კულტურა

კულტურა ნათლად წარმოაჩენს ამა თუ იმ ქვეყნის თუ ეროვნების ბუნებრივ სახეს. თავად კულტურას ქვეყნის ხელისუფლება კი არა, ხალხი, საზოგადოება ქმნის. ჩვენში კულტურა რატომღაც მხოლოდ კულტურის მინისტრთან, თეატრთან, კინოსთან და საერთოდ, ხელოვნებასთან ასოცირდება. ხელოვნებას კი სწორედ იმიტომ ჰქვია ხელოვნება, რომ ის არ არის მარტოოდენ კულტურა. ხელოვნება, რა თქმა უნდა, შემოქმედებაა, რომელიც ერის კულტურის განუყოფელი ნაწილია, მაგრამ ერის კულტურას არა მარტო მუსიკოსი, მსახიობი, მხატვარი, სკულპტორი, რეჟისორი, ჟურნალისტი, არქიტექტორი ან მწერალი, არამედ უბრალო ხალხი ქმნის.

შესაძლოა საქართველოში ხელოვნების გარკვეული მიმდინარეობები შესანიშნავ დონეზეა, მაგრამ ალბათ, ბევრი თქვენგანი დამერწმუნება, რომ ჩვენ, საერთო ჯამში, უკულტურო ერი ვართ. ჩვენი უკულტურობა კი იმდენად თვალში საცემია, ხშირ შემთხვევაში, მსოფლიოში სირცხვილით თავი არ გამოგვეყოფა. შევეშვათ იმას, რომ ჩვენ ელემენტარულ ბიურგერულ (ეს სიტყვა ამ შემთხვევაში სრულებით არ არის სალანძღავი) ეტიკეტებს არ ვიცავთ. ამდენი ტყუილებისა და ნევროზული სიტუაციის გამო კი ძალიან არაბუნებრივები და პირქუშები გავხდით. ამით არამარტო ერთმანეთს, არამედ აქ ჩამოსულ სტუმრებსაც თავს ვაბეზრებთ. შეიძლება ვთქვათ – ჯანდაბას, გადამთიელები, მაგრამ ერთმანეთს რას ვერჩით? ჩვენ არა გვაქვს არც ქუჩაში ქცევის, არც ტრანსპორტით მგზავრობის, არც ტელეეკრანიდან საუბრის, არც ტელეფონზე ლაპარაკის, არც კინოსა და სპექტაკლის ყურების, არც ტაძარში დგომის, თუნდაც არჩევნების ჩატარების, ან სუფრის კულტურაც კი. შესაძლოა, ადრე გვქონდა კიდეც, მაგრამ დღეს სრული უკულტურობაა. ყველაზე სამწუხარო კი ისაა, რომ საქართველო მსოფლიოს ხალხებში არა თავისი ხელოვნებითა თუ კულტურით, არამედ მხოლოდ ნავთობის „ტრუბით“ გახდა ცნობილი. თუმცა ეს ლოგიკურია. ამდენი ფარსი და ხელოვნურობა, რაც დღეს ქართულ ხელოვნებაშია, ალბათ, ავადსახსენებელი „კომუნისტების დროსაც“ კი არ არსებობდა. ისიც გაურკვეველია, რატომ იბრიქებიან დღეს ქართული ხელოვნების „თვალსაჩინო“ მოღვაწეები და რატომ აიგივებენ თავიანთ უნიჭო შემოქმედებას ქართულ კულტურასთან.

აქ არსებული სტერეოტიპის მიხედვით, დღეს გაქსუებული ახალი ქართველი „კულტურული“ ადამიანი უნდა ესწრებოდეს „მეტეხი პალასში“ გამართულ მოდების ჩვენებებს, სადაც თავიანთ „კოსწიუმებს“ წარმოაჩენენ ელიტური მოდელიორები, უნდა დადიოდეს უნიჭო კლიპების პრეზენტაციებზე და ასევე უნიჭო მომღერლების „პირდასაბჩენ“ კონცერტებზე. საღამოს კი უნდა გაერთოს, ანუ „იგულავოს“ კაზინოებში ან საუნებში, დღე კი რომელიმე რესტორანში უნდა დაასრულოს, სადმე ძველი ტაძრის მახლობლად, სადაც უნდა შეისვას სამშობლოს, კაი ბიჭებისა და წმინდა სალოცავების სადღეგრძელოები. ამის შემდეგ კი საკუთარი იარაღის „გამოცდაც“ შეიძლება ჰაერში ან ცოცხალ მიზანში. ესაა ნამდვილი „კულტურული“ ქართველის ოცნება და მიზანი. მისი ბავშვი კი ქუჩაში „ბომბოჩკებს“ უნდა აფეთქებდეს და ფეხმძიმე ქალებს მუცელს უშლიდეს!

ნამდვილი „კულტურული“ ქართველი ვინმესთან საუბრისას რაც შეიძლება ხშირად უნდა აგზავნიდეს საკუთარ დედას საროსკიპო სახლში, ამავე დროს, ბოლომდე უნდა შესვას მშობლების, განსაკუთრებით კი დედის სადღეგრძელო. საქართველოში ხომ დედის კულტია?! ოღონდ დედის პატივისცემის კი არა – გინების! ამით, ანუ ამ კულტურით კი ქართველები თითქოს ვამაყობთ კიდეც. „კულტურული“ ქართველი აუცილებლად უნდა მისტიროდეს წარსულს. მან არ უნდა იფიქროს არც აწმყოზე, მით უმეტეს – მომავალზე. „კულტურული“ ქართველის აზრით, სხვა ერები უკულტუროები არიან, რადგან როდესაც ჩვენ თურმე ბიბლიას ვთარგმნიდით, „ისინი“ სარცხვინელზე ფოთოლაფარებულები დარბოდნენ, ამიტომ არც ინგლისელებს, არც ფრანგებს კულტურა არა აქვთ. ვინც ზემოთ ნახსენებს ქვეყნებში, ან კიდევ სხვაგან ვინმე ყოფილა პირველ რიგში, ალბათ ამ ქვეყნების უბრალო მოქალაქეების ქცევის კულტურა მოხვდება თვალში. ისინი არა მარტო სიტყვებით, არამედ საქმითაც უზარმაზარ პატივს სცემენ საკუთარ წარსულს და კულტურას. ჩვენ კი ერთადერთი რაც შენარჩუნებული გვქონდა, ვაზის კულტურა, გადავაშენეთ, მოვიგონეთ უაზრო ტრადიციები, რიტუალები. მიცვალებულის სასახლეს თავით სამჯერ კარზე ვაჯახუნებთ და ისე ვასაფლავებთ. მერე კი ვჭამთ, ვსკდებით, ვსვამთ, ღვინით ვიჭყიპებით და ამას მიცვალებულის პატივისცემას ვეძახით. არადა, ჩვენი უკულტურობით ცოცხლები ერთმანეთს სიცოცხლეს ვუმწარებთ, მერე კი „აუჰ, რა კაცი (ქალი) დავკარგეთ!“ – ვიძახით.

რა თქმა უნდა, კულტურაა ისიც, რომ ადამიანს კარგის დანახვა შეუძლია, მაგრამ უკულტურობაა ყველაფერზე თვალების დახუჭვაც. ყველაზე მეტად ალბათ, უნდა ვისურვოთ, რომ „სასახლეში“ ჩაწვენილი ქართველთა უკულტურობა სამჯერ თავით კარზე მივაჯახუნოთ და სამუდამოდ მიწაში ჩავაგდოთ.

„ზუმბა“ მიწისქვეშ და მიწის ზემოთ – ქუჩის აკადემია მუსიკაში

ზაზა კორინთელი: „თუ მუსიკაში გულწრფელი ხარ, ის არ გაგწირავს – მუსიკა ერთგული მეგობარია“

ქუჩაში სიმღერა და დაკვრა ალბათ იმ უძველესი დროიდან მოდის, როცა კაცობრიობამ პირველი ქალაქების აშენება დაიწყო. შუა საუკუნეების ევროპაში არსებობდნენ მენესტრელები, რომლებიც ქალაქ-ქალაქ, სოფელ-სოფელ დადიოდნენ და საკუთარი მუსიკით ირჩენდნენ თავს. ასე რომ, ქუჩის მუსიკა ეროვნული ფოლკლორისა და კულტურის განუყოფელი ნაწილია.

დღეს თბილისში რამდენიმე ადგილზე შეხვდებით ქუჩაში მდგომ მუსიკოსებს, რომლებიც თავიანთი დაკვრის საფასურად ადამიანების ყურადღებასა და მცირე მატერიალურ შემონაწირსაც იმსახურებენ. თუმცა ეს ზოგიერთს ძალიან უცხოდ ხვდება თვალში.



„ახალი ვერსია“ გაესაუბრა ბოლო წლების ერთ-ერთ პირველ თბილისელ ქუჩის მუსიკოსს, ზაზა კორინთელს, იგივე „ზუმბას“, რომელმაც თავისი შემოქმედებითი ცხოვრების 5-6 წელი ქუჩას დაუთმო და ცხოვრების ამ მონაკვეთს დიდი სიამოვნებით იხსენებს.

ზაზა კორინთელი: ის წლები ჩემი ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი ეტაპი იყო. ეს სულის მოთხოვნილებაა. ქუჩის კონცერტებს სულ სხვა დანიშნულება აქვს. ეს არის ხალხთან უშუალო კონტაქტი, ყოველგვარი რეკლამის, ბიზნესის გარეშე. როდესაც დრო გვაქვს, ქუჩაში ისევ ვუკრავთ. ყველაფერი კი 1990-იან წლებში დაიწყო, როცა სკოლა დავამთავრეთ, ცხოვრებაში ფეხი შევდგით და დაკვრა დავიწყეთ. ყველაზე საუკეთესო სცენა ქუჩა აღმოჩნდა. ეს ჩვენთვის არასოდეს ყოფილა რაღაც ორიგინალობის ძიება ან თვითრეკლამა. ქვეყანაში ძალიან დაძაბული, დეპრესიული, ომის მდგომარეობა იყო. არ არსებობდა შემოქმედებითი ცხოვრება, არც დაკვრის, არც საკონცერტო განწყობა არსებობდა. ჩვენმა ქუჩის კონცერტებმა სისტემატური ხასიათი მიიღო. ხალხმა იცოდა, რომ ყოველდღე თავისუფლების მოედნის მიწისქვეშა გადასასვლელში, დღის გარკვეულ მონაკვეთში ეწყობოდა სულის ერთგვარი ზეიმი. იქ იკრიბებოდნენ ადამიანები ხელოვნების სხვადასხვა სფეროდან. ჩვენ სიმბოლურად პატარა სცენა გამოვჭედეთ, რომელიც შეგეძლო წაგეღო ან წამოგეღო. მასზე სამი-ოთხი კაცი ეტეოდა. ეს სიმბოლური სცენა მხოლოდ 10 სანტიმეტრით იყო ამაღლებული. ზოგს ეგონა, რომ „საწყალ ბიჭებს“ ძალიან გვიჭირდა და ამის გამო მთავრობას დედას ვაგინებდით. ზოგს პოლიტიკური აქცია ეგონა.

სულ იყო პრობლემები პოლიციასთან. ბოლო კონცერტებზე უკვე 100-200 კაცი ყოველდღე იკრიბებოდა. ჩვენ მაშინ აპარატურა არ გვქონდა და ამიტომ აკუსტიკურ ინსტრუმენტებზე ვუკრავდით. პოლიციელებს ეშინოდათ „ზუმბას“ მოძრაობა უმართავი არ გამხდარიყო. ხალხი ჩვენთან ერთად უკრავდა, მღეროდა, ცეკვავდა, ანუ შემოქმედებით პროცესში თავადაც იღებდა მონაწილეობას. 1997 წელს თვით მთაწმინდის რაიონის პოლიციის უფროსი დაესწრო ჩვენს კონცერტს თავისი შემადგენლობით და სიტუაცია დაიძაბა. ეს აღმოჩნდა იმ პერიოდში ჩვენი ქუჩის კონცერტების ბოლო დღე, რადგან ევროპაში წავედით. იქ კი ქუჩის კონცერტები კულტურის განუყოფელი ნაწილია.

თბილისის ქუჩებში დაკრული ყოველი კონცერტი ენერგეტიკული ხარისხითა და ეფექტით აღემატება ევროპის მსგავს აქციას. ის ენერგია, რაც თბილისში იხარჯებოდა, ასმაგად უკან ბრუნდებოდა არა მატერიალურად, არამედ სულიერად. ევროპაში ქუჩის მუსიკოსი ქალაქს ალამაზებს. იქ ქუჩის კონცერტები, თეატრები თუ პერფორმანსები ქალაქური ცხოვრების ჩვეულებრივი მოვლენაა. ჩვენ რასაც თბილისში ვუკრავდით, იგივეს ვასრულებდით ევროპაშიც. მეგონა, იქ ჩასვლისას იმათ ენაზე რამეს შევასრულებ და იქაურებს ამით გავაკვირებ-მეთქი, მაგრამ ასე არ ყოფილა.

დასავლეთში არ აინტერესებთ შენი ჯაზი, როკი და ალტერნატივა, რადგან ეს მათთვის ცნობილი მუსიკაა. იმათ აინტერესებთ ვინ ხარ, საიდან მოდიხარ, რა კულტურა გაქვს, რას მღერი, საერთოდ, რა გინდა. ევროპის ქალაქში დილას კაცს სამსახურში ეჩქარება და თუკი ქუჩაში მუსიკოსი ხვდება, მას არა აქვს დრო, დადგეს და უსმინოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში სამსახურში დააგვიანებს. იქ ცხოვრება ციფრულადაა გათვლილი. კრაკოვში როგორც კი ქართულად დავუკარით, იმ მომენტშივე სურათი შეიცვალა. ბევრმა ფეხებზე დაიკიდა სამსახური და იგივე პროცესები დაიწყო, რაც თბილისში ანუ ხალხი ჩვენს ირგვლივ შეგროვდა. აქედან ორნი წავედით პოლონეთში. ერთი კვირა ავტოსტოპით ვიმგზავრეთ. როდესაც კრაკოვში ჩავედით, საოცრად დაღლილები, მშივრები და უფულოები ვიყავით. დავჯექით მიცკევიჩის ძეგლთან. დაღამდა. იქ არავის ვიცნობდით და არც პოლონურიც ვიცოდით. პატრონი, მეგობარი იქ არ გვყავდა. რა უნდა გვექნა? ამოვიღეთ გიტარები და დავუკარით. შეიძლება ეს ვიღაცისთვის მისტიკა იყოს, მაგრამ ჩემთვის ცხოვრების წესია.

თუ მუსიკაში მართალი ხარ, ის არ გაგწირავს. მუსიკა ერთგული მეგობარია. ქუჩის მუსიკა დიდი სკოლაა და არა ნაკლებ მნიშვნელოვანი, ვიდრე სხვა აკადემიები. რა თქმა უნდა, მე არც ერთ მუსიკალურ სკოლას არ გამოვრიცხავ, რადგან ყველაფერს თავისი მისია და დანიშნულება აქვს. ქუჩის ხელოვნება უფრო მეტად უშუალო, ლაღი, ძლიერი, ცხოვრებისეულია და უფრო მეტად დატვირთულია ნაღდი ემოციით. თუ კომპოზიტორი ხარ და მუსიკას წერ, ქუჩის სკოლა ძალიან ბევრ რამეს გაძლევს. ჩემს მუსიკაზე ყველაზე დიდი გავლენა სწორედ ქუჩის სკოლამ იქონია. ერთ საიდუმლოს გაგიმხელ: ყოფილა მომენტები, როცა ქუჩაში მშიერი გამოვსულვარ და სიგარეტის, საჭმლის და ერთი ბოთლი ღვინის ფული მინატრია. ამ ფიქრებით მთელი დღე დავმდგარვარ და ოც თეთრზე მეტი ვერ მიშოვია. უკვე სახეზე მეწერა, რომ მარტო ფულისთვის ვუკრავდი. როდესაც ეგოისტური, მიწიერი გადამიყრია და თვალდახუჭულს დამიკრავს, შესაბამისად დაფასებულა იმის მიხედვით, თუ რისი საშუალება აქვს გვერდით ჩამვლელ ხალხს. ამ შემთხვევაში ფულს სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს ანუ გეძლევა იმდენი, რამდენიც გჭირდება. ეს ძალიან ლამაზი ცხოვრებაა, რომელსაც თავისი წესები აქვს. ამ დროს აუცილებლად ღმერთის ზრუნვასაც გრძნობ. ძალიან ჰარმონიული მომენტია. ჩამოვაყალიბე ფორმულა: „მართალი იყავი შენს გრძნობასთან და საკუთარი გრძნობა გიშველის“.

ვიღაცამ შეიძლება იფიქროს, რომ ქუჩაში დაკვრა კარგი პონტია. პონტის გულისთვის გამოსული ადამიანი არ არის ქუჩის მუსიკოსი. ბევრი შეიძლება იმისთვის გამოვიდეს ქუჩაში, რომ ქალების ყურადღება დაიმსახუროს, ან სასმელის ფული იშოვოს. თუ ამის გამო დაუკრავ, არა ხარ მუსიკოსი, მსმენელს ატყუებ. ჩემთვის ქუჩის სცენა, კლუბი, ფესტივალი, თუ სტადიონი ერთი და იგივეა. თუ საკუთარ სულთან მართალი ხარ, მსმენელი მიგიღებს. დღეს ისე გაუფასურდა თუნდაც საკუთარი მუსიკისადმი ნაღდი და გულიანი მიდგომა, რომ მუსიკოსები შოუ-ბიზნესის რაღაც ამბებში ტრიალებენ. ეს კი შოუ-ბიზნესი კი არა, საშინელი მარაზმია, რომელიც თეატრალურიც არ არის. ყველაფერი ტყუილზეა აგებული. ადამიანს ინტელექტი არ სჭირდება სუფთა და მახინჯი ბგერის ერთმანეთისგან გასარჩევად. თავად ბგერას აქვს არაჩვეულებრივი ძალა.

მე არავის მოვუწოდებ ქუჩაში დაკვრისკენ, რადგან ყველას თავისი გზა აქვს. შესაძლოა, არსად წასვლა ან გასვლა არ დაგჭირდეს და ისე იპოვო საკუთარი თავი. ფაქტია, რომ განათლება საჭიროა. არ მიყვარს გამოთქმა „ნიჭიერია, მაგრამ არაფერი გამოსდის“. ქუჩის სკოლაც თავისებური განათლებაა, მაგრამ იქ არ უნდა დარჩე. მაშინ შეთითხნილ იდეალს ემსახურები, უკვე ვეღარ ვითარდები. თუკი ფულს ვერ ვშოულობ, ამისთვის ქუჩის მუსიკოსად არ უნდა მოვკვდე. მეორე რადიკალურობაა ელიტური მუსიკოსობა დაიჩემო და ქუჩაში აღარ გახვიდე. რაღაც ეტაპზე არ უნდა შეჩერდე, სულ ახალი უნდა ეძებო. დღეს ზოგი „იდეინი“ ქუჩის მუსიკოსი ამბობს, რომ ჩვენი არავის არ ესმის, არადა მაგრები ვართო. ძალიან კარგია თუ მრავალფეროვანი ხარ და შეგიძლია ნებისმიერ დროს, ნებისმიერ ადგილას იმღერო. აი, ეს არის ხელოვნება. იმიჯის შექმნა და ამნაირი რაღაცეები ნაგავია – პოპ-ინდუსტრიის შემადგენელი ნაწილი. ადამიანი მაშინაა ძლიერი, როდესაც წონასწორობას იცავს და საკუთარი ფასი იცის. მთავარია მოძრაობა, არ უნდა გაჩერდე. თუ რაღაც არ იცვლება, ე. ი. თავად ჩაიციკლე. საკუთარი თავის ჯანმრთელი კრიტიკა თუ შეგიძლია, ჩათვალე, რომ პროგრესს განიცდი.

აკა მორჩილაძე: „ძალიან მინდა, ჩემი წიგნები ერთმანეთს არ ჰგავდეს“

„სხვა“ ამბავი პალტოიანი კაცისა და მისი ცოლისა, რომელიც იქ მკვდარია, მაგრამ აქ ცოცხალია

აკა მორჩილაძის (გიო ახვლედიანის) ყოველ წიგნს ქართველი მკითხველი სულმოუთქმელად ელის. მის მიერ დაწერილი თითქმის ყველა რომანი თუ მოთხრობების კრებული ბესტსელერად იქცევა ხოლმე. ამას ადასტურებს თბილისის წლევანდელი ტრადიციული წიგნის ბაზრობა, სადაც გამომცემელმა ბაკურ სულაკაურმა აღნიშნა, რომ ყველაზე მეტად ხალხმა აკა მორჩილაძის წიგნები შეიძინა.
წინა კვირას კლუბ „სარდაფში“ სახუთშაბათო ლიტერატურული საღამო აკა მორჩილაძის ახალი წიგნის („სხვა“) პრეზენტაციას დაეთმო, რომელსაც თავად ავტორი ესწრებოდა. მის ახალ წიგნზე ისაუბრეს, თქვეს, რომ ეს არის თრილერი, ამავე დროს, იქ შეკრებილმა საზოგადოებამ ავტორს, კითხვები დაუსვა. საღამო მალე დამთავრდა. გიო ახვლედიანი საზოგადოებრივ თავყრილობებს ნაკლებად ეტანება და ამაში მისი გამართლებაც შეიძლება. „ახალმა ვერსიამ“, რა თქმა უნდა, ამ შემთხვევით ისარგებლა და მწერალს გავესაუბრეთ.
აკა მორჩილაძე: „ძალიან მინდა, რომ ჩემი წიგნები ერთმანეთს არ ჰგავდეს. „სხვას“ ორი მთავარი პერსონაჟი ჰყავს ნაწარმოებიდან „უკანასკნელი ტანგო პარიზში“ – პალტოიანი კაცი და მისი ცოლი, რომელიც იმ ნაწარმოებში მკვდარია, მაგრამ აქ ცოცხალია.
– გიო, დღევანდელ ქართულ ლიტერატურაში მიმდინარე პროცესებს როგორ უყურებ?
– რა უნდა გითხრა, მე არა ვარ ისეთი სერიოზული და ღრმა კაცი, რომ ლიტერატურაში მიმდინარე პროცესებზე გელაპარაკო. რაიმე რომ გითხრა, მოგატყუებ. დღეს აქ ბესო ხვედელიძის წიგნის პრეზენტაციაც იყო. ვფიქრობ, ბესო ძალიან მაგარი მწერალია და სულ უფრო უკეთეს ნაწარმოებებს წერს. ძალიან კარგია, როდესაც ადამიანები ბევრს წერენ, მუშაობენ.
– უპრეტენზიო, მაგრამ, ამავე დროს, ძალიან პოპულარული მწერალი ხარ.
– რუსულ სატელევიზიო არხზე „კულტურა“ იყო გადაცემა მწერლობაზე. იქ ისაუბრეს „მოდურ“, „პოპულარულ“ და „ნამდვილ“ მწერლებზე. „მოდური“ მწერლები ძალიან გამოლანძღეს. ვთვლი, რომ სწორედ მოდის ბრალია ჩემი პოპულარობა. ეს ტალღა რომ გადაივლის, აღარავის ემახსოვრები, დაჯდები შენთვის წყნარად და დაწერ თუ კიდევ გეწერინება და მართლა მოდისთვის არ წერ. ეს მერე გამოჩნდება.
– საქართველოს უამრავი პრობლემიდან გამომდინარე, მაინც გეწერინება?
– მე ჩემთვის უკეთესი გასართობი და სასიამოვნო ვერაფერი მოვიფიქრე. ბორხესი ამბობს, იმ კაცისთვის, ვინც წერს, ყველაზე დიდი გამოგონების სიამოვნებაა, სხვა სიამოვნება მწერლისთვის არ არსებობსო. მეც ვიგონებ და ვიგონებ, მეგონინება. სანამ გეგონინება, ეს პროცესი ხელოვნურად არ უნდა შეაჩერო. გარშემო არსებულმა მძიმე მდგომარეობამ არ უნდა იმოქმედოს. უფრო სწორად, არ უნდა ამოქმედებინო საკუთარ თავზე. ერთი ძველი პატიმარი მიყვებოდა, როდესაც სტალინის დროს ხალხს იჭერდნენ, ჩვენს საკანში ერთი კაცი იჯდაო. ვესაუბრებოდით და არ გვპასუხობდა, ნუ მელაპარაკებით, გამორთული ვარ, ციხეში ნუ გგონივართო. ეს ძალიან კარგი მაგალითია, როდესაც ციხეში ხარ და თან არა ხარ კიდეც. როდესაც ადამიანი ამას მიაღწევს, მას იმდენად აღარ შეაწუხებს პრობლემები. წერა მატანინებს ამ უარყოფითი ინფორმაციის ნაკადს, რასაც მასმედია ასე დაჟინებით აშუქებს.
– ჟურნალისტურ მუშაობას თუ აგრძელებ?
– როგორ არა. „სარბიელში“ სპორტულ ჟურნალისტად ვმუშაობ.
– რომელი საქმიანობა უფრო სახალისოა შენთვის და რომელი უფრო სერიოზული?
– პროფესიას ასე ვერ დავყოფ. შესაძლოა, წიგნების წერა ცუდად გამოგდიოდეს და კარგი ჟურნალისტი იყო, ან პირიქით. არ ვიცი, მაგრამ მე ძალიან მსიამოვნებს ფეხბურთზე, კრივზე წერა. ვერ გავარკვიე, რომელი მათგანი უფრო მომწონს".

ბესო ხვედელიძე მოჯადოებული პერსონაჟების ტყავში ძვრება

„ათ წელზე მეტია, ამ დონის პროზაული კრებული არ გამოცემულა“ – ამბობს ბაკურ სულაკაური

ბესო ხვედელიძემ ახალგაზრდა ასაკის მიუხედავად, უკვე მოასწრო სამი წიგნის გამოცემა. ბოლო დროს მას საქმეც მოემატა – ლიტერატურულ გაზეთს „სუფთა წერა“ რედაქტორობს. წინა კვირას კლუბ „სარდაფში“ მისი ახალი პროზაული კრებულის „ჯადოს“ პრეზენტაცია მოეწყო. ამჯერად ბესოს წიგნი „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ“ დასტამბა. წიგნში შესულია ავტორის საუკეთესო მოთხრობები, რომელიც 1998-2002 წლებში დაწერილა.
ბაკურ სულაკაურმა პრეზენტაციაზე განაცხადა: „ათ წელზე მეტია, ამ დონის პროზაული კრებული არ გამოცემულა“. მწერალ შოთა იათაშვილის აზრით, ბესოს ძლიერი ლიტერატურული ენერგეტიკა აქვს, ბოლო დროს კი ენობრივი ექსპერიმენტები დაიწყო. „ჯადოს“ ავტორი ჩვენი სტუმარია.
– ბესო, რატომ თვლი, რომ „ჯადო“ ამ წიგნის წამყვანი მოთხრობაა?
– ჩემი მეგობრების აზრით, ამ ნაწარმოებს ყავლი არ გასდის, ანუ დრო ვერაფერს ავნებს. კრებულის პირველმა მოთხრობამ „თამრო“ ბაკურ სულაკაურზე თვალშისაცემი ეფექტი მოახდინა. ეს ძალიან მტკივნეული ამბავია. მასში ნამუსახდილი რეალობაა გადმოცემული. ეს და-ძმის ტრაგედიაა.
– რას ფიქრობ დღევანდელ ქართულ მწერლობაზე და საერთოდ, ლიტერატურულ სივრცეზე?
– როგორც მკითხველი, ვისურვებდი, რომ უფრო მეტი კარგი ნაწარმოებები დაწერილიყოს, მწერლები უფრო პროდუქტიულნი ყოფილიყვნენ. კარგი ნაწარმოების წაკითხვა ჩემთვის ორი-სამი ნაბიჯია ღმერთისკენ. ჩვენ ყველანი უნდა ვეცადოთ ტყიური ცხოვრებიდან გამოსვლას.
– არის თუ არა კარგი პროზაიკოსების დეფიციტი საქართველოში?
– რა თქმა უნდა, ამ ბოლო 15 წლის განმავლობაში განვითარებული პოლიტიკური მოვლენების შედეგად, ცოდნისა და განათლების მიღების აუცილებლობამ ფასი დაკარგა. მისი ადგილი თანდათან დაიკავა გარე ძალებისა და მასმედიის მიერ შემოტენილმა მდარე პოპ-კულტურამ, რომელმაც თაობები მშობლიურ ენას ძალიან დააცილა. ეს ძალიან დიდი დარტყმაა ლიტერატურისათვის. ქვეყნის ცხოვრების სპექტრში ეს შეიძლება არ იყოს შესამჩნევი, მაგრამ, ვინც ლიტერატურულ წრეში ტრიალებს, მათთვის კრიზისი ძალიან შესამჩნევი და მტკივნეულია.
– ბაკურ სულაკაურმა აღნიშნა, რომ გაისად შენს რომანსაც დაბეჭედავს. რა რომანზეა საუბარი?
– ამ რომანის წერა 8 წლის წინ დავიწყე და იანვრის ბოლოს მზად იქნება. ის კინოსცენარის სახით შეიქმნა და ერთ-ერთ სასცენარო ფესტივალზე მთავარი პრიზი დაიმსახურა. ამ სცენარის მიხედვით ფილმიც უნდა გადაღებულიყო, მაგრამ სულელური, სუფთა „ქართული“ მიზეზების გამო, ჩაიშალა. ძალიან მენანებოდა და ამიტომ დავიწყე რომანად გარდაქმნა. მისი სამუშაო სათაურია „ლბილი სევდის დედა“, ანუ აბრევიატურით „ელესდე“. რომანში საუბარია რაღაც ცუდის საწყისზე. ვნახოთ, ბაკურს უყვარს სათაურების შეცვლა და რა დარჩება საბოლოოდ. რომანს ალბათ სკანდალური ელფერი გასდევს. რამდენიმე სიუჟეტი ერთდროულად ვითარდება და ბოლოს ერთ კვანძად იკვრება. მასში გადმოცემულია ახალგაზრდა გოგონასა და ბიჭის სიყვარულის ამბავი, რომელთა ურთიერთობაც ინგრევა.
– ჰემინგუეი მძაფრი ემოციებისთვის ომშიც კი მიდიოდა მოხალისედ. ჩვენი გარემო პირობები ნამდვილად არაა სახარბიელო. რამდენად აისახება ეს თუნდაც შენს შემოქმედებაზე? არის თუ არა საქმე საწუწუნოდ?
– არა, საწუწუნოდ საქმე ნამდვილად არა გვაქვს და არც არასდროს მიწუწუნია, რადგან ყოველთვის არსებობდა რაღაც თემები, გარკვეული ადგილები და სივრცეები, სადაც შესაძლებლობა მქონდა შევყუჟულიყავი, იქაურობისთვის ალღო ამეღო, გამეშიფრა და ნაწერის სახით გადმომეღვარა ფურცელზე. ვიყავი აფხაზეთის ომში, როგორც ჟურნალისტი და ორი წლის განმავლობაში მომიწია მის ქაოსში ყოფნამ, რაც ჩემს შემოქმედებაზე აისახა. ფაქტობრივად, რაც ჩემს მოთხრობებშია გადმოცემული, იმ რეალობის მოტანილია, რომელსაც ვეზიარე. ჩემი პერსონაჟების ტყავში ვძვრები და ვალაპარაკებ. ჩემი მოთხრობები, ძირითადად, დოკუმენტურია და ფანტაზია მხოლოდ სიუჟეტის აგებაში მჭირდება.

ჟორა საკუთარ თავს ზებრას ადარებს

„თუ ქვეყანაში წესრიგი გვინდა, მუსიკით უნდა დავიწყოთ“

ქართულ მუსიკალურ სცენას, მით უმეტეს, ალტერნატიული მუსიკის სცენას ყოველთვის აკლდა და აკლია შინაარსიანი შოუ, თუნდაც უპრეტენზიო წარმოდგენა, რომელშიც შემსრულებელი უფრო ნათლად წარმოაჩენს საკუთარ თავსა და სათქმელს. როდესაც შოუს ვახსენებ, არავითარ შემთხვევაში რაღაც პომპეზურ წარმოდგენას ან მრავალფეროვან ფოიერვერკებს არ ვგულისხმობ.

გასულ კვირას „თეატრალური სარდაფის“ სცენაზე მუსიკის მოყვარულები მოწმენი გახდნენ ჟორას (დავით ჟორჟოლაძის) მუსიკალური აქციისა „ჟორას აქ ცი(ვ)ა“. პატარა შოუ დაახლოებით საათსა და თხუთმეტ წუთს გაგრძელდა.




















ჟორა უკვე დიდი ხანია, რაც ალტერნატიული მუსიკის წიაღში ტრიალებს არა მარტო იმის გამო, რომ მღერის და შესანიშნავ მუსიკას წერს, ის თბილისის ერთ-ერთი საუკეთესო რადიოს – „პირველი რადიოს“ (FM 106.4) მხატვრული ხელმძღვანელი და საავტორო პროგრამის „საღამოს სტუმარის“ წამყვანიცაა. ბოლო აქცია (რაც არ ნიშნავს, რომ იგი რაღაცის წინააღმდეგაა მიმართული) ჟორამ თავის გულშემატკივრებს ზუსტად ორი წლის წინ აჩუქა. მანამდე კი, თბილისის ომის დაწყებამდე, ჟორა ერთ-ერთ თბილისურ ჯგუფში უკრავდა ძირითადად „ბითლზების“ რეპერტუარს. მისი ყველაზე მხცოვანი სიმღერაა „მაისის ბლუზი“, რომელსაც მსმენელი უფრო კარგად იცნობს სახელით „ჩემი გიტარა ეწევა სიგარას“.

თავისი შემოქმედების დასაწყისში ჟორა მონაწილეობდა თბილისელი კონცეპტუალების (მხატვრების, მუსიკოსების) ტუსოვკებში. 30 წლის მუსიკოსსა და რადიოს წამყვანს დამთავრებული აქვს თეატრალური ინსტიტუტის კინომენეჯერის ფაკულტეტი. კინოხელოვნება იმდენად უყვარს, რომ რამდენიმე კინოსცენარი აქვს დაწერილი, მაგრამ ქართულ კინოში შექმნილი სირთულეების გამო, ჯერ ვერც ერთის ეკრანიზაცია ვერ მოახერხა.

ჟორამ ორივე სოლო კონცერტ-აქციისათვის „თეატრალური სარდაფი“ აირჩია. „აქ მე დიდ სითბოს ვგრძნობ. ამ ხალხთან წლები მაკავშირებს. აქაური გარემო ხელს მიწყობს, რომ ყველაფერი ისე გადმოვცე, როგორც საჭიროა“ – ამბობს მომღერალი. ბოლო აქცია „ჟორას აქ ცი(ვ)ა“ მან რკინის ზამბარებიან საწოლზე მწოლიარემ გახსნა. ცისფერ შუქში გახვეულმა ჟორამ, რომელსაც სახის მარცხენა ნაწილი ზებრასავით ჰქონდა შეღებილი, გაიღვიძა, რადიო ჩართო და ბევრი ძებნის შემდეგ იმ არხს მიაგნო, სადაც მისი ძველი სიმღერა „მინდა ვუმზირო მზეს“ ჟღერდა. რადიოს ფონზე ჟორამ გიტარა აიღო და სიმღერის ცოცხლად შესრულება დაიწყო, ოღონდ არა ჩვეული ექსპანსიით, არამედ ძალიან მშვიდად. სიმღერის შესრულებისას მომღერალი ლოგინზე ბორგავდა, თითქოს რაღაც ძალიან ტკიოდა, სციოდა კიდეც.




















ამის შემდეგ ცისფერ, ალკოჰოლისფერ შუქში განათებული შემსრულებელი ლოგინიდან წამოდგა და სკამზე დაჯდა. შუა კონცერტისას მან საწოლი ამოაყირავა და რკინის ზამბარებიან გისოსად აქცია. ჟორა გისოსთან დადგა და მაყურებელს მოუყვა აეროდრომზე მოხვედრილი ჟირაფის ამბავი, რომელსაც ძალიან სურდა გაფრენა. აქციის მეორე ნაწილში მუსიკოსი უფრო გრძნობით ამღერდა და თავისი ახალი სიმღერები შეასრულა. ჟორას სიმღერებში საკმაო დოზითაა დეპრესია.

„ცხოვრების ნებისმიერ მონაკვეთში ადამიანს რაღაც შინაგანი, პირადი პრობლემა აწუხებს, რომელიც დეპრესიაში გადასდის. თუ შესაძლებლობა გაქვს, ამას მუსიკით გამოხატავ. რა თქმა უნდა, გაწუხებს ისიც, რაც გარშემო ხდება. ეს თუ არ შეგეხო, მაშინ სქელკანიანი ხარ. მე კი არა ვარ სქელკანიანი“ – აღნიშნა ჟორამ. მან თქვა, რომ მისი ცხოვრება ზებრას ცხოვრებას აგონებს და ამიტომ სახის ნახევარი ასე შეიღება. „ვინც საკუთარ სახლში ან მეგობრების წრეში უკრავს და 50-მდე სიმღერა მაინც დაუგროვდა, იგრძნობს, რომ ეს ყველაფერი ცოტა ფართე სივრცეში გასვლას ითხოვს“ – აცხადებს მუსიკოსი. მისი აზრით, საქართველოში როკი, თავის აქტუალობას თანდათან კარგავს, ხოლო ასეთი მუსიკა თავის თავში ყველაზე მეტ ბუნებრიობას შეიცავს და, ამავე დროს, ბუნებრივი ცხოვრების სტილიცაა. შემსრულებელი იმედოვნებს, რომ საქართველოს მუსიკალურ სამყაროში ყველაფერი იქით მიბრუნდება, საითაც წესით, უნდა მიბრუნდეს.





















საქართველოში არსებულ მუსიკალურ სტილებზე იგი ამბობს: „როგორც რეალურ ცხოვრებაში, ასევე, მუსიკაში ყველაფერი ერთმანეთშია გადაზელილი. დღეს ამას დაცალკევება კი არა, მუსიკალური სტილების ხელახლა ჩამოყალიბება სჭირდება. მაგალითად, მდინარე მტკვარი უნდა მიედინებოდეს თავის კალაპოტში. თუ ვინმე მტკვრის სხვა კალაპოტში გადაგდებას მოინდომებს, ბუნებრიობის წინააღმდეგ წავა და შესაბამისად, ბუნება თავის მკაცრ რეაგირებას მოახდენს. დღეს ყველაფერი არეულია და დალაგებას საჭიროებს. ჩინელი ბრძენი, კონფუცი ამბობდა, თუ ქვეყანაში წესრიგის დამყარება გინდა მუსიკით დაიწყეო“.

ჟორას რადიო ფსევდონიმი ეულია და იგი მართლაც ეული მუსიკოსია, რადგან თავის სიმღერებს ძირითადად მარტო ასრულებს, არადა, მის ქართულ მუსიკას ძალიან მოუხდებოდა თუნდაც აკადემიური ინსტრუმენტები.

ეროვნული ჰიმნი

ყოველთვის, როდესაც ეროვნული ჰიმნი ჟღერს, თვალწინ მიდგას არა ადამიანი, რომელიც გულზე ხელმიდებული, სმენაზე დამდგარი თვალებგაბრწყინებული მღერის თავისი ქვეყნის მთავარ მუსიკალურ ნაწარმოებს, არამედ ცაზე მუშტმოღერებული, წარბშეკრული ქართველი, რომელიც, ამავე დროს, ეგზალტირებულიცაა. მისთვის ეროვნული ჰიმნი არა სიამაყე, არამედ იმის განცდაა, რომ მის დაბეჩავებულ ქვეყანას მუსიკალური ჰერალდიკაც ჰქონია, რომელსაც რაღაც ტექსტიც აქვს. ეს მუსიკალური ნაწარმოები კი ამ მუშტებმოღერებული ქართველისთვის არ იმღერება. აი, „სიყვარული დაფრინავს“ კი იმღერება, უფრო მეტიც, ირეპება და რემიქსდება კიდეც, მაგრამ ამ ეროვნული ჰიმნის მელოდიას ქართველმა ვერაფერი გაუგო.

არადა, ამ ეგზალტირებულ, მაგრამ, ამავე დროს, ნევროზულ ქართველს კარგად ესმის, რომ ქვეყანას ჰიმნი უნდა ჰქონდეს. ო, რამდენჯერ უნატრია სტადიონზე მყოფი გერმანელი ან ინგლისელი ფეხბურთის გულშემატკივრის ბედი, რომლებიც სიამოვნებითა და სიამაყით მღერის საკუთარი ქვეყნის ჰიმნს, თანაც ისე ლაღად, თავისუფლად, ყოველგვარი ძალდატანების გარეშე, რომ... მოკლედ, მათი ძლიერ შურს. ამას წინათ სტადიონზეც კი მივიდა საკუთარი საფეხბურთო გუნდის საგულშემატკივროდ. იქ ეროვნული ჰიმნის ტექსტი დაახვედრეს, მაგრამ რად გინდა, ვერაფრით იმღერა. ამაზე გაბრაზებულმა კი მოწინააღმდეგე გუნდის ნაციონალური ჰიმნის გაგონებაზე ისეთი სტვენა და გინება ატეხა, თავადაც მიხვდა, ზედმეტი რომ მოუვიდა. ნერვიულობისგან სამშობლოს ჰიმნის ტექსტიანი ქაღალდი ნაკუწებად აქცია და ირგვლივ მიმოფანტა.

მერე წარმოიდგინა ქართველთა სპორტული წარმატებები, როდესაც დიდების კვარცხლბეკზე ასული სპორტსმენის საპატივცემულოდ სადღაც ამერიკაში თუ ტანზანიაში ქართული ჰიმნი ჟღერს. ვერც ამან უშველა. ეგზალტირებული ქართველისთვისთვის აღნიშნული ჰიმნი არ არის შვებისა და სიამაყის მომგვრელი. ამავე დროს, მას ქართული დროშის შავი ზოლიც არ მოსდის თვალში. ნერვიულმა ქართველმა სხვა გამოსავალს დაუწყო ძებნა და წარმოიდგინა გარემიქსებული, გაპოპსებული ჰიმნი, რომელსაც გამოზანგებული სულიკო ბიჭები შეასრულებდნენ, მაგრამ გუნება წაუხდა. მას ფანტაზია არ ეყო, თუ როგორ შეიძლება დისკოთეკაზე ჩართული აღნიშნული ჰიმნის რემიქსის გაურკვეველ ტექსტზე კურტუმოები აქნიონ ე. წ. თინეიჯერმა გოგონებმა და ბიჭუნებმა. თანაც... ოჰჰ, ეს ტექსტი! მან ვერაფერი გაიხსენა სიტყვა „დიდების“ გარდა.

ეგზალტირებული ქართველის ფანტაზია იქამდე დაეცა, რომ საქართველოს ჰიმნად „სიყვარული დაფრინავს“ წარმოიდგინა. ამ შემთხვევაში ნერვიული ქართველი ჰიმნს თავისუფლად შეასრულებდა როგორც სტადიონზე, ასევე – ტუალეტშიც. მისი აზრით, ეს ჰიმნი თანაბრად მისაღები შეიძლება გახდეს როგორც ახალი, ისე ძველი ქართველისთვის. მის ტექსტსაც არა უშავს, ადვილად დასამახსოვრებელია. ნერვიული ქართველის აზრით, აღნიშნული სიმღერა თუ ეროვნული ჰიმნი გახდა, მისი გარეპვა და გარემიქსებაც ადვილად მოხდება. თუმცა ქართველმა იგრძო, რომ რაღაც მაინც არ იყო თავის ადგილზე, რომ ეს სიმღერა მაინც ვერ იჰიმნებოდა. მართალია, ამ სიმღერაში „სიყვარული არ დადის“, მაგრამ მუსიკალური ეროვნული ჰერალდიკისთვის უფრო ამაღლებული მოტივებია საჭირო. ნერვიული ქართველი ახლა უკვე მართლა საგონებელში ჩავარდა. მან კიდევ რამდენიმე პოპულარული სიმღერა „მოსინჯა“ ეროვნული ჰიმნის ადგილას, მაგრამ კვლავ გაწბილებული დარჩა. იგი კიდევ უფრო ეგზალტირებული გახდა, თუმცა მაინც ჩაფიქრდა.

„ეროვნული ჰიმნი ეროვნული, ამაღლებული, ადვილად დასამახსოვრებელი მელოდიითა და ტექსტით უნდა იყოს“ – თავის ფიქრებში „აღმოაჩინა“ მამულის სიყვარულით გულანთებულმა ქართველმა და თვალები გაუბრწყინდა. თვალებანთებული უკვე ნაკლებად ეგზალტირებული ქართველი დამშვიდდა და მას თვალწინ წარმოუდგა ომსა და სპორტში გამარჯვებული თანამემამულენი როგორ სიამაყით, სიხარულით თვალცრემლიანები უსმენენ და ასრულებენ თავიანთი ქვეყნის ჰიმნს, რომელიც ჯერჯერობით არ არსებობს.

ვისაც კომპიუტერი გაქვთ, დიდი ბედნიერება გელით

„ქართული ფოლკლორი“ თანამედროვე კარცერ-ლუქსებისთვის

ალბათ ზედმეტი არ იქნება, თუ ვიტყვი, რომ ჩვენს ქვეყანას ფოლკლორისა და ხალხური შემოქმედების გაქრობის შემდეგ აღარ ერქმევა საქართველო. ძალიან მნიშვნელოვანია თუ როგორ გაუფრთხილდება მომავალი თაობა იმ კულტურულ ფასეულობებს, რაც დღემდე ჩვენმა დიდმა წინაპრებმა მოიტანეს.

„პირველი ელექტრონული გამომცემლობა“ („პემ“) ქართული ტრადიციული კულტურული ღირებულებების ელექტრონულ, კომპიუტერულ ფორმატში პოპულარიზაციას ეწევა. ამ გამომცემლობამ და მისმა ხელმძღვანელმა კახა დავითურმა შექმნეს სერია „ლიტერატურა თანამედროვე კარცერ-ლუქსისათვის“.

„პემ“-ის პირველი ნაყოფი იყო კომპაქტ-დისკი „გალაკტიონი“, რომელიც მთლიანად ქართველი კლასიკოსის შემოქმედებას მიეძღვნა. სულ ახლახანს კი გამომცემლობამ და „ხალხური ხელოვნების დაცვისა და აღორძინების ფონდმა“ გამოუშვეს ახალი ელექტრონული წიგნი „ქართული ფოლკლორი“. ეს კომპიუტერული წიგნი (კომპაქტ-დისკი) მრავალფეროვანია და შეიცავს ძირითად თავებს: პოეზია, ზღაპრები, ლეგენდები, ანდრეზები, ვიდეოთეკა, აუდიოთეკა, საყმაწვილონი და ეპიტაფია. წიგნის მთავარი რედაქტორია ვახუშტი კოტეტიშვილი.


























ახალი ელექტრონული წიგნის შესახებ „ახალ ვერსიას“ მისი ავტორი, კახა დავითური გაესაუბრა.

კახა დავითური: „წიგნის კომპიუტერული გვერდები გაფორმებულია ძველი ქართული საფლავის ქვებით და ქართული ხალიჩების ორნამენტებით. აგრეთვე, მასში შესულია თენგიზ მირზაშვილის ნახატები. პოეზიის გვერდი იყოფა „პოემების“, „კლასიკურისა“ და „თანამედროვეს“ განყოფილებებად. ყველაფერი წიგნივით იკითხება და ტექსტს თან მუსიკალური ფონი გასდევს. ჩვენ შევეცადეთ, ყოველ გვერდზე სახასიათო ქართული მუსიკა დაგვედო. ამ წიგნში გამოყენებული მუსიკალური ფონების 80% კონსერვატორიის აუდიო ფონდიდანაა გამოყენებული. ფირების ჩანაწერები საკმაოდ კარგად გავასუფთავეთ. „კლასიკურ“ პოეზიაში გვერდები თემატურადაა აწყობილი. არის ცნობილ მოკაფიეთა ლექსები. მათი ავტორებიდან ბევრი ვაჟასაც იცნობდა. ლექსების გასწვრივ კაფიების ავტორთა ბიოგრაფიებიცაა მითითებული, მაგრამ დისკზე არიან უცნობი ავტორებიც. ჩვენ მაქსიმალურად ვეცადეთ, ყველა მკითხველის ინტერესები დაგვეკმაყოფილებინა. ამ წიგნს სიამოვნებით გაეცნობა როგორც სტუდენტი თუ რიგითი ფოლკლორის მოყვარული, ასევე, ბავშვიც.

ელექტრონულ წიგნში სიმბოლურად ცხრა ქართული ზღაპარი შევიტანეთ, რომელიც მსახიობების მიერაა გახმოვანებული. წიგნში შესულია ყველაზე გავრცელებული ძველი ქართული ლეგენდები. მასში მუსიკალურ ფონად გამოყენებულია უძველესი ქართული ინსტრუმენტი – უენო სალამური. ალბათ გახსოვთ, რომ ეს სალამური 60-იან წლებში აღმოაჩინეს უძველეს სამარხში, სადაც მწყემსი ბიჭუნა იყო დაკრძალული. დისკზე არის ანდრეზების გვერდი. მასში შესულია სვანური, მეგრული, სამცხე-ჯავახეთის, თუშური, ფშავური, გუდამაყრული და აფხაზური ანდრეზები. ანდრეზი ანდერძის სახესხვაობაა, რომელიც ძირითადად მთაში იყო გავრცელებული და მასში გადმოცემულია ამა თუ იმ გვარის, სალოცავის წარმოშობის კარდინალური ისტორიები, რომლებიც თაობიდან თაობას გადაეცემოდა. ანდრეზი წმინდათა წმინდა, მითოლოგიური ლეგენდაა.

„ვიდეოთეკის“ გვერდში ჩაწერილი სამი ფილმიდან ერთ-ერთი 1927 წელს გადაღებული უიშვიათესი ფირია, რომელიც ვინმე რუს კინოდოკუმენტალისტს შატილში ანტიალკოჰოლური კამპანიის ჩასატარებლად გადაუღია. მან ხევსურთა ყოფა-ცხოვრება ფირზე აღბეჭდა და უნებლიე მემატიანედ იქცა.

„აუდიოთეკაში“ შეტანილია სამი პუნქტი. ესენია: „ლექსები“, „სიმღერები“ და „ანდრეზები“. ზოგიერთი ანდრეზი გახმოვანებულია. ამაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის ცნობილ მეცნიერს, ზურაბ კიკნაძეს და, საერთოდ, უნივერსიტეტის კათედრას. „სიმღერებში“ შესულია ხალხური სიმღერების საუკეთესო შემსრულებლები. ესენი არიან: აკაკი ხარებავა, მარო თარხნიშვილი, კირილე პაჭკორია, ანანია ერქომაიშვილი, ჰამლეტ გონაშვილი და სხვები.

„ლექსების“ გვერდში თავად მათი მთქმელების ხმები ჟღერს, მხოლოდ თენგიზ არჩვაძე ასრულებს რამდენიმეს.

დისკზე არის „საყმაწვილო“ გვერდი: „ანდაზები“, „გამოცანები“, „ენის გასატეხები“, „გამოსაჯავრებლები“, „ლექსები“, „თამაშობანი“, „ლოცვა-წყევლა“ და „მოსწრებული გამონათქვამები“. ყველა მათგანი გაფორმებულია კონსერვატორიის ფონდიდან ამოღებული სათამაშო, საყმაწვილო მუსიკით.

ჩვენი წიგნის ბოლო განყოფილებაა „ეპიტაფია“, რომელშიც შესულია აუდიოთეკაში დაცული ხმოვანი ბილიკები. ჩვენ ისინი ერთმანეთს გადავაბით და ძველი საფლავის ქვების სურათებს 24-წუთიანი უწყვეტი ფონი გასდევს. რა თქმა უნდა, ჩვენ მთლიანად ქართულ ფოლკლორს ვერ მოვიცავთ, მაგრამ, რასაც მივწვდით, დისკზე დავიტანეთ“.

წიგნის მუსიკალური რედაქტორია იაკობ ბობოხიძე. დისკზე, ასევე, იმუშავეს: ზურაბ კიკნაძემ (ანდრეზები და მისი ჩანაწერები), თენგიზ მირზაშვილმა (მხატვრული გაფორმება), ამირან არაბულმა (ეპიტაფიის ფოტოები), ეთერ თათარაიძემ და სხვებმა. ყველა გასაყიდ დისკში ხუთლარიანი კუპონი დევს, რომელიც მის მფლობელს საშუალებას მისცემს, შეღავათიან ფასში შეიძინოს მესამე წიგნი – „ვაჟა“, რომელიც ვაჟა-ფშაველას შემოქმედებას დაეთმობა. თბილისის თითქმის ყველა სკოლაში მოსწავლეთათვის „ქართული ფოლკლორის“ შესაძენი 20%-იანი ფასდაკლების ბარათები დარიგდება.

ოკეანის სიღრმეში

თანამედროვე ქართული მუსიკა რომ სიმახინჯეა, ამას ბევრი ლაპარაკი არ უნდა. თუმცა ისიც ცნობილია, რომ ამ უზარმაზარ მუსიკალურ ოკეანეში მხოლოდ მის ზედაპირზე მოტივტივე ნაგავი ჩანს (წყალზე რაც ტივტივებს, ალბათ ყველას კარგად მოგეხსენებათ). ქართული მუსიკალური ოკეანის სიღმეში კი შესაძლოა ბევრ ისეთ სილამაზეს წააწყდეთ, რომ ალბათ სასიამოვნოდ გაოცდებით და მის მოსასმენად მუსიკალურ აკვალანგებსაც კი იშოვით.

დღეს მოდაშია ქართული ხალხური მუსიკის უნიჭო გარემიქსება, ერთგვარი გათანამედროვება. მომღერალ თამრიკო ჭოხონელიძეს რომ დავესესხო, ეს იგივეა, ღვთისმშობლის ხატებას პომადა წავუსვათ და ულტრათანამედროვედ გამოვაწყოთ, რადგან ქართულ ჰარმონიას ადამიანი ისევე ფრთხილად უნდა მოეპყროს, როგორც სალოცავს. შეიძლება ამ შეხედულების მიმდევრები კონსერვატორებად ჩავთვალოთ, მაგრამ, ჩემი აზრით, კონსერვატორობა ამ სფეროში სრულებითაც არ არის საძრახისი. ვფიქრობ, ქართულ მუსიკას ყველაზე მეტად ალტერნატიული მუსიკოსები, ჯაზის მიმდევრები და კონსერვატორიადამთავრებულები უფრო უფრთხილდებიან და სათანადო პატივს მიაგებენ, ვიდრე ქუჩიდან მოსული ვითომმომღერლები.

დარწმუნებული ვარ, რომ ირაკლი ჩარკვიანის ან რობი კუხიანიძის (ჯგუფი „აუტსაიდერი“) მუსიკა ბევრად უფრო ქართულია, ვიდრე ე. წ. პოპის მიმდევრებისა. ეს ნამდვილად არ არის რაღაც ახირება, როგორც ზოგიერთს ჰგონია. ქართულ ფოლკლორს საკმაოდ წარმატებით ამუშავებს ჯგუფი „ზუმბა“. ქართულ ხასიათს ატარებს ჯგუფები „33ა“ და „ინსაითი“.

ნაღდი მუსიკოსი საკუთარ თავში, გულსა და სხეულში ატარებს მშობლიურ მუსიკას და ისე ასრულებს მას. ამ შემთხვევაში აუცილებელი არაა ხალხურ მოტივს პირდაპირი ასლირება გაუკეთდეს (რაც ახლა ძალიან ხშირად კეთდება). და საერთოდ, ქართულ სიმდიდრესთან თამაშს ჯობს ისევ ის უშინაარსო პოპსა იმღეროს იმან, ვისაც ეს შეუძლია. ამასაც თავისი შნო უნდა.

დღეს ეთნიკურ მუსიკას (აქ არ იგულისხმება ელექტრონული ეთნიკური მუსიკა, რომელსაც ქართველი მუსიკოსები არც თუ ისე უხეიროდ ართმევენ თავს) თითქმის არავინ უკრავს თითზე ჩამოსათვლელი მუსიკოსების გარდა. ელექტრონულ ეთნო-პოპში საინტერესო პროექტი იყო „სამება“, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო მომღერალმა მადი სერებრიაკოვამ. არც ნიკა წერეთელისა და მამუკა ბერიკას ელექტრო ექსპერიმენტები იყო ურიგო. სამწუხაროდ, როგორც ცნობილია, ამ ალბომს კომერციული წარმატება წილად არ ხვდა.

შესანიშნავი ნამუშევარია საქართველოს ჯაზ-სექსტეტის ალბომი, რომელშიც ძალიან საინტერესოდაა დამუშავებული ქართული ხალხური მუსიკა და საეკლესიო საგალობლები. საბედნიეროდ, საქართველოში არიან მუსიკოსები, რომლებისთვისაც ხალხური თუ სასულიერო მუსიკა არ არის სულ ერთი და ისინი მას არ იყენებენ მხოლოდ კომერციული მიზნებისთვის, როგორც მავანნი.

დღეს ბევრი მოწინააღმდეგე და მომხრე ჰყავს „ერისიონის“ შემოქმედებას. მოწინააღმდეგენი ამტკიცებენ, რომ „ერისიონის“ მიერ გარემისქსებული „შატილის ასულო“ შეურაცხყოფაა ქართული ხალხური მუსიკის. მაგრამ, თუ იმის მიხედვით ვიმსჯელებთ, რომ თავად აღნიშნული ხალხური სიმღერა არ არის სერიოზული ხასიათის და იგი თავისი შინაარსით საცეკვაოა, მაშინ მისი გარემიქსება არ უნდა იყოს ისე მტკივნეულად მისაღები, როგორც ეს ზოგიერთს ჰგონია. ალბათ საშინელება იქნება თუ გათანამედროვდება „ოროველა“, „ხასანბეგურა“ ან „ლილე“. თუმცა მუსიკა უსაზღვროა, მით უმეტეს ამას ვერავის აუკრძალავ. ვნახოთ...

მსოფლიოს თანამედროვე მუსიკაში ფოლკლორის თემები ხშირად აჟღერებულა სხვადასხვა პოპულარული შემსრულებლებისა თუ მუსიკალური კოლექტივების შემოქმედებაში. როგორც წესი, ამ თემას ყველა სიფრთხილით ეკიდება.

1200 ცნობილი ვარსკვლავთა გროვიდან 50-ზე მეტი ქართველების აღმოჩენილია

აბასთუმნის ობსერვატორიას უამრავი პრობლემა აქვს

უძველესი დროიდან საქართველოში ასტრონომია, ციურ სხეულებზე დაკვირვება მაღალ დონეზე ყოფილა განვითარებული. ქართველი ისტორიკოდები ადასტურებენ ჯერ კიდევ დავით აღმაშენებლის დროს გელათის აკადემიაში ობსერვატორიის არსებობას. მე-13 საუკუნეში თბილისში არსებობდა ასტრონომიული ობსერვატორია, სადაც ისეთი კვალიფიციური ასტრონომები მოღვაწეობდნენ, რომ რამდენიმე მათგანს სხვა ქვეყნების ობსერვატორიებში ხშირად სტუმრად იწვევდნენ.

დღეისათვის საქართველოში ასტრონომიული ობსერვატორია მხოლოდ აბასთუმანშია. პირველი ობსერვატორია აქ XIX საუკუნის ბოლოს ააგეს (მისი ნაშთები დღემდეა შემორჩენილი) უფლისწულ გიორგი რომანოვის თაოსნობით, რომელმაც მაშინ აქ ცნობილი რუსი მეცნიერი გლაზენაპი ჩამოიყვანა. მის ნაშრომებზე იმხანად სახელგანთქმული ამერიკელი ასტრონომი ბერნგჰემი 1893 წელს წერდა: „გლაზენაპის დაკვირვებები გადამჭრელად ამტკიცებენ, რომ თბილისის განლაგება (მხედველობაშია აბასთუმანი) შესანიშნავად შეუწყობს ხელს ასტრონომიული სამუშაოების ჩატარებას. ევროპის არც ერთ ობსერვატორიას არ გააჩნია უკეთესი ადგილმდებარეობა, თუ არ ჩავთვლით ჰამილტონის მთის ობსერვატორიას, სადაც ატმოსფერული პირობები ასევე ხელსაყრელია“.

მართლაც, ასტრონომიული ობსერვატორიისთვის ყველაზე დიდი პრიორიტეტია კარგი ასტროკლიმატი. აბასთუმნის ასტროკლიმატი, შეიძლება ითქვას იდეალურს უახლოვდება.




















ევგენი ხარაძე და მისი საქმის გამგრძელებლები
დღეს არსებული აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია 1932 წლის 8 თებერვალს, წმ. დავით აღმაშენებლის ხსენების დღეს გაიხსნა (რა თქმა უნდა, კომუნისტებს ეს სპეციალურად არ გაუკეთებიათ) ყანობილის მთაზე, რომელიც ზღვის დონიდან 1700 მეტრზეა. ეს იყო პირველი ასტროფიზიკური ობსერვატორია სსრკ-ში.

აბასთუმნის ობსერვატორიის ჩამოყალიბებაში ლომის წვლილი მიუძღვის გამოჩენილ ქართველ მეცნიერს, აკადემიკოს ევგენი ხარაძეს, რომელიც მისი შექმნის პირველივე დღიდან ობსერვატორიის უცვლელი დირექტორი იყო 61 წლის განმავლობაში. 1993 წლიდან ობსერვატორიის დირექტორად დაინიშნა პროფესორი ჯუმბერ ლომინაძე, ევგენი ხარაძე კი გარდაცვალებამდე ობსერვატორიის საპატიო დირექტორი გახლდათ. 2000 წელს ჯუმბერ ლომინაძემ ობსერვატორიაში შექმნა მისი ფილიალი – პლაზმური ასტროფიზიკის ცენტრი, რომლის დირექტორია დღემდე. ამჟამად ობსერვატორიის დირექტორია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, როლანდ კილაძე.

აბასთუმანში შევხვდი ობსერვატორიის დირექტორის მოადგილეს სამეცნიერო დარგში, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორს, გურამ სალუქვაძეს, რომელიც აბასთუმნის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში 1954 წლიდან უწყვეტად მუშაობს. გურამ სალუქვაძე 70 წლის ბრძანდება. 1963 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, 1982 წელს კი – სადოქტორო. 1969 – 1993 წლებში იყო ობსერვატორიის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. მუშაობს ვარსკვლავთწარმოშობის საკითხებზე. მიაჩნია, რომ ჩვენი ცივილიზაციის გარდა, გარეშე ცივილიზაციებიც არსებობენ. სჯერა, რომ ოდესმე გაჩნდება ისეთი საშუალებები, რომლითაც გარეშე ცივილიზაციებთან კონტაქტის დამყარებას შევძლებთ. გურამ სალუქვაძის მეუღლე, ციალა ხეცურიანიც ასტრონომია, იგი მზის ფიზიკის სპეციალისტია. ჰყავს ვაჟი, დავითი, რომელიც მშობლების კვალს არ გაჰყვა და ფარმაცევტია.

„ასტრონომია ერის ცოდნის დონეზე, მის კულტურაზე მიუთითებს“
გურამ სალუქვაძე: „საბჭოთა კავშირის დროს, აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის დაქვემდებარებაში იყო. მას შემდეგ, რაც საქართველომ დამოუკიდებლობა აღიდგინა, ობსერვატორია აბსოლუტურად ქართული სამეცნიერო დაწესებულებაა. ჩვენი ობსერვატორიის ყველა ტელესკოპი ძირითადად მუშა მდგომარეობაშია. თუმცა ჩვენი ტელესკოპები მცირე და საშუალო ზომებისაა. არა გვაქვს დიდი ზომის ტელესკოპები. ეს, რა თქმა უნდა, თანამედროვე დონეზე დაკვირვებების ჩატარების საშუალებას არ იძლევა. დღეს მსოფლიოს ობსერვატორიებში გაცილებით მგრძნობიარე მიმღებებია დამონტაჟებული. ჩვენი ტელესკოპების აღჭურვილობა დიდ გადახალისებას მოითხოვს. კომპიუტერები საკმარისად გვაქვს. წელს დაახლოებით 10 000 ლარის ღირებულების კომპიუტერები შევიძინეთ.





















ყანობილის მთაზე, ობსერვატორიის დასახლებაში დღეს დაახლოებით 133 მეცნიერ-თანამშრომელი მუშაობს. ისინი ყველანი ოჯახებით ცხოვრობენ. სულ დასახლებაში 300-მდე ადამიანია. ახალგაზრდა ასტრონომების მიღება ბოლო წლებში შექმნილი მდგომარეობის გამო, ძალიან ჭირს. საბედნიეროდ, რამდენიმე ახალგაზრდა უკვე მივიღეთ. ეს პროცესი თუ არ გაგრძელდა, ობსერვატორიას განვითარების არანაირი პერსპექტივა არ ექნება. იმისათვის, რომ ახალგაზრდა ასტრონომი გახდეს, მან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი უნდა დაამთავროს ასტრონომიის სპეციალობით. სამწუხაროდ, დღეს ასტრონომის ხელფასი 30-დან 60 ლარამდე მერყეობს. დირექტორის მოადგილის, ანუ ჩემი ხელფასი 60 ლარია.

პატარა პრობლემებს დღეს თავად ჩვენ ვაგვარებთ. სამწუხაროდ, მთავრობა არაფრით გვეხმარება. ჯერჯერობით არ გვიცდია დახმარებისთვის კერძო სექტორისთვის მიგვემართა, მაგრამ ამაზე უკვე სერიოზულად ვფიქრობთ. თუ ახლა ხელს არ შევუწყობთ, მერე შეიძლება ძალიან დავაგვიანოთ და ობსერვატორია კატასტროფის წინაშე აღმოჩნდეს. იმისათვის, რომ არსებული ტელესკოპები თანამედროვე მიმღებებითა და აპარატურით აღვჭურვოთ და თანამშრომლებს ნორმალური ცხოვრებისა და მუშაობის პირობები შევუქმნათ, პირველ ეტაპზე ნახევარი მილიონი დოლარი მაინცაა საჭირო. ასტრონომია ერის ცოდნის დონეზე, მის კულტურაზე მიუთითებს. ქართველებს ძველთაგანვე გვქონდა ასტრონომიული განათლების გარკვეული დონე. როგორც ამბობენ, იუნესკოს კრიტერიუმით, ერის კულტურის ერთ-ერთი მაჩვენებელია სპორტისა და ასტრონომიის განვითარების დონე“.

ასტრონომების ცხოვრების რომანტიკა

აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის დასახლებაში ადამიანების ცხოვრების წესი შეიძლება ბერთა ღვაწლსაც შევადაროთ. ასტრონომები დიდი ქალაქებისგან მოწყვეტილები, შუაგულ ტყეში ცხოვრობენ ხუთსართულიან „ხრუშოვკებში“ ან რუსულ ხის პატარა სახლებში. საბედნიეროდ, აქ შუქი იშვიათად ითიშება. ის ვინც მზეზე დაკვირვებას არ ახდენს, მუშაობას ღამით იწყებს. თუ კარგი ამინდია, მეცნიერები ცას აკვირდებიან, თუ არა და კომპიუტერებთან სამუშაოების ანალიზს აკეთებენ. ამ დროს მათ ბავშვებს სძინავთ. დილით პატარები იქვე, დასახლებაში დაწყებით სკოლაში მიდიან, რომელიც ზამთარში შეშის ღუმელით თბება, ხოლო მოზრდილი ბავშვები საბაგირო გზით დაბა აბასთუმანის საშუალო სკოლაში ჩადიან, იქიდან კი ობსერვატორიის კუთვნილ ავტობუსს ამოჰყავს. საბაგირო გზა გამართულად და მეტად პუნქტუალურად მუშაობს.

შეიძლება ვინმეს მოეჩვენოს, რომ მთაზე რომანტიკული სიტუაციაა, თუმცა მის უკან მკაცრი რეალობაც იმალება, რომელიც იქ მცხოვრებ ასტრონომებს ხშირად საგონებელში აგდებს.

გია ჯავახიშვილი (ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი): „აქ ცოტა გიჟი – საქმის გიჟი უნდა იყო, რომ ამოხვიდე და იმუშაო. შეიძლება ორი-სამი თვე ენთუზიაზმით დაჰყო, მაგრამ საერთოდ ასე ვერ დაჯდები. ჩვენ რაღაცნაირად გავიყინეთ. პრობლემები ბევრია. ელემენტარულად, ინტერნეტი არა გვაქვს. ახალგაზრდობა არ ამოდის. ეს უდიდესი პრობლემაა. ძალიან დაბალი ხელფასებია. ბუნებრივია დოქტორს 50 ლარს ვერ დაუნიშნავ და ახალგაზრდას – 100 ლარს.

ქართველებს უძლიერესი ასტრონომები გვყავდა და გვყავს. პროფესორ მიხეილ ვაშაკიძის (1909 – 1956) სახელი ამერიკელმა ასტრონომებმა მთვარის ერთ-ერთ კრატერს შეარქვეს. ეს ნობელის პრემიის ლაურეატობის ტოლფასია. სულ აღმოჩენილი 1200-მდე ვარსკვლავთა გროვიდან 50-ზე მეტი ქართველმა ასტრონომებმა ამ ობსერვატორიაში აღმოაჩინეს. ჩვენთან წელს ზეახალი ვარსკვლავიც აღმოაჩინეს. სამი წლის წინ ანდრომედას გალაქტიკაში ახალ ვარსკვლავებს ვეძებდით. ორი წლის წინ ჩვენმა მეცნიერებმა მინასარიძემ და ქიმერიძემ 6 ახალი ვარსკვლავი იპოვეს“.

აბასთუმნის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიას წელს დაარსებიდან 70 წელი შეუსრულდა. სამწუხაროდ ქვეყანაში ეს არ აღინიშნა. თურმე ამის ფინანსები მთავრობას ვერ გამოუძებნია. იმ მახინჯი ღონისძიებების ფონზე, რაც დღეს ჩვენს ქვეყანაში ტარდება, ამის მოსმენა მართლაც რომ სასაცილოდ სატირალია.

თბილისური სეპარატიზმი

[ქვეყნდება სრული ვერსია]

ყველასათვის ცნობილია, რომ თბილისი ჩვენი დედაქალაქია, მართლაც უმშვენიერესი და ულამაზესი ქალაქი. თუმცა, ჩემის აზრით, საქართველოში არ არსებობს ფორმით ისეთი მახინჯი დღესასწაული, როგორიც „თბილისობაა“. რა თქმა უნდა, ევროპის თითქმის ყველა ქალაქში ტარდება მსგავსი ქალაქური დღესასწაულები, მაგრამ ეს არის ბუნებრივი, არა ვინმეზე თავსმოხვეული და არა ისეთი ტრიპაჩული, როგორც აქ.
თბილისი დაიცენტრა! თბილისი ისეთივე ცენტრად იქცა, როგორც სსრკ-ში მოსკოვი იყო. საქართველოს დედაქალაქი ცენტრია, სხვა ყველა დანარჩენი – რეგიონი, რაიონი, პროვინცია და ა. შ. ამ დროს თბილისში საღრეოდ საქართველოს სხვადასხვა კუთხის შვილები ჩამოდიან.

უნდა გენახათ ბოლო „თბილისობისას“ რა საშინელი ტელეგადაცემები გადიოდა სახელმწიფო ტელევიზიაში. უკვე ბებერი (რა თქმა უნდა სულით), გადაღრძუებული და კონფორმისტი პოეტები, მეცნიერები და ხელმოცარული კომპოზიტორები რა გრძლად და ემოციურად ცდილობდნენ საკუთარი დედაქალაქისადმი სიყვარულის დამტკიცებას. ამაში ცუდი არაფერია, მაგრამ ხშირად ზედმეტი მოსდიოდათ. მაგალითად, ერთ-ერთი ცნობილი კომპოზიტორი ამტკიცებდა, რომ ყველაზე კარგი სიმღერა, ლექსი თუ მოთხრობა თბილისში იწერება. ამ სიტყვების მოსმენის შემდეგ ძალიან შემეცოდნენ: ქუთაისელი ზაქარია ფალიაშვილი, იმერელი რეზო ლაღიძე, ვანელი გალაკტიონი, ქუთაისელი პაოლო იაშვილი (საერთოდ „ცისფერყანწელები“), სხვიტორელი აკაკი წერეთელი, მირზაანელი ფიროსმანი, ჩარგლელი ვაჟა-ფშაველა, ყვარლელი ილია ჭავჭავაძე და სხვები, რომლებიც საკუთარ საქართველოს სოფლებსა და სხვა ქალაქებში მუზებს ჰყავდათ მიტოვებულები.

ძალიან გთხოვთ, ამიხსენით, რას ნიშნავს გამოთქმები: „მხოლოდ თბილისში იგრძნობა ნაღდი კაცურ-კაცობა“, „თბილისი ქართველთა სალოცავი ხატია“ (სოხუმი ან ცხინვალი, რა თქმა უნდა, არა) და ა. შ. ამ ფრაზებს წლევანდელ „თბილისობაზე“ დაემატა ქართველი „საზოგადო მოღვაწეების“ კიდევ ერთი მოწოდება: „გავათავისუფლოთ თბილისი გოიმებისგან“!

აი, ეს მართლაც მესმის!

ხშირად გამიგონია, რომ თბილისი საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან ჩამოსული სოფლელებით გაივსო. ვინც ამას გაჰყვირის, აუცილებლად მინდა ვკითხო: რატომ მისტირით წინა საუკუნეების თბილისს, როდესაც ქალაქის მოსახლეობის უმეტესობა სხვა ქვეყნებიდან იყო ჩამოსული, როდესაც ქალაქს თითქმის ერთი საუკუნე არაქართველი მერი ჰყავდა და თბილისი სავსე იყო ცისფერპერანგა ბიჭების მოყვარული კინტოებით? რატომ გაღიზიანებთ ამ ცენტრალიზირებულ სახელმწიფოში საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებიდან საშოვარზე ჩამოსული ადამიანები (რომლებსაც თქვენ გოიმებს უწოდებთ)? რატომ არ მოგწონთ, რომ ჩამოსულები მხოლოდ ქართულად საუბრობენ და არა სომხურად, რუსულად ან ინგლისურად? რატომ ეძახით თელაველს, ბათუმელს, ვანელს, ახალციხელს, ზუგდიდელს და ქუთაისელს „ჩამოსულ სოფლელს“, როდესაც ზემოთ ჩამოთვლილი დასხლებული პუნქტები ქალაქებია, თანაც თბილისზე გაცილებით ძველი?

ეს კი იმიტომ ხდება, რომ მხოლოდ თბილისში – ამ დიდ თავკომბალაში წყვეტენ, რა უნდა აკეთოს კაცმა სენაკში, ამბროლაურში, სამტრედიაში, გორსა თუ მცხეთაში. ჩემი აზრით, სწორედ ამიტომ გაიტენა ჩვენი ხელიხელსაგოგმანებელი დედაქალაქი ადამიანებით და ეს ქალაქი უკვე გაიჭედა (ამას გინდ თრომბი დაარქვით, გინდ – საცობი) და მისი ზოგიერთი უბანი ნაგავსაყრელს დაემსგავსა თავისი ბაზრობებით.
თრომბიანი და დაცენტრილი თბილისის ღიპიანი „კოლორიტები“ კი დღეს ტელეეკრანებიდან გვიმტკიცებენ, რომ თბილისის გარეშე საქართველო არ იარსებებს.
ღიპოსნებს ვეტყვი, რომ, პირიქით, თბილისი საქართველოს გარეშე არ იარსებებდა და ვერც ვერასოდეს იარსებებს. საქართველო მაშინაც საქართველო იყო, როდესაც მისი დედაქალაქი მცხეთა ან ქუთაისი იყო. უბრალოდ, საქართველოს სხვა კუთხეებსაც უნდა მიეცეს განვითარების საშუალება.

„თბილისობა“ კი ღირსეული დღესასწაული უნდა გახდეს, რომელიც არავის შეაწუხებს (არც თბილისელს და არც არათბილისელს) თავისი გაბერილი პომპეზურობით. დედაქალაქის ცენტრში სისხლიანი, დაკლული საქონლისა თუ ღორის ხორცის ნაჭრები კი არ უნდა ჩამოვკიდოთ და ჰაერში მწვადის სუნი კი არ უნდა ტრიალებდეს, დღესასწაული მშვიდი, მხიარული, ფერადი და ისეთი უნდა იყოს, როგორიც საქართველოს დედაქალაქს და თბილისელებს ეკადრება. „თბილისობისას“ ქუჩებში ღრეობები და თავდავიწყებული ღვინის სმა ისევ ჩვენი ზომბირებისთვისაა განკუთვნილი, ამ დღეებში ხომ საოცრად მატულობს დანაშაულობათა და მკვლელობათა რიცხვი.

სიყვარულის მტკიცებას კი აქციები, გულზე მჯიღების კვრა, ღრეობა და „გოიმების საწინააღმდეგო“ ფაშისტური ლოზუნგები არ სჭირდება.