ისიც კემბრიჯში. ალბათ ნათელია, თუ როგორ გარემოში იზრდებოდნენ ბიჭები.

ლაშა: – სიდ ბარეტს ხშირად ადარებდნენ ჯონ ლენონს და ჯიმი მორისონს, ხოლო სიდის გავლენას გულღიად აღიარებდნენ ისეთი მუსიკოსები, როგორებიც იყვნენ: მარკ ბოლანი, დევიდ ბოუვი, ბრაიან ინო. რომ გავიაზროთ, თუ რას ნიშნავდა სიდი თავად Pink Floyd-ისთვის, ასეთი შედარება მოვახდინოთ: რა მოუვიდოდა „ბითლზებს“, ჯონ ლენონს მათი პირველივე სინგლის She Loves You შემდეგ ჯგუფი რომ დაეტოვებინა და ლივერპულში დაბრუნებულიყო, დეიდა მიმისთან რომ ეცხოვრა?..

გაგა: – ჩვენში სიდ ბარეტი ბევრისთვის მხოლოდ „ფლოიდების“ დამაარსებელი და ამ ჯგუფის ნათლიაა. ამ დროს მსოფლიო როკ-კულტურისთვის სიდი საკულტო ფიგურად მიიჩნევა და ამ გენიოსის სახე, შემოქმედება და ცხოვრება დღემდე საგონებელში აგდებს მუსიკათმცოდნეებს, მკვლევარებს და მის გულშემატკივრებს. თურმე იმდენად ღრმა, კონცეპტუალური და ნოვატორული აღმოჩნდა XXI საუკუნისთვისაც ბიჭუნა, რომელმაც ოდესღაც მართლა მოიგონა სახელი Pink Floyd. ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად, სადღაც 1965 წელს სიდს გაახსენდა ბობ ფულერის ფირფიტა, რომელიც სახლში ჰქონდა. მოაგონდა წარწერაც ამ ფირფიტის გარეკანზე: „კარლი უივერი და ფრედ მაკმიულენი, პინკ ანდერსონი და ფლოიდ კაუნსილი“... და მან, რატომღაც ყურადღება მხოლოდ ორ სახელს, Pink-სა და Floyd-ს მიაქცია და კიდევ ერთხელ გადაარქვა ჯგუფს სახელი. ამჯერად უკვე სამუდამოდ და 1966 წლიდან ბენდი სახელთან ერთად სტილსაც იცვლის. თავად პინკმა და ფლოიდმა კი არც არაფერი იცოდნენ ამ ჯგუფის არსებობის შესახებ, რომელთა დასახელებაში მათი სახელები ფიგურირებდნენ. ისინი თავიანთი ცხოვრებით ცხოვრობდნენ, მაგრამ სწორედ ამ ჯგუფის წყალობით მყარად და სამუდამოდ შევიდნენ ისტორიაში.

ლაშა: – ჩემის აზრით, სიდ ბარეტს შემთხვევით არ ამოურჩევია პინკი (ვარდისფერი) და ფლოიდი (ფლამინგო ან ფლუიდი). როგორც სტატიის დასაწყისში აღვნიშნეთ, ფსიქოდელიური ერა იდგა და სახელი „ვარდისფერი ფლამინგო“, ან „ვარდისფერი ფლუიდი“ სწორედ ელესდურად ჟღერდა და ყურადღებასაც იპყრობდა. შეიძლება ეს ვერსია საკამათოც იყოს, მაგრამ იგი მაინც არსებობდა.

„ყველა გზა რომში მიდის“ – უთქვამთ, მაგრამ Pink Floyd-ის შემთხვევაში, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ყველა გზა კემბრიჯში მიდიოდა (თუმცა მოგვიანებით რომში კოლიზეუმის ნანგრევებში მაინც გამართეს კონცერტი). უკვე ვიცით, როჯერ უოტერსი და დევიდ გილმორი კემბრიჯში რომ სწავლობდნენ და ალბათ, ვერც ვერასოდეს წარმოიდგენდნენ, რომ მათი მეგობარი სიდი უცებ მსოფლიოს ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს ჯგუფს შექმნიდა და მით უფრო, ამ დიდი ისტორიის მონაწილეები გახდებოდნენ.

სიდმა კოლეჯში ჩააბარა, სადაც სახვით ხელოვნებას და გიტარას სწავლობდა და პარალელურად დევიდთან ერთად ადგილობრივ ფოლკ-ბენდში უკრავდა. როჯერმა კი კემბრიჯში სწავლას თავი დაანება და ლონდონის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ჩააბარა არქიტექტურის ფაკულტეტზე. ზუსტად იქ გაიცნო და დაუმეგობრდა ბენდის დრამერ ნიკ მეისონს და კლავიშისტ რიჩარდ უილიამ რაიტს. ბიჭებმა უცებ გაუგეს ერთმანეთს და შექმნეს ჯგუფი Sigma-6. ამ ჯგუფმაც ბევრი წევრი გამოიცვალა და ბევრს ვერაფერს მიაღწია. ჯგუფის მთავარი ვოკალისტი ქალი ჯულიეტ გეილი, რიკ რაიტს გაჰყვა ცოლად და მუსიკას საერთოდ ჩამოსცილდა. ბიჭები ისევ სამნი დარჩნენ. ამ დროს როჯერი დაუკავშირდა სიდს და სთხოვა, ჯგუფს შეერთებოდა. ასე შეიქმნა The Pink Floyd-ის პირველი შემადგენლობა. დევიდი თითქოს თამაშგარე მგომარეობაში დარჩა, მაგრამ ევროპაში ხეტიალისგან თავისუფალ დროს მუდამ ბენდთან ერთად ატარებდა.

გაგა: – სიდის დაჟინებული თხოვნით ჯგუფმა უარი თქვა ფავორიტი მუსიკოსების „ქავერების“ შესრულებაზე და 1966 წლის ოქტომბრიდან შოუ დაგეგმეს. სინათლის ეფექტების შექმნაში მათ ტიმოთი ლირის კომპანიის სპეციალისტები ეხმარებოდნენ. ისიც ვთქვათ, რომ სიდ ბარეტის გარდა, ჯგუფში კომპოზიციებს სხვა არავინ წერდა, ვერც ბედავდნენ. სიდს კი ყველა ხელისგულზე ატარებდა, მასზე ლოცულობდნენ. ბარეტს ყველაფერი ძალიან სწრაფად, იოლად გამოსდიოდა. ამ მუდამ ჩაფიქრებული ახალგაზრდა კაცისგან ნიჭი და ახალი ჰარმონია იღვრებოდა. უოტერსს, რაიტს და მეისონს ვერც კი წარმოედგინათ, რომ შეიძლებოდა ისინი ოდესმე სიდის გარეშე დარჩენილიყვნენ.

ლაშა: – მოგვიანებით როჯერ უოტერსმა თქვა: „როგორც სიმღერების ავტორი, სიდი ერთადერთი და განუმეორებელი იყო. პირადად მე ვერასოდეს ავალ მის დონეზე, მის მწვერვალებზე და გულახდილად ვიტყვი – რომ არ ყოფილიყო სიდი, ვერანაირად ჩავწვდებოდი სამყაროს ისე, როგორც ახლა ვცდილობ დავინახო. 15 წელი დამჭირდა, რომ ოდნავ მაინც ახლოს მივსულიყავი იმ დონესთან, იმ სივრცესთან, სადაც სიდი შინაურულად გრძნობდა თავს. ხშირად მეკითხებიან, რა საშუალებით ახდენდა ბარეტი სამყაროს ასე ახლებურად დანახვას, აღთქმას და ნოტებზე გადმოცემას? ეს იგივეა, დასვა შეკითხვა – რატომაა მხატვარი მხატვარი? ხომ სასაცილოა? მხატვარი ჩვეულებრივი ადამიანებისგან განსხვავებით, უბრალოდ ხედავს და სხვანაირად შეიგრძნობს სამყაროს და მერე ეს ყველაფერი ტილოზე გადააქვს. ეს, ერთი შეხედვით, ღვთიური მადლია, მაგრამ სამწუხაროდ, ხშირად ეს წყევლაზე უარესიცაა, რადგან სიამოვნებასთან ერთად მძიმე და მკაცრი ტვირთია“.

გაგა: – თუ რა ტვირთი აიკიდა სიდ ბარეტმა და საერთოდ, მისი სახით რა ფენომენთან გვქონდა საქმე, შევეცდებით შემდეგ წერილში განვმარტოთ. ახლა ისევ ქრონოლოგიას მივყვეთ და „ფლოიდების“ პირველ ალბომზეც ვთქვათ ორიოდე სიტყვა, რომელიც სიდს ეკუთვნის. პუბლიკა ამას უკვე ელოდა. გავიხსენოთ რა პერიოდია. ფსიქოდელია და პროგრესივიც ნელ-ნელა მკვიდრდება და ძალიან მოდურიც ხდება. ბოლოს და ბოლოს, იმავე „ბითლზებმა“ Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band ჩაწერა. ამ სფეროში „როლინგებმაც“ მოსინჯეს ძალები და მსოფლიოს ფსიქოდელიური Their Satanic Majesties Request აჩუქეს. გავიხსენოთ ამერიკული ფსიქოდელიის მოძალებაც და ამ დროს „ფლოიდებმა“, როგორც სლენგზე იტყვიან, შედევრი დადეს: The Piper At The Gates Of Dawn. ეს იყო პირველი და ბოლო ალბომი სიდთან ერთად, რომელმაც ყველას აჩვენა, თუ როგორი უნდა ყოფილიყო მომავლის მუსიკა.

ლაშა: – ნელ-ნელა სუფთა „ფლოიდური“ აუდიტორიაც ჩამოყალიბდა. ამ პროცესში დარბაზებში ხანდახან შეხლა-შემოხლაც კი ხდებოდა. დასაწყისში მოსოულო ჰიტ-მელოდიებს მიჩვეული პუბლიკა „ფლოიდურ“ ფსიქოდელიას აპროტესტებდა. მაგრამ, როგორც ხდება ხოლმე, ბიჭების კონცერტებზე ზუსტად იმ ხალხმა დაიწყო მისვლა, ვისთვისაც იქმნებოდა მათი მუსიკა. ესენი იყვნენ მოაზროვნე, ინტელექტუალი ახალგაზრდები და, როგორც შემდეგ გაირკვა, არა მარტო ახალგაზრდები. ამ პერიოდს ეკუთვნის როჯერის ცნობილი ფრაზა: „ჩვენ შევცვალეთ ათასეულობით იდიოტი მსმენელი, რამდენიმე ასეული მოაზროვნე დაფიქრებული ადამიანით“. პირველი ალბომიც ზუსტად ამ აუდიტორიისთვის იყო განკუთვნილი. გასაოცარი და უცნაურად ლამაზი იყო ფირფიტის ყველა კომპოზიცია, სადაც მელოდიები ტონალურ მრავალფეროვნებაში იკვრებოდა. ლირიკაც ახალი და უცხო აღმოჩნდა. სამწუხაროდ, ტრიუმფი არც ისე დიდხანს გაგრძელდა.

გაგა: – აი, აქ იწყება უკვე პიროვნული ტრაგედია, რომელმაც მთელ ჯგუფზე იმოქმედა. ბარეტი უბრალოდ არაადექვატური გახდა. აქ არ არის ლაპარაკი მხოლოდ ჩაშლილ კონცერტებზე, სადაც სიდი გაშტერებული იდგა და აბსოლუტურ გაუგებრობას უკრავდა, არც იმაზე, რომ მასთან საუბარიც კი შეუძლებელი გახდა, – პასუხსაც არ სცემდა ვინმეს. პრობლემა არც მარტო ნარკოტიკებში იყო, რომელსაც (და, რა თქმა უნდა, განსაკუთრებით LSD-ს) სიდი მანიაკურად მიეძალა... თუმცა ამ ყველაფრის ჩათვლით და ზემოქმედებით, სიდის ტრაგედიის მთავარი მიზეზი მისივე ფსიქიკა გახდა, რომელიც აბსოლუტურ დისონანში მოდიოდა არსებულ რეალობასთან. ეს ადრე ასე მძაფრად არ იგრძნობოდა.

ლაშა: – „კოშმარული ამერიკული ტურნეს“ (თავად ჯგუფის წევრებმა უწოდეს ასე) შემდეგ „ფლოიდები“ ორ წარუმატებელ სინგლს უშვებენ. სიდის გარშემო ატეხილი პრობლემები ვერა და ვერ მოგვარდა. კრიტიკოსებმა მეტეორივით ჩაფრენილ „ფლოიდებს“ საკმაოდ ბუნდოვანი მომავალი უწინასწარმეტყველეს. ბოლომდე არაა ცნობილი, როგორ განვითარდა ჯგუფის შიგნით მოვლენები, თუმცა ბიჭებმა გადაწყვიტეს გიტარისტად ბავშვობის მეგობარი დევიდ გილმორი მოეწვიათ. თავდაპირველად გილმორს კონცერტებზე სიდის ჩანაცვლება ევალებოდა და საფრანგეთიდან სასწრაფოდ დაბრუნებული დევიდი ჯგუფში გამოჩნდა.

გაგა: – ამ ამბიდან სადღაც 7 კვირაში, 1968 წლის 18 თებერვალს, ბარეტმა ჩუმად დატოვა თავისი პირმშო და გაუჩინარდა. Pink Floyd სასტიკი გამოწვევის და გამოცდის წინაშე დადგა – მას უნდა ეარსება და შეექმნა სიდის გარეშე...

თემის გაგრძელება შემდეგ ნომერში, ანუ აქ: პინკ ფლოიდი (ნაწილი II)

ჟურნალი „ათიანში“ #9, აგვისტო, 2010 წელი

მუსიკალური რეცენზიები ერმონიასგან (აგვისტო)

2010-08-06T14:52:00.004+04:00

როგორც წესი, ფოლადი და ბევრი სხვა ლითონი დროთა განმავლობაში იჟანგება, ცვდება და იმსხვრევა. თუმცა, ლეგენდარული ოზი ოსბორნის, ბლექსაბატელი Iron Man-ის („რკინის კაცის“) მუსიკა, ეტყობა, უჟანგავი ფოლადივითაა, რომელსაც, მართალია, ჟანგი ვერაფერს აკლებს, მაგრამ წლების შემდეგ მთლად პრიალა ზედაპირიც აღარ აქვს. მიუხედავად ყველაფრისა, 61 წლის ოზის საფირმო, მჟღერი, გამჭოლი ხმა თითქოს ისევ ფორმაშია... „ყვირილი“ პირველი სტუდიური ალბომია, სადაც ზაკ უაილდის გიტარას ვეღარ მოუსმენთ. ეს უკანასკნელი 1988 წლიდან ოზის ყველა სტუდიური დისკის ჩაწერაში მონაწილეობდა. მის ნაცვლად რობ ზომბისთან ნამუშევარი 29 წლის ბერძენი გიტარისტი კოსტას კარამიტროუდისი ანუ გუს ჯი უკრავს. ოზის დისკი ტრადიციულად მძიმეა.

რამდენიმე წლის წინ მუსიკოსს ექიმებმა უამრავი დიაგნოზი დაუსვეს: ალცჰაიმერის სინდრომით დაწყებული, პარკინსონითა და სკლეროზით დამთავრებული. მიუხედავად ამისა, ოზი ნამდვილი კერკეტი კაკალი გამოდგა და მისი შემოქმედება დღესაც ბევრს აცვიფრებს. ახალი ფირფიტის მოსმენისას მე უკმაყოფილება ვიგრძენი. ისეთი შთაბეჭდილება რჩება, თითქოს ოზის ხმა შიგადაშიგ კომპიუტერული პროგრამებით იყოს გასწორებული. მიუხედავად იმისა, რომ დისკი გამოსვლისთანავე ამერიკის როკ და ჰარდ-როკ ჩარტების ლიდერი გახდა, რამდენიმე სიმღერის გარდა, ახალი დისკი ნამდვილად ვერ მოვიწონე და ერთი ჭკვიანი კაცის ნათქვამი გამახსენდა: „ცხოვრების პირველ ნახევარში ადამიანი თავის სახელზე მუშაობს, მეორე ნახევარში სახელი მუშაობს მასზე“. ოზის ახალ დისკზე სწორედ ეს შეიძლება ითქვას.

შეფასება: ****** (6/10)

მოუსმინე: Ozzy Osbourne - Diggin' Me Down

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

63 წლის ლორი ანდერსონი იმ იშვიათ მუსიკოსთაგანია, რომელიც სცენაზე თეატრალიზებულ შოუს წარმოგვიდგენს ხოლმე. თანამედროვე მუსიკის ერთ-ერთი ლეგენდის, ლუ რიდის ცოლმა, კომპოზიტორმა, მომღერალმა, მევიოლინემ, ლექტორმა და, საერთოდ, თხემით ტერფამდე ერუდირებულმა ქალბატონმა საკუთარი შემოქმედება 70-იან წლებში დაიწყო. იგი თავის გამოფენებში აერთიანებდა საინტერესო ავეჯს, ცერემონიებსა და მუსიკალურ გარემოს. ამით ბოჰემურ წრეებში საკმაოდ პოპულარული გახდა. 1975 წლიდან მუსიკაში გადაბარგდა. ანდერსონის მხატვრული კრედო ახალი მითების შექმნაა, რომლებშიც ცხოვრებისეულ ამბავს ფანტასტიკურ საბურველში ახვევს. ლორიმ ერთხელ თქვა: „საკუთარ თავს ამბის მთხრობლად ვთვლი. სხვა დანარჩენი – პოლიტიკა, სახეები, მუსიკა, სინამდვილეში მხოლოდ ამბებისთვის სიღრმის მიცემის და მსმენელამდე მისი მიტანის საშუალებებია“.

მისი ფირფიტების ჩაწერაში მონაწილეობდნენ ისეთი დიდი მუსიკოსები, როგორებიც არიან: პიტერ გებრიელი, ბილ ლასუელი, ნილ როჯერსი, მისივე მეუღლე – ლუ რიდი, რომელიც, ამავე დროს, ლორის ბოლო დისკის Homeland-ის („სამშობლო“) თანაპროდიუსერიც გახლავთ. ვიოლინოს გარდა, ანდერსონი შესანიშნავად ფლობს ყველანაირ სინთეზატორს, რაც მის მონათხრობ ამბებს ფანტასტიკურ ელფერს სძენს. ახალი დისკის მე-8 და მე-11 ამბებში საქსოფონისტად, არც მეტი, არც ნაკლები, საკულტო მუსიკოსი ჯონ ზორნია მოწვეული, ხოლო ფირფიტის მე-5 ამბავში (Only An Expert) 33 წლის ლონდონელი ელექტრონისტი კიერან ჰებდენი, იგივე Four Tet, კლავიშებზე უკრავს. ალბომის მე-4 და მე-7 ამბებში ანდერსონთან ერთად ენტონი ჰეგარტი (პროექტიდან Antony And The Johnsons) მღერის. ძალიან კარგი დისკია, არტ-როკისა და ექსპერიმენტული მუსიკის მსმენელებს მოეწონებათ.

შეფასება: ******** (8/10)

მოუსმინე: Laurie Anderson - The Beginning Of Memory

ინდასტრიალ-მუსიკის მოყვარულთათვის ტრენტ რეზნორის და მისი ჯგუფის Nine Inch Nails-ის სახელი უცხო ნამდვილად არაა. რეზნორმა თავის ცოლთან, მერიქუინ მაანდიგსა და ატიკუს როსთან ერთად წელს პროექტი How To Destroy Angels ჩამოაყალიბა და მინიალბომი გამოაცხო. პარალელურად რამდენიმე სინგლიც გამოუშვა. პროექტის სახელი აღებულია ერთ-ერთი პირველი ინდასტრიალ-პროექტის „ქოილის“ ამავე სახელწოდების მქონე ალბომიდან. ახალი პროექტიც ძირითადად „ინდასტრიალია“, თუმცა მინიალბომში „დარქ-ემბიენტურ“ ფრაზებსაც მოჰკრავთ ყურს. ტრენტ რეზნორი ბოლო დროს უცნაურად იქცევა. ისევე, როგორც Nine Inch Nails-ის შემთხვევაში, მან მინიალბომის ყველა სიმღერა ინტერნეტსაიტზე განათავსა და მსმენელს უფასოდ გადაწერის საშუალება მისცა. ამის შემდეგ კი იმავე მინიალბომი, იმავე სიმღერებით კომპაქტ დისკად გამოუშვა, ბოლოს კი პირველი ნამუშევრის ვინილის ფირფიტაც გამოიცა.

ალბომზე კარგს ბევრს ვერაფერს ვიტყვი. პირველი ჭაშნიკით თითქოს არა უშავდა, თუმცა სხვადასხვა დროს რამდენჯერმე ისევ მოვუსმინე და უფრო იმედგაცრუებული დავრჩი, ვიდრე მოხიბლული. რეზნორის ხელწერა პირველივე სიმღერიდან იგრძნობა, თუმცა ეს ნამდვილად არაა მძლავრი Nine Inch Nails, მაგრამ არც რამე დიდად განსხვავებული ექსპერიმენტია. ყველაზე მეტად დისკზე ნაზი, ემბიენტური და იდუმალი შვიდწუთიანი A Drowning მომეწონა მერიქუინის სექსუალური ხმით. ჩემი აზრით, ეს პირველ ჯერზე წარუმატებელი ექსპერიმენტია ისეთი მუსიკოსისთვის, როგორც რეზნორია, მაგრამ იმედია, მომავალში იგი აუცილებლად უკეთესს და ბევრად უფრო საინტერესო პროდუქციას შექმნის.

შეფასება: ******* (7/10)

მოუსმინე: How To Destroy Angels - A Drowning

მელოდიური, ტკბილი და მურაბა, ბრიტანული ინდი როკ-ჯგუფი Keane 1997 წლიდან არსებობს, თუმცა პირველ სერიოზულ წარმატებას მხოლოდ 2004 წელს შესანიშნავი სადებიუტო ალბომის Hopes And Fears-ის შემდეგ მიაღწია. აღნიშნულმა დისკმა ჩარტები შტურმით აიღო და ცხრაგზის პლატინის გახდა. იგი შესულია ახალი ათასწლეულის ბრიტანეთის 16 ყველაზე გაყიდვად ალბომს შორის. თუმცა, ამის შემდეგ ყოველი მომდევნო ალბომი პირველთან შედარებით ნაკლებად წარმატებულია. ორი წლის წინანდელი დისკიც ერთგვარი ჩავარდნა იყო ჯგუფის შემოქმედებაში, მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანული ჩარტების ლიდერობას ხელი მაინც გამოჰკრა.

„ღამის მატარებელი“ სხვადასხვა სტუდიაში იწერებოდა. ახალი ფირფიტის ჩაწერაზე მიწვეულები იყვნენ სომალელ-კანადელი მომღერალი K'naan და იაპონელი ჰიპ-ჰოპ მომღერალი Tigarah. ფირფიტამ გაერთიანებული სამეფოს ალბომების ჩარტში უკვე მოახერხა პირველ ადგილზე გასვლა. ამასთანავე, დღეისათვის 100 ათასამდე ასლია გაყიდული. განსაკუთრებული და ახალი დისკზე არაფერია. შეიძლება ითქვას, რომ „ღამის მატარებელში“ მოკალათებული ჯგუფის წევრებისთვის ეს მინიალბომი სატრანზიტო ტრანსპორტივითაა, რომელიც ჯერ დანიშნულების პუნქტამდე არ მისულა. სასურველ სადგურში ჩასული „ქინის“ ბიჭები, ალბათ, უფრო სრულყოფილ ფირფიტას შემოგვთავაზებენ.

შეფასება: ******* (7/10)

მოუსმინე: Keane - Back In Time

ჟურნალი „ათიანში“ #9, აგვისტო, 2010 წელი

ბითლზები და როლინგები (ნაწილი III)

2010-08-05T19:37:00.000+04:00

I ნაწილი იხილეთ აქ: ბითლზები და როლინგები (ნაწილი I)

II ნაწილი იხილეთ აქ: ბითლზები და როლინგები (ნაწილი II)

ლაშა: – 1980 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების ისტორიაში ახალი ერა დაიწყო. რონალდ რეიგანის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვება ამერიკულ ოპტიმიზმს ახალი ეპოქის დაწყებას ჰპირდებოდა. მისი დასაწყისი თითქოს ირანელი მძევლების გათავისუფლება იყო, თუმცა ამ მოვლენიდან რამდენიმე კვირაში (1981 წლის 30 აპრილს), პრეზიდენტზე თავდასხმა მოხდა. რეიგანი გადარჩა, თუმცა მისი პრესმდივანი სამუდამოდ ხეიბარი დარჩა. 25 წლის თავდამსხმელმა ჯონ ჰინკლიმ განაცხადა, რომ ეს ლეგენდარული ჯონ ლენონის მკვლელობისთვის შურისძიება იყო.

გაგა: – არ ვიცი, ჰინკლის რა ამოძრავებდა – ჯონ ლენონის გამო შურისძიება თუ ჯუდი ფოსტერის (სწორედ ნორჩ ჯუდი ფოსტერს დაჰპირდა ჰინკლი, რომ მალე სახელს გაითქვამდა) უპასუხო სიყვარულით დაბრმავება, მაგრამ მაგ მოვლენამდე მოხდა სამწუხარო ტრაგედია: 1980 წლის 8 დეკემბერს, 22:50-ზე სახლში დაბრუნებულ ჯონ ლენონს ზურგიდან ხუთჯერ ესროლეს, რომელიც საავადმყოფოში მიყვანამდე გზად სასწრაფო დახმარების მანქანაში გარდაიცვალა. 80-იანები პირქუშად „იქოქებოდა“...

პოლიციას არ გასჭირვებია მკვლელის დაკავება, რომელიც იქვე ხის ძირში იჯდა და სელინჯერის წიგნს („თამაში ჭვავის ყანაში“) მშვიდად კითხულობდა. ასე ავბედითად შევიდა მარკ ჩეპმენი ისტორიაში. მოგვიანებით პოლიციამ იქვე ბუჩქებში მიგდებული ჯონ ლენონის უკანასკნელი ალბომი – Double Fantasy აღმოაჩინა. მასზე ჯონ უინსტონ ონო-ლენონის უკანასკნელი ავტოგრაფია, რომელიც მან ჩეპმენს სიკვდილამდე ხუთი საათით ადრე ალბომზე მიუწერა.

ლაშა: – ალბომ Double Fantasy-ს მსოფლიო ლენონისგან მთელი ხუთი წელი ელოდებოდა. ეს იმიტომ, რომ ჯონი 1975 წლიდან მთელ დროს ოჯახს უთმობდა. მანამდე კი ის და იოკო თითქმის ერთი წელი დაშორებულები იყვნენ და ლენონი ამას ძალიან განიცდიდა. ჯონი სცენაზე ბოლოს 1974 წლის 28 ნოემბერს გამოჩნდა ელტონ ჯონის კონცერტზე, სადაც ამ უკანასკნელმა საბოლოოდ შეარიგა იოკოს და შემდეგი 5 წელი, როგორც იტყვიან, იგი ოჯახში „ჩაჯდა“. ეს ხუთწლიანი „მდუმარება“ საკმაოდ წაადგა ჯონს და სიკვდილამდე სამი კვირით ადრე სამყაროს მინიშედევრი Double Fantasy აჩუქა, რომელიც მაშინდელი კრიტიკოსების აზრით, არაფრით ჩამოუვარდებოდა1971 წლის ეპოქალურ Imagine-ს, რომელშიც სუსტი კომპოზიცია უბრალოდ არ არის, ხოლო ალბომში ამავე სახელწოდების პირველმა სიმღერამ მილიონობით ადამიანისთვის რაღაც არაოფიციალური ჰიმნის სტატუსი შეიძინა.

გაგა: – ისე, Imagine-მდე სამი წლით ადრე „ბითზლი“ რომ დაიშლებოდა, ამას ჯგუფის თითოეული წევრი ინსტინქტურად გრძნობდა. იგივე განცდა ჰქონდა უბრალო მსმენელსაც. ეპოქა სრულდებოდა. ჯგუფის შიგნით დაპირისპირებებსა და კინკლაობებს რომ თავი დავანებოთ, უბრალოდ, ახალ ათწლეულს თითქოსდა 60-იანების გმირები აღარ სჭირდებოდა. ამას ოთხივე აცნობიერებდა და არსებობის ბოლო ორი წელი თითქოს მორალურად ამ ფინალისთვის ემზადებოდნენ კიდეც.

მათ გვერდით უკვე აღარ იყო ჯადოქარი ეპსტაინი და „ბითლზიც“ ბოლო აკორდისთვის მოემზადა. მაგრამ ის, რაც ლივერპულელებმა დაგვიტოვეს, 2010 წლის გადმოსახედიდანაც ჯერ კიდევ თითქმის შეუფასებელია. ყველაფერს თავი რომ დავანებოთ, მარტო Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band რადღირს. ალბომი, რომელმაც შეცვალა ყველაფერი.

ლაშა: – გაგა, „ბითლზის“ უკანასკნელი ალბომებიდან ჩემთვის ყველაზე საყვარელი Abbey Road-ია ყდაზე ჯადოსნური საკუთარი ფოტოთი, რომელმაც შეიძლება ზუსტად შენი სიტყვები დაადასტუროს და სტუდიის წინ არსებული ქუჩის გადასასვლელი 60-იანებიდან 70-იანებისკენ გადასასვლელად ჩავთვალოთ.

ჩვენი „ცუდი ბიჭებიც“ გავიხსენოთ. შენ „სერჟანტ პეპერსი“ ახსენე და აუცილებლად უნდა ითქვას ისიც, რომ ზუსტად იმ 1967 წელს „როლინგების“ ერთ-ერთისაუკეთესო დისკი Their Satanic Majesties Request გამოდის, რომელიც პირველი და უკანასკნელი ფსიქოდელიური დისკი აღმოჩნდა „სთოუნზებისთვის“. ამ დისკში კიდევ ერთხელ გადაიკვეთა ამ ორი ჯგუფის ცხოვრება, რადგან ფირფიტის პირველივე სიმღერაში ჯონ ლენონი და პოლ მაკარტნი დამატებით პარტიებს ასრულებენ. გარდა „ბითლზებისა“, ჯგუფმა ჯონ პოლ ჯონსიც მიიწვია სიმღერაში She's A Rainbow, სადაც მომავალ „ზეპელინელ“ ბასისტს ორკესტრის არანჟირება დაევალა, რასაც შესანიშნავად გაართვა კიდეც თავი.

გაგა: – სხვათა შორის, ბევრს საუბრობენ „სერჟანტ პეპერსისა“ და „როლინგების“ ამ დისკის გაფორმების მსგავსებაზეც. წინა წერილებში ჩვენ აღვნიშნეთ, რომ „როლინგები“ ოდნავ ჩამორჩებოდნენ ხოლმე „ბითლზებს“ დროში. Their Satanic Majesties Request „სერჟანტების“ ოფიციალური რელიზიდან რამდენიმე თვის შემდეგ გამოვიდა. ზუსტად ერთ წელიწადში საქვეყნოდ ცნობილმა კინორეჟისორმა ჟან-ლუი გოდარმა „როლინგებზე“ შექმნა ფილმი Sympathy For The Devil, რომლის ძირითადი მასალა ჯგუფის სტუდიაშია გადაღებული. ისე დიდი რეჟისორებიდან არა მხოლოდ გოდარი გახლავთ „როლინგების“ თაყვანისმცემელი. მაესტრო მარტინ სკორსეზეც ჯგუფის ოფიციალური ფანია.

ლაშა: – მოკლედ, „ბითლზი“ დაიშალა. მათი დასასრულის დასაწყისად პროდიუსერ ბრაიან ეპსტაინის სიკვდილს ასახელებენ, რომელიც 1967 წელს 27 აგვისტოს ლივერპულში გარდაცვლილი იპოვეს. სხეულის გაკვეთის შემდეგ თვითმკვლელობის ვერსია უარყვეს და მიზეზად ბრომის შემცველი პრეპარატის დიდი დოზა დასახელდა, რომელსაც ბრაიანი კარგა ხანს სვამდა. ეპსტაინი მართლაც დააკლდა ბიჭებს, იგი „ხოჭოებს“ არაერთხელ უნატრიათ ჯერ კიდევ საბოლოო დაშლამდე. ახლა ერთ უცნაურობასაც ვიტყვი. „ბითლზი“, რომელიც გაერთიანებული იყო ეპსტაინისა და მაკარტნის დაარსებულ Apple Corps Ltd-ში, იურიდიულად დაიშალა 1989 წელს, როცა სასამართლომ დააკმაყოფილა მაკარტნის მიერ ჯერ კიდევ 1971 წელს აღძრული სარჩელი, რომლის თანახმადაც „ბითლზი“ 1975 წელს დაშლილად გამოცხადდა, თუმცა იურიდიული გარჩევები 1989 წლამდე მიმდინარეობდა. კიდევ არსებობდა სხვა მიზეზები, რომელმაც ჯგუფის წევრების ერთად ყოფნა თითქმის აუტანელი გახადა...

გაგა: – საერთოდ არ მიყვარს ამ ქალზე ბევრი საუბარი, მაგრამ ავი ენები ამბობენ, რომ სწორედ იოკო ონო იქცა განხეთქილების ვაშლად. მას მეხუთე „ხოჭოსაც“ კი ეძახდნენ. „თეთრი ალბომის“ ჩაწერისას იოკო გვერდიდან არ სცილდებოდა ქმარს და თვით ყველაზე უწყინარი და „ბუნჩულა“ რინგოც კი გააღიზიანა, აღარაფერს ვამბობ ჯორჯსა და პოლზე. მოკლედ, იოკო ერთგვარი femme fatale აღმოჩნდა ჯგუფისთვის. რინგო რომ გააქციო სტუდიიდან, უნდა მოახერხო...

ლაშა: – სხვათა შორის, იოკოზე და ლენონზე ერთხელ მიკ ჯაგერმაც თქვა: „იოკო უკრძალავდა ჯონს თავის კოლეგა მუსიკოსებთან შეხვედრას. მისი აზრით, მათ ცუდი ზეგავლენა ჰქონდათ ლენონზე“. ჩვენ წინა სტატიაში ვთქვით, რომ ჯონი და მიკი ხშირად ერთად იყვნენ, დროსაც ატარებდნენ, ერთობოდნენ, განსაკუთრებით 1973 წელს, როცა ცოლ-ქმარი დროებით ერთმანეთს დაშორებული იყო. მიკი აგრძელებს: „ჩვენ დროს მხიარულად ვატარებდით. ვსვამდით და იალქნიანი იახტებით ვცურავდით, ვისხედით და გიტარაზე ვუკრავდით. როცა იოკო ჯონს დაუბრუნდა, მე ალბათ იმ ადამიანთა რიცხვში შემიყვანა, რომელსაც ჯონზე ცუდი ზეგავლენა ჰქონდა და ამის შემდეგ აღარასდროს მომცემია მასთან შეხვედრის უფლება“.

გაგა: – 1974 წლიდან ჯონი და მიკი საერთოდ აღარც კი შეხვედრიან ერთმანეთს. ახალ ათწლეულში „როლინგებს“ „ბითლზის“ გარეშე მოუწიათ არსებობა. 1969 წელს ამას ბრაიანის ტრაგიკული სიკვდილიც დაემატა. აი, აქ კი The Rolling Stones-ი არ გაჰყვა „ბითლზების“ გზას და არ დაშლილა. მათ ხავერდოვნად გადალახეს ათწლეულის გასაყარი. Beggars Banquet (1968), Let It Bleed (1969), Sticky Fingers (1971) და Exile on Main Street (1972) – ეს ალბომები დღემდე ხვდებიან სამყაროს დიდ ალბომთა ჩარტებში. ჯგუფში მეხუთე წევრად თითქოსდა აბსოლუტურად „არაროლინგურად“ ქერა მიკ ტეილორი გამოჩნდა, რომელმაც თავისი თანდაყოლილი ლირიზმით და მელოდიურობით ჯგუფს განუმეორებელი ჟღერადობა შესძინა, რაც ასე აკლდა „როლინგებს“. ტეილორი რაღაც პერიოდის შემდეგ დატოვებს ბენდს. მას რონი ვუდი შეცვლის. ამით ქოლექტივი კიდევ სხვა ტიპის მუხტს და შარმს შეიძენს, რომელიც სამ ათეულ წელზე მეტხანს გრძელდება.

ლაშა: – „სთოუნზები“ იმის შემდეგ დღემდე აღარ გაჩერებულან, მუდმივი ძიება, ექსპერიმენტები, სიახლეების დანერგვა... 70-იანებში კი ყველაფერი კატასტროფული სისწრაფით იცვლებოდა, მათ შორის მუსიკა და მსმენელიც. მიუხედავად ამისა, არ ყოფილა შემთხვევა, რომ ვინმეს „სთოუნზები“ ძველმოდურად მოსჩვენებოდა. ძალიან ბევრ ბენდს მიეკერა „ნაფტალინი“, მაგრამ არა „როლინგებს“. უფრო მეტიც, „სთოუნზების“ 1978 წლის ალბომ Some Girls-დან რამდენიმე კომპოზიცია უკვე ყველაფერი ძველის უარმყოფელ პანკმოძრაობის ჩარტებშიც კი მოხვდა, რაც გასაოცარი ფაქტია.

პანკები იქით იყვნენ, და ისიც გავიხსენოთ, რომ პარალელურად თითქმის დისკოს სტილში შექმნილი ალბომიც არსებობს – Miss You, რომელიც იმ ათწლეულის ერთ-ერთ საუკეთესო ნამუშევრად ითვლება. ასეთი კონტრასტები და ყველგან ჰაიკლასის სტატუსით ყოფნა – ეს მხოლოდ „როლინგებს“ შეუძლიათ. როგორ ახერხებენ ამას, ჩემთვის დღემდე გაურკვეველია, საიდან იღებენ ამ მარადიულ ახალგაზრდულ ენერგიას...

გაგა: – იქნებ ამ ყველაფრის ერთ-ერთი მიზეზი ჯგუფის წევრების მენტალობაში და მათ საკმაოდ პრაგმატულ აზროვნებაშია? თუნდაც იქიდან დავიწყოთ, რომ „როლინგებისთვის“, რაოდენ გასაკვირიც უნდა იყოს, 60-იანები სულაც არ იყო მშვიდობის და სიყვარულის ეპოქა ან სიმბოლო. მათ ამ ყველაფრის უბრალოდ არსჯეროდათ და ამას ღიად აცხადებდნენ. მაშინ ძალიან მოდურ ფსიქოდელიას და გულუბრყვილო უტოპიზმს პირდაპირ სისულელეს უწოდებდნენ. ამას ხელი არ შეუშლია, რომ პირველი და უკანასკნელი ფსიქოდელიური ალბომი Their Satanic Majesties Request ჩაეწერათ. ეს ბევრს აღიზიანებდა, მაგრამ გადასარევად ჯდებოდა იმ იმიჯში, რაც „როლინგებს“ მედიამ და საზოგადოებამმიაკერა. მოგვიანებით აღმოჩნდება, რომ მისი უდიდებულესობა The Rolling Stones აბსოლუტურად მართალი იყო. იდეალისტური დაპირებები გაცამტვერდა, დაიმსხვრა და გაქრა, ხოლო ისინი კი დარჩნენ და კომპლექსებით აღსავსე მოდურ-სნობურ არაერთ ეპოქას კიდევ „მოინელებენ“.

ლაშა: – მაშინ თითქმის მოდურიც კი გახდა გასტროლებსა და ცოცხალ კონცერტებზე უარის თქმა. იგივე „ბითლზი“ და ბობ დილანიც რატომღაც ასე იქცეოდნენ. The Rolling Stones-მა კი ტრადიციულად გადაწყვიტა დინების საწინააღმდეგოდ წასვლა და ყველას დაუმტკიცა, რომ მხოლოდ ბრწყინვალე ალბომების გამოშვება სულაც არაა საბაბი იმისა, რომ ცხვირი მაღლა ასწიო და მაღალფარდოვნად უარი განაცხადო სცენაზე გამოსვლებზე. „როლინგებმა“ შექმნეს სცენაზე ცოცხალი შესრულების კანონიკა, სტანდარტი, ფორმულა, რომელიც დღემდე მუშაობს და რომელსაც ნებისმიერი ბენდი დაუწერელი კანონივით იყენებს, როგორც ქრესტომათიულ მაგალითს, პანკ-როკიდან დაწყებული და ბლექ-მეტალით დამთავრებული. ხოლო მიკ ჯაგერის იმ პერიოდისთვის ნოვაციური სცენური ქორეოგრაფია საყოველთაოდ მისაბაძი გახდა. იმავე ფრედი მერკურიმ თითქმის ყველაფერი ჯაგერისგან აიღო და ამას Queen-ის ლეგენდარული ფრონტმენი არასოდეს მალავდა.

გაგა: – და რას საქმიანობდნენ ამ დროს „ექსბითლზები“? ძნელია უცებ აღმოჩნდე არა როგორც ხელშეუხებელ ბასტიონ The Beatles-ის განუყოფელი ნაწილი და მოევლინო როგორც მხოლოდ პოლ მაკარტნი ან ჯორჯ ჯარისონი. პრობლემები იყო, ფსიქოლოგიურიც და პრაქტიკულიც. „ბითლზისგან“ განსხვავებით, სამყარო მორალურად ჯერ მზად არ იყო, რომ ლივერპულელები ცალკცალკე მიეღო. მაგრამ ერთ-ერთმა „ექსბითლზმა“ „გაისროლა“ და, რაოდენ გასაკვირიც უნდა იყოს, ეს აღმოჩნდა ჯორჯ ჰარისონი. ლენონ-მაკარტნის ჩრდილქვეშ მყოფი ჰარისონი უცებ მსმენელს მოევლინა როგორც ნიჭიერი და ნოვატორი მუსიკოსი. All Things Must Pass-ი აღმოჩნდა მუსიკის ისტორიაში პირველი ე. წ. „სამმაგი“ ალბომი, რომელმაც პარალელურად 1970 წლის ჩარტებში მაღალი ადგილები დაიკავა. გაკვირვებულ პუბლიკას უცებ გაახსენდა თუ რომელი ჰიტების ავტორი გახლდათ ჯორჯი „ბითლზში“ მოღვაწეობის დროს. უკვდავი ჰიტები Here Comes The Sun, Something და While My Guitar Gently Weeps, ხომ ჯორჯის ეკუთვნის.

ლაშა: – ცალკე აღნიშვნის ღირსია სინგლად გამოსული სიმღერა My Sweet Lord. ეს კომპოზიცია არა მარტო უდიდესი ჰიტია, რომელიც დღესაც სრულდება და შესრულდება სამყაროს დასასრულამდე, არამედ რაღაც პერიოდი სასამართლოს განხილვის ობიექტიც გახდა. ჯორჯს ბრალი პლაგიატობაში დასდეს, თუმცა იმავე ჰარისონმა 1971 წლის პირველ აგვისტოს მოახერხა და რავი შანკართან ერთად ჩაატარა იმ დროისთვის უნიკალური საქველმოქმედო ღონისძიება „კონცერტი ბანგლადეშისთვის“, რომელიც „მედისონ სქუაიერ გარდენში“ ჩატარდა და მას 50 000 ადამიანი დაესწრო. ამ ეპოქალურ კონცერტზე, ჯორჯის გარდა, მთელი მაშინდელი თანავარსკვლავედი: ბობ დილანი, ერიკ კლაპტონი, ბილი პრესტონი, ლეონ რასელი, და მუდამ ჯიგარი რინგო გამოვიდნენ. მთელი შემოსავალი $243.418 კი ციკლონ „ბჰოლას“ და სამოქალაქო ომის შედეგად დაზარალებულ ბანგლადეშს (მაშინდელ დასავლეთ პაკისტანს) გადაეცა. ასეთი ტიპის როკ-აქციები მომავალში მრავალჯერ გაიმართება, მაგრამ ამ ყველაფრის პიონერი და სულისჩამდგმელი ყველაზე „იდუმალი ხოჭო“ ჯორჯ ჰარისონი აღმოჩნდა. ჯორჯის ეს „აფეთქება“ აბსოლუტურად ბუნებრივი იყო. მისმა დაგუბებულმა მუხტმა და საკმაოდ საინტერესო შემოქმედებამ უცებ ამოხეთქა.

გაგა: – ლენონის სიკვდილმა მასზე შოკის მომგვრელად იმოქმედა. მიუხედავად იმისა, რომ რინგოს და პოლისგან განსხვავებით იგი, ჯონს თითქმის არ ეკონტაქტებოდა, მან მაინც მიუძღვნა ძველ ძმაკაცს სიმღერა All Those Years Ago, რომელიც „ბილბორდის“ ჩარტებში ხუთი კვირა ლიდერობდა. ისე ჯორჯზეც მოხდა თავდასხმა. 1999 წლის 30 დეკემბერს ვინმე მაიკლ აბრამი შეიპარა ჰარისონების სახლში და ჯორჯს დანით რამდენიმე ჭრილობა მიაყენა. არავინ იცის, როგორ დასრულდებოდა ეს ამბავი, რომ არა ჰარისონის მეუღლე ოლივია. მან იმდენი მოახერხა, რომ თავდამსხმელი განაიარაღა და პოლიციასაც გამოუძახა. მეორე დღეს ჰარისონს მეგობარმა მუსიკოსმა ტომ პეტიმ ფაქსი გამოუგზავნა შემდეგი ტექსტით: „იმედია, კმაყოფილი ხარ ცოლად მექსიკელი ქალი რომ მოიყვანე“. უნდა ვახსენოთ ერთი გენიალური პროექტიც, რომლის სულისჩამდგმელი ისევ და ისევ ჯორჯი აღმოჩნდა.

ლაშა: – მხედველობაში ალბათ, სუპერჯგუფი Traveling Wilburys გაქვს, სადაც ჰარისონთან ერთად ბობ დილანი, ტომ პეტი, როი რობინსონი და ჯეფ ლინი შევიდნენ. ამ ფენომენური შემადგენლობის სუპერბენდმა თავის პირველი ალბომის მასალები ბობ დილანის ავტოფარეხში ჩაწერა და ალბომი 1988 წელს გამოუშვა. ჯორჯი მძიმე ავადმყოფობით – ტვინის კიბოთი 2001 წლის 29 ნოემბერს გარდაიცვალა. სიკვდილის შემდეგ მისმა მეგობარმა ჯეფ ლინმა გამოსცა ჯორჯის უკანასკნელი ალბომი Brainwashed (ტვინისგამორეცხვა), რომელიც მისი ერთგვარი იუმორისტული დამოკიდებულება იყო თავის უკურნებელი დაავადებისადმი. 30 ნოემბერს ბუკინგემის სასახლეში ჰარისონის პატივსაცემად, ბრიტანეთის დროშა დაეშვა და სამეფო გვარდიის ორკესტრმა პირველად შეასრულა The Beatles-ის სიმღერები.

გაგა: – პოლი და რინგო, „ექსბითზლების“ რანგშიც არ იყვნენ უსაქმოდ. რინგოს დღემდე 27 ალბომი აქვს გამოცემული, აქედან ერთი საშობაო და ერთიც საბავშვო. პირველ დისკზე მუშაობა მან ჯერ კიდევ „ბითლზში“ ყოფნისას დაიწყო და გამოსცა კიდეც 20 – 50-იანი წლების ჰიტები. თუმცა რინგოს შემოქმედება არც ისე კაშკაშა და თვალში საცემია, როგორც დანარჩენი „ექსბითლზების“. პოლ მაკარტნი ამ მხრივაც, რაღა თქმა უნდა, ერთ-ერთი გამორჩეული მუსიკოსია. იგი დღემდე ფორმაშია, უამრავ კონცერტს მართავს და ისეთ ფირფიტებს იწერს, რომლებიც კარგად იყიდება. პოლი ფერწერითაც გატაცებულია და მისი პირველი გამოფენა 1999 წელს მოეწყო გერმანიაში, ხოლო 2000 წელს იოკოსთან ერთად ნიუ-იორკში გაიმართა მათი ნამუშევრების ერთობლივი გამოფენა.

ლაშა: – გაგა, მიუხედავად იმისა, რომ „როლინგები“ არ დაშლილა, მთელი ამ ხნის განმავლობაში მათი წევრები ჯგუფის საქმეების გარდა, საკუთარი შემოქმედებით არიან დაკავებულნი. მაგალითად, მიკ ჯაგერმა დღემდე 4 მეტნაკლებად წარმატებული ოფიციალური სტუდიური ალბომი ჩაწერა, ხოლო კიტ რიჩარდსი 3 სოლო ნამუშევრის ავტორია. მას ყოველთვის იწვევენ ბლიუზ-გიტარისტების ჯემებსა და კონცერტებზე. ამავე დროს, მისი სასცენო იმიჯი გადაიღო ჯონი დეპმა კაპიტან ჯეკ სპაროუს როლისთვის ფილმში „კარიბის ზღვის მეკობრეები“. ამ ფილმის ბოლოსერიაში კიტ რიჩარდსი სპაროუს მამის როლშიც კი მოგვევლინა.

გაგა: – თითქმის შეუძლებელია „ბითლზებზე“ და „როლინგებზე“ მოკლედ ლაპარაკი. მათ ფენომენებზე მონოგრაფიებიც დაუწერიათ, რომელთა რაოდენობაც სოლიდურ ბიბლიოთეკას შეავსებდა. ბოლომდე ამ ყველაფრის გააზრება და ანალიზი თითქმის შეუძლებელია. რაც დრო გადის, სულ უფრო და უფრო ახალ-ახალი პლასტები იხსნება და სულ ახლებურად გვევლინება ამ ორი სუპერბენდის შემოქმედებაც. წერილის მესამე ნაწილი ერთი ეპოქალური პრეზიდენტის – რონალდ რეიგანის ხსენებით დავიწყეთ და წერილის დასასრულშიც მეორე ეპოქალური პიროვნება და ასევე პრეზიდენტის – ვაცლავ ჰაველის ერთი საინტერესო ქმედება გავიხსენოთ. როდესაც ვაცლავ ჰაველი თავისუფალი ჩეხეთის პრეზიდენტი გახდა, ერთ-ერთი პირველი ბრძანებულება, რასაც მან ამ რანგში მყოფმა ხელი მოაწერა, იუწყებოდა: ჩეხეთის პრეზიდენტი პრაღაში იწვევდა The Rolling Stones-ს კონცერტის ჩასატარებლად.

ლაშა: – როგორც იტყვიან, კომენტარები ზედმეტია...

ჟურნალი „ათიანში“ #8, ივლისი, 2010 წელი