ტუბერკულოზს აბასთუმანში უფასოდ მკურნალობენ

საქართველოს ულამაზეს კურორტს ქართველებზე მეტად უცხოელები ეხმარებიან

ნებისმიერი ქართველისთვის აბასთუმანი ასოცირდება ასტროფიზიკურ ობსერვატორიასთან და ტუბერკულოზის სამკურნალო სანატორიუმებთან. აბასთუმანი ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილია მსოფლიოში ტუბერკულოზის ბუნებრივი მეთოდებით პროფილაქტიკისათვის. დაბა აბასთუმანი წარმოადგენს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ გადაჭიმულ მდინარე ოცხეს ხეობას, რომელიც ზღვის დონიდან 1400 მეტრზე მდებარეობს. დაბა (არსებობს სოფელი აბასთუმანიც) ადმინისტრაციულად ადიგენის რაიონში შედის.

რომანოვების ყოფილი სასახლის ისტორიული ფოტო

მე-10 საუკუნეში აბასთუმანს ოძრახედ მოიხსენიებდნენ. შუა საუკუნეებში უკვე ოცხეთი გვხვდება. ის დაუარსებია ეთნარქ ოძრახეს. ფარნავაზ მეფის დროიდან ის იყო სამცხისა და აჭარის ერისთავების რეზიდენცია. აქ დასასვენებლად საკუთარი შვილები ხშირად ჩამოჰყავდა თამარ მეფესაც. დღემდე შემორჩენილია თამარის ციხის ნანგრევებიც. მხოლოდ მე-19 საუკუნიდან ეწოდა ოცხეს აბასთუმანი. წარმოქმნილა სიტყვისგან „აბასუბანი“, რადგან დასახლებული ყოფილა აბაზაძეებით. თურქობის შემდეგ საქართველოს დაუბრუნდა 1829 წელს.

რუსი უფლისწულის ამაგი

აბასთუმნის აღმშენებლობა დაიწყო ტუბერკულოზით დაავადებული გიორგი ალექსანდრეს ძე რომანოვის ჩამოსვლის შემდეგ. უფლისწული გიორგი იყო რუსეთის იმპერატორის, ნიკოლოზ მეორის ძმა. სხვათა შორის, სწორედ გიორგი რომანოვი ყოფილა ტახტის კანონიერი მემკვიდრე, მაგრამ ავადმყოფობის გამო მეფობა დიდსულოვნად დაუთმო ძმას, – ნიკოლოზს. თავად კი სამკურნალოდ, როგორც ცნობილია, ჯერ შვეიცარიას მიაშურა, მაგრამ შემდეგ აბასთუმანში ჩამოსულა. აქ მან ააგო ზამთრის რეზიდენცია, რომელსაც დღესაც რომანოვების სასახლეს ეძახიან და ასევე ქართული არქიტექტურის მქონე ტაძარი. 

რუსეთის ტახტის კანონიერი
მემკვიდრე, უფლისწული
გიორგი აბასთუმანში.
ისტორიული ფოტო

კომუნისტური რეჟიმის დროს რომანოვების სასახლე სანატორიუმად გადაკეთდა. გიორგი რომანოვი აბასთუმანში სრულიად განიკურნა და ეს ადგილი ძალიან შეიყვარა. მის სახელთანაა დაკავშირებული პირველი ობსერვატორიის გახსნა აბასთუმანში მე-19 საუკუნის მიწურულს. გადმოცემით ცნობილია, რომ უფლისწული გიორგი უდიდეს პატივს სცემდა ქართველებს, ჩვენს კულტურას. ესწრებოდა წირვა-ლოცვებს, რომელიც ქართულ ენაზე სრულდებოდა, რაც იმხანად იშვიათობას წარმოადგენდა. ჭლექისგან სრულიად განკურნებული უფლისწული გიორგი ტრაგიკულად დაიღუპა ველოსიპედით სეირნობისას. დაღუპვის ადგილას აკლდამა აიგო. მოგვიანებით მისი ცხედარი რუსეთში გადაასვენეს, ხოლო აკლდამა პირწმინდად გაიძარცვა. 

აბასთუმანი საქართველოს სსრ-ს არსებობის პერიოდში მთლიანად სამკურნალო კურორტად იქცა. აქ აშენდა უამრავი სანატორიუმი, რომლებშიც სამკურნალოდ სსრკ-ს ყველა რესპუბლიკიდან ჩამოდიოდნენ. შესანიშნავი კლიმატური პირობები, ხეობის ჰაერი, ფიჭვის ტყე და მთის მშვენიერი პეიზაჟი პაციენტს ყველანაირად ხელს უწყობს დაავადების დასამარცხებლად. 

დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ კურორტს, რა თქმა უნდა, უამრავი სოციალური და მატერიალური პრობლემა დაატყდა თავს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, დღეს უკვე შეიმჩნევა სასიკეთო ძვრები. კურორტის ერთ-ერთ უდიდეს პრობლემად რჩება უმუშევრობა. ძალიან ბევრი სამკურნალო დაწესებულება, სადაც მოსახლეობა იყო დასაქმებული, ფაქტობრივად, გაუქმებულია ან გაყიდული. დაბის მცხოვრებლები საკურორტო სეზონებში ბინების გაქირავებით ირჩენენ თავს. ერთი თვით დასვენება კი ზაფხულში აქ 100-იდან 150 დოლარამდე ღირს, ხოლო ზამთარში საგრძნობლად იაფია.

გერმანელების იმედად

„ხვალინდელი დღე“ გაესაუბრა დაბა აბასთუმნის გამგებელს, ანტონ მერაბიშვილს.

1200 ცნობილი ვარსკვლავთა გროვიდან 50-ზე მეტი ქართველების აღმოჩენილია

აბასთუმნის ობსერვატორიას უამრავი პრობლემა აქვს

უძველესი დროიდან საქართველოში ასტრონომია, ციურ სხეულებზე დაკვირვება მაღალ დონეზე ყოფილა განვითარებული. ქართველი ისტორიკოსები ადასტურებენ ჯერ კიდევ დავით აღმაშენებლის დროს გელათის აკადემიაში ობსერვატორიის არსებობას. მე-13 საუკუნეში თბილისში არსებობდა ასტრონომიული ობსერვატორია, სადაც ისეთი კვალიფიციური ასტრონომები მოღვაწეობდნენ, რომ რამდენიმე მათგანს სხვა ქვეყნების ობსერვატორიებში ხშირად სტუმრად იწვევდნენ.

დღეისათვის საქართველოში ასტრონომიული ობსერვატორია მხოლოდ აბასთუმანშია. პირველი ობსერვატორია აქ XIX საუკუნის ბოლოს ააგეს (მისი ნაშთები დღემდეა შემორჩენილი) უფლისწულ გიორგი რომანოვის თაოსნობით, რომელმაც მაშინ აქ ცნობილი რუსი მეცნიერი გლაზენაპი ჩამოიყვანა. მის ნაშრომებზე იმხანად სახელგანთქმული ამერიკელი ასტრონომი ბერნგჰემი 1893 წელს წერდა: „გლაზენაპის დაკვირვებები გადამჭრელად ამტკიცებენ, რომ თბილისის განლაგება (მხედველობაშია აბასთუმანი) შესანიშნავად შეუწყობს ხელს ასტრონომიული სამუშაოების ჩატარებას. ევროპის არც ერთ ობსერვატორიას არ გააჩნია უკეთესი ადგილმდებარეობა, თუ არ ჩავთვლით ჰამილტონის მთის ობსერვატორიას, სადაც ატმოსფერული პირობები ასევე ხელსაყრელია“.

მართლაც, ასტრონომიული ობსერვატორიისთვის ყველაზე დიდი პრიორიტეტია კარგი ასტროკლიმატი. აბასთუმნის ასტროკლიმატი, შეიძლება ითქვას იდეალურს უახლოვდება.

ევგენი ხარაძე და მისი საქმის გამგრძელებლები

დღეს არსებული აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია 1932 წლის 8 თებერვალს, წმ. დავით აღმაშენებლის ხსენების დღეს გაიხსნა (რა თქმა უნდა, კომუნისტებს ეს სპეციალურად არ გაუკეთებიათ) ყანობილის მთაზე, რომელიც ზღვის დონიდან 1700 მეტრზეა. ეს იყო პირველი ასტროფიზიკური ობსერვატორია სსრკ-ში.