მუყაოზე გადატანილი მუსიკა

{სრული ვერსია}

პანკ-ჯგუფ „სექს პისტოლზის“ მომღერალმა ჯონი როტენმა, იგივე ჯონ ლაიდონმა ადრე თქვა: „ადამიანები მხოლოდ მუსიკისთვის რომ ყიდულობდნენ ჩანაწერებს, მაშინ ეს ჩანაწერები სწრაფი სიკვდილისთვის იქნებოდა განწირული“. ამით მან ხაზი გაუსვა მუსიკის „გარეგნულ მხარეს“. მართლაც, მუსიკალური მატარებლების (ვინილის, აუდიო კასეტის, კომპაქტ-დისკის) გაფორმებას უდიდეს ყურადღებას აქცევდნენ თითქმის ყველა ჟანრის მუსიკოსები. ამ საქმეში უამრავი პროფესიონალი მხატვარი, ფოტოგრაფი და დიზაინერი იყო ჩართული. გარეკანების გაფორმებამ უამრავ ახალგაზრდა დამწყებ ხელოვანს მისცა გასაქანი. არ მინდა მხოლოდ წარსულ დროში ვილაპარაკო, თუმცა დღეს ჩანაწერის ყდის გაფორმება ძირითადად ბევრად უფრო მარტივად, კომპიუტერის დახმარებით კეთდება და ციფრულმა ფორმატმა მსმენელთა არც თუ მცირე ნაწილს ჩანაწერის გაფორმების მიმართ ინტერესი დააკარგვინა. გაფორმებაზე ზრუნვით, არც დღევანდელი მართლაც ნიჭიერი მუსიკოსები „იკლავენ“ თავს. არადა, მაღაზიებში რამდენიმე საყვარელმა ალბომმა სწორედ გარეკანით მიიქცია ჩემი ყურადღება. 

მუსიკის ყიდვა იმ დროს დავიწყე, როდესაც მაღაზიების თაროებზე ლეგალურად მხოლოდ საბჭოთა წარმოების, ფირმა „მელოდიის“ ფირფიტები ელაგა და მათი გაფორმება ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებდა. ფირფიტების უმეტესობას რაღაც სტანდარტული კონვერტი ჰქონდა, რომელსაც „ესტრადა“, „მელოდია“ ან რამე უინტერესო ეწერა. თუმცა სურათებიანი კონვერტების დიდი ნაწილი უგემოვნოდ იყო გაფორმებული – ფოკუსარეული გადღაბნილი ფოტოებით და მახინჯი დიზაინით.

1990-იანი წლებიდან უკვე გამოჩნდა სხვადასხვა ქვეყანაში გამოშვებული მეკობრული კომპაქტ-დისკები და კასეტები, რომლებიც მხოლოდ ჩამოჰგავდნენ ორიგინალებს. ამ უხარისხო მუსიკალური მატარებლებით ვაჭრობა 2000-იანების შუა ნახევრამდე გაგრძელდა, სანამ mp3 პლეერებმა არ დაიპყრეს ბაზარი. საქართველო ისევ თამაშგარე მდგომარეობაში აღმოჩნდა და ორიგინალი ლეიბლების მიერ გამოშვებული ვინილები, კასეტები თუ კომპაქტ-დისკები არ შემოდიოდა. ნაწილობრივ ამასაც ვაბრალებ იმ ფაქტს, რომ ქართველი მუსიკოსების დიდი ნაწილი ძალიან ზერელე ყურადღებას უთმობდა და უთმობს ხელოვნების ამ დარგს, რომელსაც მუსიკალური მატარებლების ყდების და შიგთავსის გაფორმება ჰქვია. 

ახლა, როდესაც ვინილის ფირფიტები მსოფლიოსა და საქართველოში ისევ მასობრივად შემოდის მოხმარებაში, ალბომების გარეკანებს დიდი მნიშვნელობა აქვს. მე კი რამდენიმე ჩემთვის გამორჩეულად საყვარელ ალბომის გარეკანს წარმოგიდგენთ თავისი მცირე ისტორიებით.

Bill Evans & Jim Hall – Undercurrent [1962]

1960-იანების ამ შესანიშნავი ჯაზ-ალბომის კომპაქტ-დისკი შორეულ 90-იანებში სწორედ მისმა ყდამ მაყიდინა. ამ დისკის გარეკანისთვის, რომელიც თავდაპირველად, რა თქმა უნდა, ვინილზე გამოიცა, ბილ ევანსმა გამოიყენა ცნობილი ამერიკელი ფოტოგრაფი ქალის, ტონი ფრისელის მიერ 1947 წელს გადაღებული ფოტო Weeki Wachee Springs, Florida, ანუ „ვიკი ვაჩეს წყაროები, ფლორიდა“. წყალქვეშ გადაღებულ ფოტოზე გამოსახულია გრძელკაბიანი ქალი. გაფორმება ძალიან მოუხდა ალბომს. ტონი ფრისელი 1930-იანი წლებიდან ჟურნალ „ვოგის“ ფოტოგრაფი იყო. მე-2 მსოფლიო ომის დროს იგი წითელ ჯვართან ერთად ევროპაში ჩავიდა და იქ იღებდა ფოტოებს. ქალმა 350 000-მდე ფოტო გადაიღო, რომელთა ნეგატივები ამერიკის კონგრესის ბიბლიოთეკას გადასცა.

The Velvet Underground – The Velvet Underground & Nico [1967]

ეს ალბათ ყველა დროის ყველაზე სახასიათო და ცნობადი ფირფიტის გარეკანია. მასზე ენდი უორჰოლის დახატული ღია ყვითელი ბანანია გამოსახული და მარჯვენა დაბალ კუთხეში მისივე ხელმოწერაა დატანილი. ადრეულ გამოცემებზე ყვითელი ბანანი უბრალოდ დაწებებული იყო კონვერტზე, მას თუ ააძრობდი, უკვე გასუფთავებული ვარდისფერი ბანანი გამოჩნდებოდა. ალბომის ეს გაფორმება დღემდე ყველაზე მეტადაა ტირაჟირებული და მას ხალხი როგორც ნახატს ისე აღიქვამს. თუმცა, მიუხედავად მისი ზეპოპულარობისა, ისიც უნდა ითქვას, რომ ამ ფირფიტაზე შესული მუსიკალური მასალა არც ისე მარტივად მოსასმენია პოპ-მუსიკის მსმენელისთვის. თუმცა ველვეტების ეს დისკი როკ-მუსიკის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ნამუშევრად მიიჩნევა.

 

„მესამე კლასის ვაგონის“ პრეზიდენტი პლანეტა აცეკორზე

მხატვარი ანდრეი ზვერევი საკუთარი სამყაროს შესახებ

მხატვარი ანდრეი ზვერევი დაიბადა 1974 წლის 28 სექტემბერს. ის ქუთაისურ სამხატვრო არტკლუბ „მესამე კლასის ვაგონის“ ერთ-ერთი პრეზიდენტია. ამ კლუბის შესანიშნავი ნახატები მრავალ დამთვალიერებელს იზიდავდა ფესტივალზე „მზიური“. ანდრეი და არტკლუბის წევრები საკუთარი ძალებით აწყობენ სხვადასხვა გამოფენებს, აქციებს, პერფორმანსებს. ანდრეის ნახატებმა არა მარტო ქართველი ხელოვნების მოყვარულები დააინტერესა, მისი ნამუშევრები უცხოეთშიც გავიდა. „ვარსკვლავებში“ პირველი პრეცენდენტია, როდესაც ჩვენი ჟურნალის სტუმარია ახალგაზრდა მხატვარი.

 

ანდრეი ზვერევი: – ჩვენი არტ-კლუბი „მე-3 კლასის ვაგონი“ უკვე წელიწადნახევარია არსებობს. მომავალი კლუბის წევრები მის შექმნამდეც ვიცნობდით ერთმანეთს და ვმეგობრობდით. ვაწყობდით საკუთარ გამოფენებს, გვქონდა ჩვენ-ჩვენი იდეები და სახელოსნოები, მაგრამ მეტ-ნაკლებად ერთნაირი სულიერი მისწრაფებები გვქონდა. თავდაპირველად ვიყავით მე და გია ჭიღლაძე, რომელიც ამავე დროს, ჩემი მეზობელიცაა. სხვათა შორის, გიამ მიმიყვანა მასწავლებელთან და ხატვა დამაწყებინა. ჩვენთან ერთად იყვნენ მაკა ვეკუა და თემურ ტუკვაძე. ვიფიქრეთ, თუ არსებობს მუსიკალური კოლექტივები, სრულიად შესაძლებელია შევქმნათ მხატვრული კოლექტივი-თქო. დასაშვებია ერთი იდეის ირგვლივ მხატვართა გაერთიანება.

ადრე ჩვენ გვერქვა „პალატა №108“, რომელიც საგიჟეთთან ასოცირდებოდა. მერე სახელწოდება შეიცვალა. ცხოვრებიდან გამომდინარე, საქართველოში გინდა თუ არა, ხელოვნება „მე-3 კლასის ვაგონში“ იმყოფება. დასავლეთში ვიცი, რაც ხდება, მაგრამ აქ ასეთი რეალობაა. ჩვენ ყველანი პრეზიდენტები ვართ, გააჩნია ვინ წარადგენს კლუბს.

– რომელი სასწავლებელი დაამთავრე და სად გქონდა გამოფენები?

– დავამთავრე ქუთაისის ხელოვნებისა და პედაგოგიკის უნივერსიტეტი, თუმცა პედაგოგობის არაფერი მესმის. უბრალოდ, ვხატავ. მეორე კურსზე ავურიე სავალდებულო და საკუთარი თემები. ლექტორი მთხოვდა დამეხატა „იმერეთი“, ბარზე, თოხზე მომუშავე კაცი და ა.შ. ძალიან მიყვარს ქართული, ტრადიციული თემა, მაგრამ უკვე მაშინ დავიწყე მექსიკის, ჩინეთის, ტაილანდის კომპოზიციების ხატვა, როცა იქ საერთოდ არ ვყოფილვარ. ერთმა ტაილანდში ნამყოფმა პიროვნებამ გაიკვირვა, თუ იქ არ ყოფილხარ, ასე ზუსტად როგორ დახატეო. კურსიდან კინაღამ გამრიცხეს, მაგრამ ჩემი მაინც გავიტანე. მე-5 კურსზე მივხვდი, რომ ყინული დაიძრა და სადღაც შორს წავედი.

კაკადუ – საქართველოში ჯერჯერობით კომიქსების კულტურა არ არსებობს

მხატვარ-დიზაინერსა და მუსიკოს დათო მაჭავარიანს ყველა იცნობს, როგორც კაკადუს. ეს ნიჭიერი დრამერი ბევრ ჯგუფში უკრავდა. დღეს იგი ჟურნალ „დიALOგში“ მუშაობს, ხატავს კომიქსებს, უკრავს ჯგუფ „ენერგორესურსში“ და, ამავე დროს, წერს საკუთარ ელექტრონულ მუსიკასაც.

* * *

დათო მაჭავარიანი: – დავიბადე თბილისში 1976 წლის 21 დეკემბერს, პირდაპირ სტალინის დაბადების დღეს გავარტყი. სკოლა ძლივს დავამთავრე, რადგან ბევრი მისწრაფება მქონდა, ძირითადად სულ ვხატავდი. სკოლის დამთავრებისთანავე ჩავაბარე სამხატვრო აკადემიაში და მე-2 კურსზე დავიწყე დაკვრა. პროფესიით მხატვარ-მულტიპლიკატორი ვარ.

საკმაოდ მუსიკალური ოჯახი და სანათესაო მყავს. დასარტყამები შემთხვევით შემოვიდა ჩემს ცხოვრებაში. პირველად ის დათო სულაბერიძესთან ვნახე, მეორეჯერ – ანსამბლ „ორერას“ კონცერტის დროს ანტრაქტზე. „ორერაში“ დასარტყამებზე ჩემი ნათესავი უკრავდა, რომელსაც „დოდიკას“ ეძახდნენ. არც ერთ ამ შემთხვევისას მე ინსტრუმენტთან არ დავმჯდარვარ. მერე კი უკვე მოზრდილ ასაკში, როდესაც ქუჩებში სეირნობა დავიწყე და ნელ-ნელა საკუთარ ცხოვრებას ვაწყობდი, ბევრი საინტერესო პიროვნება გავიცანი. მათ შორის იყო მარგო (დათო მარგიანი), რომელიც ადრე დიმა დადიანის ჯგუფ „ვალსში“ მღეროდა. მათ რეპეტიციებზე 15 წლის ასაკში მივედი და იქიდან დასარტყამები სახლში გამომატანეს, – დაკვრა ისწავლეო.

ამ დროს აკადემიაში ჩასაბარებლად ხატვის ჯგუფში ვემზადებოდი. აქ გავიცანი გოგიტა ფარესიშვილი და ჩვენ, ჩემს ძმაკაცთან გიორგი ჩხეიძესთან ერთად გავაკეთეთ პირველი ჯგუფი Out Of Need, ანუ „საჭიროების გარეშე“. უკვე მეორე რეპეტიციის შემდეგ ფილარმონიაში კონცერტზე სხვა ჯგუფებთან ერთად გავედით. მერე გოგიტამ გადაწყვიტა, ცალკე ემღერა და წავიდა Mother Of Mondays-ში.

– კაკადუ, კიდევ რა ჯგუფებში უკრავდი, მახსოვს, იყავი „ენერგორესურსში“?

– მაგ ჯგუფში სწორედ მე და მარგო ვიყავით, აგრეთვე იყვნენ ლევან სვანიძე, კირპიჩა (სანდრო კაპანაძე) და დათო თოიძე. ეს ჯგუფი კარგა ხნით გაჩერებული იყო, მაგრამ დღეს უკვე გვინდა აღვადგინოთ, დავიმატეთ ძალიან საინტერესო პიროვნება და მომღერალი, რომელსაც ჰქვია მაკა. ბევრ ჯგუფში ვიყავი, ყველას ვერ ჩამოვთვლი. ზოგჯერ მე და ჩვენი ბასისტი ლევანი კონცერტებზე ხანდახან 8 საათის განმავლობაში ვუკრავდით, ჩვენს ირგვლივ კი ჯგუფები იცვლებოდნენ. 

ვუკრავდი ირაკლი ჩარკვიანთან. კოტე ყუბანეიშვილი იქ გავიცანი. კოტემ მერე ნიაზ დიასამიძე გამაცნო და ვუკრავდი „33ა“-შიც. მერე რაღაც სისულელეები გავაკეთე და ამ ჯგუფიდან წამოვედი. ამის შემდეგ ჩემი მუსიკალური მზე მცირე ხნით ჩაესვენა.

– კაკადუ, უკვე მომასმენინე შენი ელექტრონული მუსიკა. ეს გართობაა თუ სერიოზულად მუშაობ?

– უფრო გართობა შეიძლება დავარქვათ. ამას ვაკეთებ, როცა ხატვისგან ვიღლები. მომწონს ასეთი მუსიკა. დროის განმსაზღვრელი მოვლენაა, მაგრამ მე დრამ-ენ-ბეისი უფრო მიყვარს. 

მამუკა ბერიკასა და ნიკა წერეთლის მუსიკალურ პროექტში „ანიდან ჰოემდე“, დასარტყამების პროგრამირებაზე ვიმუშავე. მე და ნიკა ერთ კორპუსში ვცხოვრობთ. ბავშვობიდან ვმეგობრობთ და ხშირად მინუს მეორე სართულზე მის სტუდიაში ჩავდივარ. ადრე მასთან რეპეტიციებიც გვქონდა, მაგრამ მეზობლები შევაწუხეთ და წავედით. ნიკა როცა რამეს გააკეთებს, მასმენინებს და აზრს მეკითხება ხოლმე. მეც ანალოგიურად ჩემს ნახატებსა და მუსიკაზე ვეკითხები, თუ რას ფიქრობს მათზე. ზოგჯერ ვეუბნები ხოლმე – აქ დასარტყამებს რაღაც ნიუანსების დამატება სჭირდება-მეთქი და ვამატებ. ნიკამ ახლა გამოთქვა სურვილი, დაუკრას „ენერგორესურსში“. ნორმალური სურვილია, რადგან კარგი კაცია. არ არის ცუდი (იცინის).

– კომიქსების გარდა, კიდევ რას ხატავ?