გემოვნების ანატომია

ადამიანის მუსიკალური გემოვნება წლებთან ერთად იცვლება. ალბათ, ბევრ თქვენგანს ყმაწვილობისას (ზოგს უფრო მოგვიანებითაც) ჰქონია ადამიანთა შეფასების საკუთარი მუსიკალური შკალა. თუკი უსმენდი, ვთქვათ, Led Zeppelin-ს, სხვა, ვინც მაგალითად Boney M-ს ან, სულაც, ჯეიმს ბრაუნს უსმენდა, უფრო ცუდ ან „უდონო“ ტიპად შეგეძლო ჩაგეთვალა.

ქეთათო (მუსიკოსი, ტელეწამყვანი): „მუსიკის მოსმენა ბავშვობაში ელვის პრესლით და „ბითლზით“ დავიწყე. ამ უკანასკნელის პლაკატი ჩემს საძინებელში საწოლის წინ იყო გაკრული. ამიტომ მათი სახეები მკვეთრად მახსოვს. 10 წლის ვიყავი, როდესაც ძალიან მომეწონა პიტერ გაბრიელი, კიდევ უფრო ადრე – დევიდ ბოუვი. 11-12 წლის შემდეგ ჩემი მუსიკა დამძიმდა. 14 წლის ვიყავი, როცა საქართველოში Nirvana და გრანჟ-მუსიკა შემოვიდა. ელექტრო-მუსიკაც მომწონდა და ჰიპ-ჰოპიც. უნდა აღვნიშნო, რომ პატარაობისას ძალიან სწორხაზოვანი და რადიკალი ვიყავი, რადგან კონკრეტულ მუსიკას ვუსმენდი და თუ განსხვავებულს ჩართავდნენ, ვბრაზდებოდი კიდეც. ახლა უფრო ლოიალური გავხდი. თუმცა, დღემდე ვერ ვუსმენ სოულს, ასეთი „კაი ტიპი“ ჯერ ვერ გავხდი.

არ ვიქნები მართალი, რომ გითხრა, ყველაფერს ვუსმენ-მეთქი. ჩემი აზრით, ადამიანის მუსიკალური გემოვნების ჩამოყალიბებაზე, ასაკთან ერთად, სხვა ადამიანების ზეგავლენებიც მოქმედებს. აი, ფანკი ირაკლიმ მომაწონა. ჯგუფი Fun Lovin’ Criminals ირაკლის გავლენით მომეწონა. ბევრი რამ მე და ირაკლის ერთად მოგვწონდა. როდესაც მესმის ისეთი მუსიკა, რომელიც ძალიან მიყვარს, შეიძლება საკუთარ თავზე კონტროლი დავკარგო და პატარა ბავშვივით ვიხტუნო. მუსიკა საკვებივით მჭირდება, მის გარეშე არ შემიძლია. მომწონს კაი ტიპები, რადგან კარგ მუსიკას ყოველთვის კაი ტიპები ქმნიან“.

ანდრეი ტარკოვსკი სარკეში

ანდრეი ტარკოვსკის ფილმის „Зеркало“-ს სამუშაო სახელი „თეთრი, თეთრი დღე“ იყო. აღნიშნული ერთგვარი მონოლოგი ჟურნალ „Искусство Кино“-ში გამოქვეყნდა იმ დროს, როცა გადაღებები მიმდინარეობდა.

ანდრეი ტარკოვსკი: „ძალიან ძნელია ამ ფილმზე საუბარი, რადგან ის ჩემთვის რთული და მნიშვნელოვანია. მთელი ჩანაფიქრი რომ გაგიმხილოთ, ძალიან დიდ დროს წაიღებს. რამდენიმე სიტყვით კი ვერაფერს გაგაგებინებთ. მოცემულ შემთხვევაში ამ ჩანაფიქრს ზედმეტად ფრთხილად ვუდგები, ამიტომ ეკრანიზებულ სიუჟეტზე არ ვისაუბრებ. მის საფუძველში ჩადებული მასალა ჩემთვის ძალიან ძვირფასია. ალბათ მასზე მოურიდებელი ლაპარაკიც შესაძლებელია. მაგრამ სურათი „თეთრი, თეთრი დღე“ ხელოვნების სხვა დარგებზე დამოუკიდებელი ყველა დანარჩენ ფილმზე მეტად უნდა გახდეს. მსურს შევძლო საკუთარი აზრები სუფთა კინემატოგრაფიულად, სხვა მინარევების გარეშე გამოვხატო.

რა თქმა უნდა, აქ მაყურებლის მხრიდან ფილმის აღქმის პრობლემა ჩნდება, ანუ გასაგები და საინტერესო იქნება თუ არა იგი ყველასთვის? თუმცა უკვე დიდი ხანია აღარ მჯერა, რომ შესაძლებელია ყველასათვის მისაღები ფილმის შექმნა. მცდარი მოსაზრებაა, თუ ფილმს ბევრი მაყურებელი ჰყავს, უკეთესია. ვისთვის ან რისთვისაა უკეთესი? ფილმისთვის? ვიტყვი, რომ უკეთესია მხოლოდ სალაროსთვის. ეს ასეა! მაგრამ აი აქ, კინობაზრის პირობებში, უკვე ჭეშმარიტი მხატვრული შემოქმედების პრობლემა წარმოჩინდება. სრულიად გასაგებია, რომ ერთნაირი წარმატებით მხოლოდ საყოველთაოდ მიღებული აღიქმება.მაგალითად, ბოლო დროს ყველაზე მეტი მაყურებელი „ნათლიმამამ“ მიიზიდა, თუმცა ჩემი აზრით, ეს ცუდი ფილმია. დავუშვათ, მსახიობები კარგად თამაშობენ, ამას ვეთანხმები, მაგრამ მთლიანობაში ძალიან მოსაწყენ, არაორიგინალურ და ზედმეტად ტრადიციულ (გამოხატვის საშუალებების თვალსაზრისით) კინოსურათად მეჩვენება. უფრო მეტიც, „ნათლიმამა“ უბრალოდ რეაქციული ფილმია, რომელიც მაფიის დაბადებასა და არსებობას ამართლებს. ხოლო კოპოლას მიერ „ოსკარზე“ უარის თქმა, კიდევ ერთი რეკლამა და გათვლაა. ეს ყველაფერი კი საკუთრივ ხელოვნების პრობლემებს ძალზედ სცილდება.

კინო და მუსიკა, საუნდტრეკები

კინოსთვის მუსიკის შექმნა იმ დროიდან დაიწყეს, როცა ჯერ კიდევ უხმო ფილმებს იღებდნენ. მაშინ კინოთეატრში როიალზე ან პიანინოზე ტაპერი, ანუ კინოს მუსიკალურად გამფორმებელი, სხვადასხვა პოპულარული მელოდიების ფრაგმენტებსა და იმპროვიზაციებს ასრულებდა. ტაპერები სახელგანთქმული კომპოზიტორებიც კი იყვნენ. მაგალითად, ამ საქმიანობით ირჩენდა თავს დიმიტრი შოსტაკოვიჩი. არაერთხელ უთქვამს, რომ ტაპერობა შემდგომში კინომუსიკის შექმნაში ძალიან გამოადგა. ყველასთვის ცნობილია ისიც, რომ ჩარლი ჩაპლინი თავად წერდა მუსიკას საკუთარი უხმო ფილმებისთვის.

მუნჯური, ანუ უხმო კინოს დროსაც კი მუსიკა აუცილებელი იყო, მის გარეშე ფილმი უსიცოცხლოდ გამოიყურებოდა და სწორედ მუსიკა აძლევდა სიღრმეს. თუმცა თავდაპირველად მუსიკას ძალზედ ბანალური მიზეზის გამო იყენებდნენ – მისი საშუალებით სეანსებზე პირველი კინოპროექტორების ხმამაღალი გრუხუნის ჩახშობას ცდილობდნენ. 1927 წლიდან კი, რომელიც ხმოვანი კინოს ერის დასაწყისად ითვლება, კინოფირზე ხმასთან ერთად მუსიკის ჩაწერაც დაიწყეს. მუსიკის ფირზე გადატანის ტექნიკა დროთა განმავლობაში ვითარდებოდა. ტექნიკური თვალსაზრისით, დღეს „THX“-ისა და „Dolby Surround“-ის სისტემის გარეშე ფილმის ხმის დამუშავება და ფირზე მუსიკის დატანა უკვე წარმოუდგენელია.

Groupies, ანუ სექსი და როკ-ენ-როლი

ჰიპების დროიდან, როცა სექსუალური რევოლუცია მოხდა და თავისუფალი სიყვარულისკენ მოწოდებები არა მარტო მუსიკალური სცენიდან ისმოდა, ძალიან მომრავლდნენ გრუპიები (groupie), ანუ ცნობილ მუსიკოსთა თაყვანისმცემელი „სუსტი სქესის“ წარმომადგენლები. რა საბოლოო მიზანიც არ უნდა ჰქონოდა გრუპის, მისი სექსუალური მომსახურეობა მთავარ საბაზრო მოთხოვნილებად რჩებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ ამის საფასური ხშირად შეურაცხმყოფელად დაბალი იყო. თავის დროზე ლოს-ანჯელესელი შერი ქუჩებში მარტოკა დასეირნობდა და ძვირადღირებული სასტუმროების აივნებზე გადმომდგარ გრძელთმიან ბიჭებს ათვალიერებდა. თუ ვინმე მოეწონებოდა, მისი ოთახის ნომერს იგებდა და სავიზიტო ბარათს უგზავნიდა წარწერით: „ძალიან მსურხარ“ ან, უბრალოდ, „მოდი, ვიჟიმაოთ“. ერთმა გრუპიმ მიკ ჯაგერს ასეთი მოკლე ბარათი გაუგზავნა: „სცენაზე მაგარი ხარ, მანახე როგორი ხარ საწოლში“, ბოლოში მისი ტელეფონის ნომერი და მისამართი იყო მიწერილი. გრუპიები საკუთარი კერპების გულის (და არა მარტო გულის) მოსაგებად და ყურადღების მისაქცევად ათასგვარ ხერხს მიმართავდნენ: უგზავნიდნენ ქვედა საცვლებსა და სასიყვარულო წერილებს, ვერტმფრენებსაც კი ქირაობდნენ, რომ მათი სათაყვანებელი მუსიკოსის ან ჯგუფის ვილის ეზოში ჩაფრენილიყვნენ.

„ლედ ზეპელინელი“ ჯიმი პეიჯი გრუპიებზე ამბობდა: „ისინი შენს ირგვლივ ბუზებივით ირევიან, იღებენ მაცდურ პოზებს, ყველანაირად ცდილობენ ყურადღების მიპყრობას, მაგრამ საკმარისია, ერთხელ მაინც დაუყვავო, იმწამსვე აბრეშუმს ემსგავსებიან“. გრუპის არსებობის აზრი მის ადვილად ხელმისაწვდომობაში და სექსუალურ მომსახურეობაში მდგომარეობს. პრინციპში გრუპი ნებაყოფლობითი მონაა, რადგან ძალიან იოლია მისი დამცირება. ნაწილობრივ ამიტომაც ორალური სექსი (blow job, giving head, cocksucking), რომელიც ასე გავრცელებული იყო გრუპიებთან ურთიერთობებისას, მათ ადვილად დამორჩილებაზე მეტყველებდა. ამავე დროს, ამ ხერხით ცდილობდნენ თავიდან აეცილებინათ რაიმე გადამდები დაავადება.

ბრიტანული ჯგუფის, ELO-ს დრამერი ბივ ბივენი ორეგონის შტატის ქალაქ სალემის ოტელის ბარში მომხდარ შემთხვევას იხსენებდა, სადაც ჯგუფის წევრები ერთ-ერთი კონცერტის შემდეგ ისვენებდნენ. მათ გარდა ბარში მხოლოდ მოწყენილი ბარმენი და დაქირავებული პიანისტი იყო, რომელიც შლიაგერების სტანდარტულ კომპილაციას უკრავდა. ამ დროს 4 ახალგაზრდა გოგონა შემოვიდა, რომელთა საქმიანობაც ეჭვს არ იწვევდა. ისინი ძლიერ თვითდაჯერებულად იქცეოდნენ. წინამძღოლიც კი ჰყავდათ, ვინმე პენი, რომელიც მუსიკოსებს ასე წარუდგა: „ძვირფასებო, ჩვენ გვქვია Flying Garter Girls („მფრინავი წვივსაკრავების გოგონები“) და მე ვხელმძღვანელობ ამ მხარის ორალური სექსის საუკეთესო აკადემიას“. ამის შემდეგ პენი და მისი „რაზმი“ შეეცადა ამ სიტყვების ჭეშმარიტებაში მუსიკოსების დარწმუნებას. პენიმ და მის მემფისმა ორი მუსიკოსი საცეკვაოდ გამოიწვიეს, ხოლო შერილი და სინდი-ლუ იატაკზე გაგორდნენ და ერთმანეთის კოცნა დაიწყეს. ეს საქციელი პენიმ ასე განმარტა: „ჩვენ ბისექსუალები ვართ და ერთმანეთთან სექსიც გვეკაიფება“.

ჰაზრათ ინაიათ ხანი – ბგერის მისტიციზმი

ჰაზრათ ინაიათ ხანი ინდოელი სუფია*, მისტიკოსი, ფილოსოფოსი, პოეტი და მუსიკოსი 1882 წელს ინდოეთის ქალაქ ბაროდაში დაიბადა. თავის დროზე მას მთელს ინდოეთში იცნობდნენ როგორც ვინაზე უბადლო დამკვრელსა და მომღერალს, რომელმაც ინდური კლასიკური მუსიკა ააღორძინა. ის პირველი იყო, ვინც მუსიკას სახელმძღვანელოთი ასწავლიდა. თვით სახელმძღვანელო მისი ბაბუის მიერ იყო შექმნილი, რომელმაც ინდური მუსიკისათვის ნოტების სისტემა გამოიგონა. 1910 წელს ჰაზრათ ინაიათ ხანი ჯერ ამერიკაში, შემდეგ კი პარიზში ინდური მუსიკის კონცერტების გასამართავად მიიწვიეს, სადაც მის მრავალრიცხოვან ნაცნობებს შორის კლოდ დებიუსიც იყო. კომპოზიტორს ინაიათ ხანმა რამდენიმე მელოდია აჩუქა, რომელთა მოსმენაც დებიუსის რამდენიმე სიმფონიურ ნაწარმოებში შეიძლება. 1913 წელს ის რუსეთში ჩავიდა, სადაც კომპოზიტორ სკრიაბინს დაუმეგობრდა და მასაც რამდენიმე მელოდია აჩუქა.

1914 წელს მან დაარსა მძლავრი მოძრაობა, რომელშიც სიყვარულის, ჰარმონიისა და მშვენიერების დროშის ქვეშ მისი სუფიზმის ძმები და დები გაერთიანდნენ. ამ მოძრაობის ძირითადი არსი იყო: სულიერი თავისუფლების მიღწევა, მთელი კაცობრიობის კეთილდღეობისათვის ფილოსოფიური საიდუმლოებების უნიკალური ახსნა და რელიგიური, ეზოთერული ცოდნის ფსევდო-რელიგიური ძალაუფლებისგან აბსოლუტური გათავისუფლება, სულიერებისადმი ახალი მიდგომების პოვნა, რომელსაც კასტური ან აღმსარებლური განსხვავება არ ექნებოდა. სუფიურ მემკვიდრეობას, რომელიც ჰაზრათ ინაიათ ხანმა მსოფლიოს დაუტოვა, სიყვარულის, ჰარმონიის და მშვენიერების კოსმიურ სიმფონიას ადარებენ. მას „მუსიკალური აღორძინების დილის ვარსკვლავი“ შეარქვეს. გარდაიცვალა 1927 წელს. დასაფლავებულია დელიში. მან 13-ტომიანი ლექსების, პიესების, რელიგიური, მისტიკური და ფილოსოფიური ნაწარმოებების მემკვიდრეობა დატოვა. მკითხველი მათში დღესაც იპოვის პასუხს იმ კითხვებზე, რომლებიც ადამიანებს ასე აღელვებს. „ბგერის მისტიციზმი“ მისი ერთ-ერთი ვრცელი ფილოსოფიურ-მისტიკური ნაშრომია, რომელიც 4 ნაწილისგან და 43 თავისგან შედგება. ამჯერად მხოლოდ 2 თავის თარგმანს გთავაზობთ.

ქეთი მელუა / Katie Melua

[ექსკლუზივი]

20 წლის ქეთი მელუა პირველი ქართველია, რომელსაც თამამად შეგვიძლია მსოფლიოს მასშტაბის პოპ-ვარსკვლავი ვუწოდოთ. თანამედროვე მუსიკის მექაში – ბრიტანეთში, მან თითქმის ყველა ჩარტის მწვერვალი დაიპყრო. ქეთის უსმენენ მთელს მსოფლიოში. მის მილიონობით თაყვანისმცემელს შორის ინგლისის დედოფალი ელიზაბეტ II გახლავთ. 2004 წლის იანვარ-თებერვალში, სახელგანთქმულ „ბილბორდის“ საუკეთესო 40-ეულში, მელუამ სუპერპოპულარული მომღერალი Dido რამდენიმე კვირით პირველი საფეხურიდან ჩამოაბრძანა და მისი ადგილი დაიკავა. BBC-ის ვებ-გვერდზე ახლახან გამოქვეყნდა 2004 წელს, ბრიტანეთში ყველაზე გაყიდვადი 100 ალბომის სია, რომელშიც ქეთის ალბომს „Call Off The Search“ საპატიო მე-5 ადგილი უჭირავს. მელუა წინ უსწრებს ისეთ შემსრულებლებს, როგორებიც არიან: ანასტეიშა, ნორა ჯონსი, „U2“, ემინემი, Franz Ferdinand, ჯორჯ მაიკლი, კაილი მინოუგი, ბრიტნი სპირსი, დაიდო, ფილ კოლინზი, როდ სტიუარტი, მორისეი და ა. შ.

ქეთი მელუა დაიბადა 1984 წლის 16 სექტემბერს ქუთაისში. ამის შემდეგ მელუების ოჯახი 1 წელი მოსკოვში ცხოვრობდა, საიდანაც ისევ საქართველოში – ბათუმში დაბრუნდა. მუსიკალური განათლების მისაღებად მშობლებმა ქეთის თბილისში ჩამოყვანა გადაწყვიტეს. 9 წლამდე, ანუ ბრიტანეთში წასვლამდე, იგი ბიძებთან იზრდებოდა, რომლებიც ორთოდოქსი როკერები იყვნენ და მთელი დღეების განმავლობაში მათთან ერთად „ქუინს“, „ბლექ საბატსა“, თუ „დიიფ ფარფლს“ უსმენდა. ერთ-ერთ ინტერვიუში ქეთიმ თქვა კიდეც, რომ მისი საყვარელი სიმღერებია „ქუინის“ „ბოჰემური რაფსოდია“ და „ლედ ზეპელინის“ „კიბე ზეცაში“. ქეთის თბილისელი ბიძა ზურა მელუა იხსენებს: „ქეთი მძიმე მუსიკის ატმოსფეროში იზრდებოდა. ვიდეოც გვაქვს, სადაც 7 წლის გრძელთმიანი ქეთი ჩემს საწოლზე დახტის, ხელში სათამაშო სინთეზატორი უჭირავს და მთელი ხმით მღერის ამერიკული ჰევი-მეტალ ჯგუფ „W.A.S.P.“-ის სიმღერას. ძალიან ცელქი იყო. საირმის გორაზე საცურაო აუზზე ფეხით ავდიოდით ხოლმე და ქუჩაში ნორმალურად არ დადიოდა. გზაში სულ ცეკვავდა და თავისთვის რაღაცას მღეროდა ხოლმე. მუსიკალურ სკოლაში ძალიან კარგად სწავლობდა. ქეთი მზეს მაგონებს. მასავით ანათებს. მისი გაბრაზება და ყვირილი არ მახსოვს. სულ იღიმება, იცინის, ძალიან კეთილია“.

თანამედროვე ქუთაისური პროტესტი და ქართული ტალღა

ქართული სატელევიზიო მუსიკალური ეთერი სავსეა ქუთაისელი რეპერის „შავი პრინცის“ კლიპებით. მისი და სხვა რეპერების თითქმის ყველა კლიპში, რომელთა სცენარებიც ძალზედ ბანალურია და ერთმანეთს წააგავს, შესანიშნავი სხეულების მქონე, ნახევრად შიშველი გოგონები იწონებენ თავს. ქართველი რეპერები დაგრიალებენ „ფირმა“ მანქანებით, თამაშობენ კაზინოებსა და ისვენებენ საუნებში. „შავი პრინცი“ ასაკით ყველა ქართველ რეპერზე უფროსია, რაც ლოგიკურად იმაზე მიუთითებს, რომ საქართველოში „ეროვნული რეპის“ აკვანი „სავარდო და სამაისო“ ქუთაისში დაირწა. რატომ უნდა ჩასახულიყო საქართველოში ეს ამერიკული მეგაპოლისების ურბანისტული, ზანგური მუსიკა მაინცა და მაინც ქუთაისში?

თბილისში ჯერ კიდევ არსებობს სტერეოტიპი, თითქოს, ქუთაისელი ახალგაზრდები დღესაც ე. წ. „ქურდულ მენტალიტეტს“ ეტრფიან. მისაღებია თუ არა „შავი გაგება“ თანამედროვე რეპერისთვის? ქართული რეპი შეიძლება იყოს სექსი, კრიმინალი, ნარკოტიკები, მაგრამ იგი არანაირად არ ეხმაურება ტრადიციულ ქურდულ კანონებს. რეპერის „შავი გაგება“ უფრო ახლოს დგას ამერიკელ შავკანიანთა ქუჩურ, განგსტერულ ცხოვრებასთან. „შავი პრინცისა“ და სხვა ქუთაისელი რეპერების შემოქმედება ადრე უფრო აგრესიულობით გამოირჩეოდა და შეიძლება ითქვას, ანდერგრაუნდშიც კი იყო, თუმცა მაშინ „შავ პრინცს“ ცოტა თუ იცნობდა. ერთ დროს უკომპრომისო „ქუჩის ბიჭი“ და აგრესიული მუსიკოსი დაწყნარდა, დამშვიდდა და დღეს, უფრო მსუბუქ, მელოდიურ სიმღერებსაც ასრულებს. თუმცა, მოდით, ისევ ქუთაისს დავუბრუნდეთ. ზემოთ დასმულ კითხვაზე თავად „შავი პრინცი“ პასუხობს: „თანამედროვე მუსიკაში ყველაზე მეამბოხე მუსიკოსები სწორედ ამ ქალაქიდან არიან. ეს, ჩემის აზრით, ბუნებრივია. როდესაც ადამიანს ბევრი გაუსაძლისი პრობლემა გაქვს და რაღაცის შეცვლა გსურს, მაშინ უფრო მეტად აზროვნებ და უკვე გარკვევით ხვდები რა გინდა“.

რობი კუხიანიძე: „ესენი ლოგინიდან მღერიან და ამ დროს მათ ვიღაცა ერთ ადგილას ეფერება, ხელს უსვამს“

საქართველოში სულ უფრო ცოტა რჩება ხელოვანი, რომელიც საკუთარი უკომპრომისობითაა გამორჩეული. „ვარდების რევოლუციის“ შემდეგ ბევრი მათგანი ახალი ხელისუფლების მეხოტბე და მხარდამჭერი აღმოჩნდა, რაც შეიძლება არცაა დასაძრახი, რადგან ასაკით ახალგაზრდა ხელისუფლებას, ალბათ, პირველ რიგში, თანატოლების გვერდით დგომა ყველაზე მეტად სჭირდება. თუმცა პოლიტიზირებულ საზოგადოებაში ვიღაცეები უკვე პოლიტიკოსობენ კიდეც, ჭკუასაც გვარიგებენ და ამ სტატიის მთავარი გმირის, რობი კუხიანიძის არ იყოს, „პაპკებით“ იწყებენ სირბილს.

მგონი თემიდან გადავუხვიე, ანუ აუტში წავედი. მაგრამ მეპატიება, რადგან დღეს რობი კუხიანიძისა და მისი „აუტსაიდერის“ ახალ კონცერტზე მექნება საუბარი, რომელიც 3 ივლისს „ვაკის თეატრალურ სარდაფში“ ჩატარდა. მინდა გულწრფელად აღვნიშნო, რომ მსგავსი სიამოვნება ქართველ შემსრულებელთა კონცერტებიდან კარგა ხანია არ მიმიღია. თანაც „აუტსაიდერს“ ასეთი მოწესრიგებულად და დავარცხნილად ალბათ გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისის შემდეგ არ დაუკრავს.

შავი პრინცის შავი აზრები

თანამედროვე ქართულ მუსიკაში ყველაზე მეამბოხე შემსრულებლები ქუთაისიდან არიან

„შავი პრინცი“, იგივე „ძებნილი“ (აკაკი ბაბუნაშვილი) ერთ-ერთი იმ ქართველ მუსიკოსთაგანია, რომელმაც პირველად იმღერა რეჩიტატივით და მის აგრესიულ რეპში ანტიგმირები განასახიერა. იგი ხან ნარკომანი, ხან ქურდი, ხანაც ყაჩაღი იყო. ქართველი რეპერს მიაჩნია, რომ შინაგანად პროტესტანტია და არ ჰგავს სენტიმენტალ „პაპსა“ რეპერებს. მისი შემოქმედება შეიძლება რამდენიმე ეტაპად დაიყოს: გასული საუკუნის 90-იან წლებში „შავმა პრინცმა“ ქუთაისში პირველი რეპ-კომპოზიციები გამოაცხო და პატარა კონცერტებიც მოაწყო. მისი დამსახურებით, მსგავს რეპს ქუთაისში ბევრი მიმდევარი გამოუჩნდა. შემდეგ მუსიკოსმა ჯგუფი „ძებნილი“ შექმნა და თბილისში ჩამოვიდა, სადაც საკმაო წარმატებებს მიაღწია 1999 წელს ჩაწერილი ალბომით „დაამტვრიე როკი“.

ალბომში „შავმა პრინცმა“ პოლიციის მიერ ძებნილი ბანდის, ქუჩის ბიჭების ცხოვრება ასახა, რომლებიც ადამიანებს თავს ესხმიან და აყაჩაღებენ. „მე ველოდები ღამეს ქარიანს, მე მიმყავს საქმეზე ვისაც კარგი თვალი აქვს“, – ასეთი ტექსტი ჟღერს მის ერთ-ერთ სიმღერაში. საერთოდ, კრიმინალური სიუჟეტი აგრესიული რეპისთვის უცხო არ არის, თუმცა საქართველოს რეპში ამ თემაზე პირველად სწორედ „ძებნილმა“ გაბედა სიტყვის თქმა.

 „შავ პრინცს“ ყველაზე დიდი პოპულარობა სიმღერამ „ჩემი ძმები“ მოუტანა. აღნიშნული ჰიტი საქართველოში არსებულ ჩარტების სათავეებში მოექცა. დღეს უკომპრომისო მუსიკოსი ოდნავ „დამშვიდდა“ და მელოდიურ სიმღერებსაც ასრულებს, თუმცა მალე მსმენელს ახალ, ორდისკიან ალბომს შესთავაზებს, რომელიც მუსიკალურად ასევე ორ ნაწილად იქნება დაყოფილი. ერთ-ერთ დისკზე იქნება სწორედ უკომპრომისო რეპ-კომპოზიციები, ხოლო მეორეში შედარებით მსუბუქი სიმღერები. 32 წლის „შავი პრინცი“ დღეს „ახალი ვერსიის“ სტუმარია.

– რას ნიშნავს იყო რეპერი?

– საქართველოში დღეს ბევრი რეპერობს, მაგრამ „პროფესიით“ ყველას რეპერს ვერ დაარქმევ. ბევრი მათგანი მომავალში შეიძლება საერთოდ გამოეთიშოს ჰიპ-ჰოპ კულტურას და ოჯახის სარჩენად სხვა საქმიანობა დაიწყოს. თუმცა ჩვენს შორის არსებობენ სუფთა სისხლის რეპერებიც. სამწუხაროდ, საქართველოში თვალსაჩინოდ ვერ ყალიბდება სუფთა ჰიპ-ჰოპი, რადგან ბევრ მუსიკოსს თავის სარჩენი სხვა წყაროები გააჩნია, ამიტომ მისთვის მნიშვნელობა არა აქვს, სწორად გაიაზრებს ჰიპ-ჰოპის არსს თუ უბრალოდ, სწორად გარითმავს საკუთარ პოეზიას და ამას ილაპარაკებს. ამ შემთხვევაში მისი სიმღერა რეალობასთან ახლოს არ იქნება. ჩემი აზრით, ჰიპ-ჰოპი რეალობაზე აგებული მუსიკაა, ანუ თუ სიბინძურეს დაინახავ, უნდა იმღერო ამაზე, თუ კარგს შეხედავ – ესეც უნდა აღნიშნო, მაგრამ ამას ყველაფერს საკუთარი ფორმა აქვს. ჰიპ-ჰოპში მხოლოდ საკუთარი შეხედულებებიდან გამომდინარე უნდა იმღერო და არა იმიტომ, რომ ეს შენ გისწორდება. შეიძლება რაღაც არ გისწორდებოდეს, მაგრამ იმისთვის, რომ შენ რეპერი ხარ, მაინც უნდა თქვა ეს. სუფთა სისხლის რეპერი რასაც ხედავს, იმას ამბობს. თუ გარშემო აგრესიას ხედავს, სათქმელს აგრესიულად უნდა ამბობდეს. ერთი ტონალობით ცუდისა და კარგის თქმა არ შეიძლება.

– პანკების იდეოლოგია ანარქიზმია. რა არის რეპერების იდეოლოგია? რა მიზანია აქვს რეპერს?

– როდესაც რეპერს რაღაცა არ მოსწონს, სურს, რომ ის უკეთესით შეიცვალოს. შეიძლება რეპერი ფანტასტიკურ რამეზე ოცნებობდეს, მაგრამ მას სურვილი აქვს, მისი ოცნება არსებობდეს. თუ ირგვლივ რაღაც არსებობს, მაგრამ მახინჯი ფორმით, რეპერი მას ლანძღავს, აგინებს, უარყოფს და სურს, რომ იმ რაღაცამ კარგი ფორმით იარსებოს. ამავე დროს, რეპერი ძალიან მარტივი ენით უნდა საუბრობდეს, არ არის სიმღერებში საჭირო ფილოსოფიური დატვირთვა. თუ ის ხედავს ქუჩასა და ნაგავს, უნდა ახსენოს ქუჩაც და ნაგავიც. შეიძლება ქუჩაში გაზრდილიც აზროვნებდეს ფილოსოფიურად, მაგრამ ყველაფერს ამბობდეს მარტივად და გასაგებად.

– ნამდვილი რეპერი ფიქრობს თუ არა საკუთარ მომავალზე, ოჯახზე, ფინანსურ წინსვლაზე?

– ჩემი აზრით, არ არსებობს ადამიანი, რომელიც ამაზე არ ფიქრობს. რეპერი ცდილობს, საკუთარ კეთილდღეობას საკუთარი სიმართლით მიაღწიოს. მიუხედავად იმისა, რეპერი ცუდზე იმღერებს, თუ კარგზე, მან საკუთარი ადგილი უნდა დაიმკვიდროს. თუ რეპერი ყველაფერს მარტივად და სიმართლით მიუდგება, ყველას დააინტერესებს და ბევრს გაუჩნდება მის კონცერტზე მისვლის და ალბომის შეძენის სურვილი. აქედან გამომდინარე რეპერს იმედი ექნება, რომ ხვალიდან კარგად იცხოვრებს.

– რეპსა და ჰიპ-ჰოპს შორის რა განსხვავებაა?

მეთუნეები ქართულ ლიტერატურაში

ისინი ამალებული ადგილებიდან დაეშვნენ, ტურებივით შეესივნენ ქართულ ტელეეთერს და ბუღა ხარებივით გადაჯეგეს

© ლაშა გაბუნია

© ლევან რამიშვილი

დასაწყისი

ცვლილებები... ჩვენ მათ მივეჩვიეთ. იცვლებოდა თაობები, დროშები, ქუჩების სახელები, ფული, დღესასწაულები, სიმბოლოები და მათი შემქმნელები... იმდენი რამ შეიცვალა, რომ ძველი და ახალი ერთმანეთში აიზილა. ძნელი გახდა გარჩევა რამ ზნე იცვალა, რამ – მხოლოდ ფერი.

ამ ორომტრიალში გამოჩდნენ მემარჯვენეები, მემარცხენეები, მწვანეები, ლურჯები, ცისფრები, ვარდისფრები და კიდევ ვიღაცეები. სანამ ფერების მიხედვით დაყოფილ ჯამაათს ვინმე შინაარსისდა მიხედვით დაალაგებდა, და ამღვრეული წყალი დაიწმინდებოდა, მათგან აღმოცენდნენ „ახლები“ და ყელში სწვდნენ „ძველებს“. ეს უკანასკნელნი იმდენად უკანასკნელნი აღმოჩდნენ, რომ ადამიანი ბოლომდე „ახლებს“ ენდო და მათ „ძველების“ მიერ მიტოვებულ კვარცხლბეკზე „შალახოც“ იცეკვეს და ჩაილურდალეულთა ჩაიც დალიეს.

ეს ყველაფერი კარგი, ჩვენც ეს გვსურდა, მაგრამ ამდენი წლის დავიდარაბის შემდეგ, XXI საუკუნის გარიჟრაჟზე ერთხელ მაინც ხომ უნდა დაისვას სრულიად ბუნებრივი კითხვა: ვინ იყვნენ „ძველები“, ვინ არიან „ახლები“ და რა განსხვავებაა მათ შორის?

მეთუნეობის საფუძვლები, ანუ წითელი ელიტა, მეტსახელად – შემოქმედებითი ინტელიგენცია

მეტ-ნაკლებად ყველამ იცის, რას წარმოადგენდა და რა მიზნებს ემსახურებოდა საბჭოთა საზოგადოების ის ნაწილი, რომელსაც საგანგებოდ მათ მორგებული სახელი – „შემოქმედებითი ინტელიგენცია“ შეარქვეს. და მაინც, ორიოდ სიტყვით შეგახსენებთ მის დანიშნულებას „ნათელი მომავლის“ მშენებარე საზოგადოებაში და სხვა ფრიად საგულისხმო დეტალებს.

„წითელ ინტელიგენციას“ ოდესმე არსებულ ადამიანთა სხვა დაჯგუფებებისგან რამდენიმე საგულისხმო ნიშანი გამოარჩევდა: