„პრიზი“ – ქართული მეინსტრიმის პიონერი

ჯგუფ „პრიზის“ მსგავსი მუსიკა თავის დროზე საქართველოში მოდაში რომ შემოსულიყო, დანამდვილებით შემიძლია ვთქვა, რომ დღევანდელი თანამედროვე ქართული მუსიკა ბევრად უფრო დახვეწილი, მელოდიური და გემოვნებიანი იქნებოდა. არადა, ჯგუფის მუსიკა თავის დროზე ბევრს მოსწონდა, რადგან 1989 წლის როკ-ფესტივალზე ჯგუფს მთავარი ჯილდო – „მაყურებელთა სიმპათიის პრიზი“ ერგო, ხოლო სიმღერა „ქალაქი ღამით“ თითქმის წელიწადი რადიო ჰიტ-აღლუმის სათავეში იყო.

„პრიზელები“ – ლევან ლომიძე, ზაზა კახიანი და გივი გოგუაძე ქართულენოვან პოპ-როკს ასრულებდნენ, რომელზეც „ახალ ტალღასაც“ ჰქონდა გავლენა. იგი არაანდერგრაუნდული ქართული როკჯგუფი გახლდათ. შეიძლება ითქვას, რომ „პრიზი“ პირველი ქართულენოვანი მეინსტრიმი იყო. მშვენიერი, მარტივად გასაგები ლირიკის მქონე ადვილად დასამახსოვრებელი მელოდიური სიმღერები განსაკუთრებით პოპულარული 90-იანების დასაწყისში გახდა. „პრიზის“ კომპოზიციების მიხედვით, ტელეკომპანია „მე-2 არხმა“ მუსიკალური მინიფილმიც კი გადაიღო.

1991 წელს ფირმა „მელოდიამ“, რომელიც საბჭოთა კავშირში ერთადერთი მუსიკალური ლეიბლი იყო, „პრიზის“ ერთადერთი ვინილის ფირფიტა გამოუშვა. ალბომს „ღამის ქალაქი“ ერქვა და მასში 8 სიმღერა შევიდა. ყოველი მათგანი დღემდე შესანიშნავად ისმინება. ჯგუფის ფრონტმენი ლევან ლომიძე ამჟამად რუსეთის ერთ-ერთი საუკეთესო ბლუზ-გიტარისტია და ჰყავს ჯგუფი Blues Cousins.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #9, ივნისი 2011 წელი

მოუსმინე:

პროტესტანტი პედიატრები „ტაქსი“-ში

ოციოდე წლის წინ, სანამ დადა დადიანი თბილისში იყო და მისი ჯგუფები „ტაქსი“ და „საბავშვო მედიცინა“ არსებობდა, სატელევიზიო ინტერვიუში ვკითხე: „დადა, პრობლემები რომ არ იყოს, რაზე იმღერებდი?“ მან მომიგო: „იმაზე, რომ პრობლემები არაა, ესეც დიდი პრობლემაა“. ქვეყანაში უმძიმესი დრო იდგა, როცა არაგვისპირში, დადას აგარაკზე ჯგუფის წევრები გადიოდნენ რეპეტიციას, სიმღერებს დიდ, კოჭებიან („ბაბინებიან“) მაგნიტოფონზე იწერდნენ და მუსიკალურ ვიდეოებს უბრალო, VHS სისტემაზე იღებდნენ. დადას ამ ორ პროექტში მონაწილეობდნენ მუსიკოსები: ირაკლი ჩარკვიანი, კახა კიკაბიძე, ჯოზეფა, ბიჭიკო ოსიპოვი...

პოსტ-პანკ ჯგუფი „ტაქსი“ 80-იან წლებში შექმნილი ერთ-ერთი პირველი ჯგუფია, რომელიც ქართულ ენაზე საკმაოდ პროტესტულ და სოციალურ მუსიკას ასრულებდა. „მე მინდა ბავშვს, რომელიც ჩნდება, ჰქონდეს ჰაერი, მე მინდა ქალს, რომელიც ცდება, ჰყავდეს მომვლელი, მე მინდა კაცს, რომელიც ყვირის, ჰქონდეს რწმენა, მე მინდა ერს, რომელიც ლპება, ჰქონდეს გონება“ – სიმღერა „ზამთარის“ ეს ტექსტი დღესაც აქტუალურია, და არა მარტო საქართველოსთვის...

„საბავშვო მედიცინა“ დადას ინგლისურენოვანი 90-იანების ექსპერიმენტი იყო, რომელშიც საბჭოთა ესტრადას მიჩვეული საზოგადოებისთვის აბსოლუტურად ახალი, ჯერარმოსმენილი რიტმის პულსაცია იგრძნობოდა. დადა დადიანი საყვარელ საქმეს ამჯერად ინგლისში აკეთებს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #8, მაისი 2011 წელი

მოუსმინე

ერთი კამერით გადაღებული მუსიკალური ვიდეოები ჩემს რადიო-რუბრიკაში

ეს არის რადიო „პალიტრის“ (FM 103.9) გადაცემა „შუადღე“, რომელიც ეთერშია ყოველ შაბათს 12-დან 16 საათამდე (ამის შესახებ „ერმონიას“ ბლოგზე ადრეც ვწერდი). ჩემი რუბრიკა „მუსიკალური მასკულტურა“ ეთერშია 13:30-დან 14:00 საათამდე.

ეს გასული შაბათის ჩანაწერია, რომელიც დევს ჩვენი რადიოს საიტზე: http://www.palitratv.ge და, საერთოდ ჩვენი რადიო უკვე გატელევიზორდა და ბევრი გადაცემის ცოცხალ ეთერში ნახვა ან მოსმენა მსოფლიოს ნებისმიერი ინტერნეტიანი წერტილიდან პირდაპირ ეთერშიც შეიძლება. იქვე დევს გადაცემების ჩანაწერებიც.

ასევე შეგიძლიათ, ყოველ ცისმარე სამუშაო დილით – 8-დან 10 სთ-მდე მისმინოთ „დილის პალიტრაშიც“ :)

„მთვარის კლუბი“ გაზაფხულზე გვეპატიჟება

ერთ-ერთი ყველაზე ძველი დამოუკიდებელი თბილისური ჯგუფი „მთვარის კლუბი“ ლევან ქუმსიაშვილმა თავის უახლოეს მეგობართან, გოგიტა მაისურაძესთან ერთად 1990-იანი წლების დასაწყისში ჩამოაყალიბა. ჯგუფს სახელი გოგიტას სიზმრის მიხედვით ეწოდა. „მთვარის კლუბი“ ერთ-ერთი ყველაზე რომანტიკული და ემოციური, თუმცა არასენტიმენტალური ქართულენოვანი ჯგუფია. „ჩვენი იარაღია ემოცია – არ ვაგინებთ ამ ცხოვრებას, მაგრამ არც ძალიან ვდნებით „მე შენ მიყვარხარებით“. მე ვცდილობ, რომ რიტმს ერქვას პულსი, სიმღერას – ემოცია და მუსიკა იყოს გრძნობა“, – ასე განმიმარტა ადრე ლევან ქუმსიაშვილმა ბენდის ერთგვარი მუსიკალური კრედო.

ეს ჯგუფი თბილისში ერთ-ერთი პირველია, რომელმაც მუსიკალური კლუბი შექმნა. თავად „მთვარის კლუბი“, „ზუმბა“, „ინსაიტი“, „33 ა“, „აუტსაიდერი“ – მცირე ჩამონათვალია იმ ცნობილ თუ უცნობ შემსრულებლებს შორის, რომლებიც სხვადასხვა წლებში სწორედ ამ კლუბმა, მისმა სარეპეტიციომ, სახელოსნომ გააერთიანა.

„მთვარის კლუბის“ სიმღერების უმრავლესობა როკ-ბალადისა და ფოლკის შესანიშნავი ნაზავია და მათ საფრანგეთის, ბალკანეთის და საქართველოს სეზონების სურნელი ასდის. „ღამე მშვიდობისა“, „ოქროს ფოთოლთა ლივლივი“, „ფრთებს“, „ოცნება ზღვების“, „გაზაფხული“, „მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით“... – მცირე ჩამონათვალია „მთვარის კლუბის“ მშვენიერ ჰიტებს შორის, რომელთა მოსმენა სასიამოვნოა საყვარელ ადამიანთან და მეგობრებთან ერთად, რადგან ეს სიმღერები ჭეშმარიტ შინაურ, თბილ გრძნობებს აღძრავს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #7, აპრილი 2011 წელი 

მოუსმინე

„სტუმარი“ – ყველაზე სასურველი მუსიკალური სტუმარი

წარმოიდგინეთ სიმღერები, რომელთა ტექსტებიც შედგენილია ბიბლიოთეკების ძველ წიგნებში ამოკითხული არქაული დასალოცებით, იგავებით, თანამედროვე ქართველი პოეტების ტექსტებით, უბრალო ხალხური სიტყვებით... მუსიკა, მეტად ორიგინალური, დახვეწილი და ჰარმონიული, ფოლკლორიდან იკვებება. ეს არ არის ქართული ფოლკლორის მარგალიტების კიდევ ერთი ახლებური მომაბეზრებელი გადამღერება, რომლითაც სავსეა დღევანდელი სცენა. ოჯახური ჯგუფი „სტუმარი“ ასრულებს ფოლკს (და არა ფოლკლორს), რომელსაც ჩვენს ქვეყანაში თავის დროზე „ქალაქური მუსიკა“ შეარქვეს. ზოგადად, საქართველოს ოჯახური მუზიცირების მდიდარი ტრადიცია აქვს და მისი პიონერი „დები იშხნელები“ იყო.

„სტუმარი“ აკადემიური აკუსტიკური ინსტრუმენტების (ვიოლინო, გიტარა, ფლეიტა, პერკუსიები, კონტრაბასი) გარდა, არც აფრიკულ, ჩინურ თუ ქართულ ტრადიციულ ინსტრუმენტებზე ამბობს უარს და არც ელექტრონულზე. მათი მუსიკა უზადოდაა არანჟირებული. 2002 წელს „სტუმარი“ ოჯახის სამმა წევრმა ჩამოაყალიბა – დავით ხოსიტაშვილმა (გიტარა, სალამური, ფანდური), ნინა ჯანჯღავამ (ვოკალი, ფლეიტა, კლავიშები) და მარიამ „მამუ“ ჯანჯღავამ (ვიოლინო, ვოკალი). მუსიკის შექმნასა და არანჟირებაში ჯგუფის თითქმის ყველა წევრი იღებს მონაწილეობას. „სტუმართან“ ერთად მსმენელი გაივლის „ბეწვის ხიდს“, ნახავს როგორ „მღერიან თევზები ღუზებთან“, როგორ სეირნობს ტყეში „ზღარბების ოჯახი“, რას „ჩიოდა მელა“ და იგი კიდევ ბევრ უძველეს თუ ახალ ამბავს მოისმენს.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #5, თებერვალი 2011 წელი 

მოუსმინე

ბობ დილანი - Bob Dylan

ბობ დილანი, იგივე რობერტ ალენ ციმერმანი 69 წლისაა. მკითხველისთვის საინტერესო იქნება თუ რას ფიქრობს ამერიკელი მუსიკოსი, პოეტი და მხატვარი, თანამედროვე მუსიკის ცოცხალი ლეგენდა განვლილ წლებზე, აწმყოსა და მომავალზე. როგორია მისი თამაშის წესები. ამას მისი გულახდილი საუბრებიდან შეიტყობთ.

თავს პოეტად არ მივიჩნევ, რადგან არ მიყვარს სიტყვა „პოეტი“. ჩამთვალეთ ტანმოვარჯიშედ რეპეტიციაზე.

ამბობენ დილანი არავის ესაუბრებაო. რა სისულელეა! მე ამისთვის არ გამოვდივარ პუბლიკის წინაშე.

თუ გინდა იპოვო ის, ვისაც დაუჯერებ, შეწყვიტე საკუთარი თავის მოტყუება.

შესამჩნევ პერსონად ყოფნა უმძიმესი ტვირთია. ქრისტე იმიტომ აცვეს ჯვარს, რომ ზედმეტად შესამჩნევი გახდა.

არასოდეს მნდომებია წინასწარმეტყველი ან მაცხოვარი გავმხდარიყავი. შესაძლოა მსურდა, ელვის პრესლი ვყოფილიყავი. ძალიან იოლად წარმოვიდგენ თავს მის ადგილას, მაგრამ წინასწარმეტყველად – არა, არასოდეს.

როდესაც ელვისს პირველად მოვუსმინე, მივხვდი, რომ არასოდეს არავინ გახდებოდა ჩემი უფროსი. მისი მოსმენის შემდეგ ვიგრძენი, რომ თითქოს ციხე გავარღვიე.

უკვე არც ისე ახალგაზრდა ვარ. ამიტომ ყოველთვის, როცა დილით ვიღვიძებ და ძალ-ღონის მოზღვავებას ვგრძნობ, ვფიქრობ: „შესანიშნავია, როგორც ჩანს, არც ისე მალე ვნახავ ელვისს“.

ჰიბინგში (ქალაქი მინესოტას შტატში), სადაც მე გავიზარდე, არასოდეს ყოფილა რაბინი. იგი იმ მომენტში გაჩნდა, როდესაც ჩემი ბარ-მიცვის (იუდეური წეს-ჩვეულება, რომელიც აღინიშნება, როცა ყმაწვილი ბიჭუნა 13 წლის ხდება ლ. გ.) დრო დადგა. იგი ჰიბინგში მხოლოდ ერთი წლით ჩამოვიდა – ცოლთან ერთად შუა ზამთარში ავტობუსს ჩამოჰყვა. ეს თეთრწვერა და შავსამოსიანი ბრუკლინელი მოხუცი გახლდათ. იგი იმ კაფეს თავზე დაასახლდა, რომელიც ქალაქის მთავარ გასართობად ითვლებოდა. ეს როკ-ენ-როლ კაფე იყო, სადაც ყოველდღე დავდიოდი. ასე რომ, რაბინთან გატარებული საათის შემდეგ, მე თავით ვეშვებოდი სიშლეგეში.

Outsider – წრის გარეთ მყოფი ჯგუფი

ჰერმან ჰესე ამ ჯგუფის ნათლიაა, ხოლო ქართველი ფოლკლორის მომღერალი ლეგენდარული ჰამლეტ გონაშვილი კი – 45 წლის რობი კუხიანიძის, ჯგუფ „აუტსაიდერის“ უცვლელი ლიდერის სულიერი მასწავლებელი. ჯგუფის სტილი პოსტპანკიდან გრანჟამდე, ბოლო დროს ფოლკ-პოპამდეც კი მერყეობს. რობის ბევრ სიმღერაში მსმენელი გრძნობს სუფთა ეროვნულ, საქართველოს სხვადასხვა კუთხის მუსიკალურ მოტივს, რომელთაც მომღერალი და გიტარისტი ქუთაისური აქცენტით ასრულებს. ლირიკა (ლექსები) ტრადიციულად პირქუშია და უკლებლივ პირველ პირშია დაწერილი.

სიმღერებს, რომლებიც ხშირად უხეშობაში გადადის, მაინც აქვთ ერთგვარი არისტოკრატიული და ზრდილი შინაგანი თავშეკავებულობა; ეს მათ შიშველი უხამსობისგან იცავს, რაც მუსიკას, ქართული ღვინის მსგავსად, თავისებურ და განუმეორებელ ხიბლს აძლევს. როდესაც „აუტსაიდერი“ ასრულებს საკუთარ ჰიტებს – „ძუძუ“, „ქალაქში ბნელა“, „დუმილი“, „ტაია“, „დიმპიტაური“ და სხვა, რობის სასცენო უშრეტი ენერგიის და მისი სხეულიდან გადმოფრქვეული გრძნობების შემხედვარე, მსგავსი მუსიკის მოყვარულ მაყურებელს მძაფრი სურვილი უჩნდება, ნებისმიერი სახის ალკოჰოლი მიიღოს, უარყოფითი ემოციებისგან გათავისუფლდეს და მთელი ხმით იყვიროს – „მე თავისუფალი ვარ!“ რობი კუხიანიძე გასული საუკუნის 80-იანი წლების ბოლოს აღმოცენებული ქართული მუსიკალური ანდერგრაუნდიდან მოდის და 90-იანი წლების რამდენიმე საერთაშორისო ალტერნატიული მუსიკის ფესტივალში წარმატებებს მიაღწია რუსეთში, ესტონეთსა და სამშობლოში.

ჟურნალი „თბილისი Out“ #3, დეკემბერი 2010 წელი 

მოუსმინე